Аналитика
Македонија и Црна Гора планираат да ги скратат растојанијата меѓу двете земји – и за патниците и за стоката. Директна авиолинија меѓу Скопје и Подгорица и подобра патна поврзаност со јадранското пристаниште Бар се двете главни насоки на транспортната соработка, за кои се разговараше за време на посетата на вицепремиерот и министер за транспорт Александар Николоски на Црна Гора. Додека авиолинијата треба да го олесни патувањето, патната врска кон Бар би можела да отвори дополнителни логистички можности за македонските компании и нивната меѓународна трговија.
Новиот договор за воздушно поврзување беше една од темите на разговорите што Николоски ги имаше во Подгорица со црногорскиот премиер Милојко Спајиќ, вицепремиерот за европски и надворешни работи Филип Ивановиќ и министерот за транспорт Радош Зечевиќ.
Според информациите од средбите, двете земји постигнале договор за воспоставување директна авиолинија Скопје – Подгорица. Засега, сепак, не се објавени детали за авиокомпанијата што би ги извршувала летовите, нивната зачестеност или датумот кога линијата би почнала да функционира.
За граѓаните, директната авиоврска би значела поедноставно патување меѓу двата главни града, додека за деловниот сектор би можела да ги олесни контактите, состаноците и соработката со црногорските партнери. Потенцијал има и во туризмот, особено ако летовите бидат организирани со распоред и цени што ќе одговараат на интересот на патниците.
Но, транспортните планови не завршуваат со авиосообраќајот. Посебно внимание е посветено на можноста Македонија да добие подобар патен пристап до пристаништето Бар, преку регионалното поврзување што треба да го овозможи автопатот Скопје – Блаце.
За земја без излез на море, пристапот до пристаништата има значење што ги надминува патната инфраструктура и времето на патување. Тоа е и прашање на логистички трошоци, достапност на транспортни правци и можности за извоз и увоз. Дополнителна опција на Јадранот би можела да им даде поголема флексибилност на македонските компании при организирањето на меѓународниот товарен транспорт.
Автопатот Скопје – Блаце е еден од проектите со кои Македонија планира да ја подобри поврзаноста со Косово, а преку регионалната патна мрежа и со Црна Гора. Во август годинава започна изградбата на втората фаза од автопатот, долга 10,5 километри. Заедно со претходно изградената делница од 1,5 километри, вкупната должина треба да достигне 12 километри.
Финансиската конструкција за новата делница вклучува заем од 167,6 милиони евра и грант од 30,8 милиони евра преку европската инвестициска рамка за Западен Балкан. Поради сложениот планински терен, проектот предвидува изградба на тунели, мостови, галерии и други инфраструктурни објекти.
Сепак, подобрата поврзаност со Бар нема да зависи само од завршувањето на македонската делница. За непречен и конкурентен транспорт ќе бидат важни и патните врски низ Косово и Црна Гора, граничните процедури, како и трошоците и услугите што ги нуди самото пристаниште.
Дополнителен контекст даваат и плановите на Црна Гора за проширување на автопатската и експресната патна мрежа. Според документите објавени на почетокот на октомври, земјата планира мрежа од приближно 650 километри, со проценета вредност од околу 10,5 милијарди евра. Голем дел од овие проекти сè уште се во различни фази на планирање и подготовка, што покажува дека регионалното патно поврзување ќе биде долгорочен процес.
За време на посетата на Подгорица, тема на разговорите била и можноста за заеднички настап пред европските фондови и финансиски институции, со цел обезбедување поддршка за инфраструктурни проекти и унапредување на економската соработка.
Отворањето нови транспортни правци може да донесе придобивки за двете економии, но нивниот вистински ефект ќе зависи од реализацијата. За авиолинијата тоа значи конкретен превозник, распоред и одржлива побарувачка, а за пристапот до Бар – функционален патен коридор што ќе им понуди конкурентни услови на превозниците и компаниите.
Доколку плановите се реализираат, Македонија би добила уште една можност за поврзување со јадранските транспортни правци, а Црна Гора дополнителен пристап до пазарите во внатрешноста на Балканот. За деловната заедница, најважно ќе биде дали новите врски ќе значат побрз, поедноставен и поисплатлив транспорт.
