МОДЕРНИ АЛХЕМИЧАРИ: Американски стартап тврди дека претворил жива во злато и дека десеткратно го надминал рекордот на CERN

Американски стартап објави значајно научно достигнување, тврдејќи дека успешно претворил жива во стабилно злато користејќи технологија за нуклеарна фузија – потфат што долго време се поврзува со вековната потрага по алхемија. Сепак, тврдењата на компанијата сè уште не се независно потврдени.

Компанијата „Marathon Fusion“ од Сан Франциско на 21 октомври објави дека претворила жива во злато користејќи неутрони добиени преку фузија. Од компанијата наведуваат дека стапката на производство на злато била десет пати повисока од референтната вредност што ја пријави CERN во 2025 година.

Според „Marathon Fusion“, процесот се заснова на нуклеарна трансмутација – техника со која се менува атомското јадро за да се претвори еден елемент во друг. Компанијата објасни дека ја изложила живата-198 на високоенергетски неутрони, создадени за време на фузиони реакции, при што настанала жива-197 – радиоактивен изотоп кој со текот на времето се распаѓа во стабилно злато-197.

За разлика од конвенционалните хемиски реакции, кои не го менуваат идентитетот на елементот, нуклеарните реакции можат да претворат еден елемент во друг преку модифицирање на неговото атомско јадро.

КАКВА Е ВРСКАТА СО CERN?

Во 2025 година, истражувачите во швајцарскиот CERN објавија дека произвеле мали количини злато за време на експерименти во Големиот хадронски судирач. Во тие експерименти, спроведени помеѓу 2015 и 2018 година, биле добиени околу 29 пикограми злато – исклучително мала количина.

Од „Marathon Fusion“ велат дека нивниот метод овозможил производство на злато со стапка десет пати повисока од таа референтна вредност. Сепак, компанијата не ги откри точната количина на произведено злато, неговата чистота, ефикасноста на добивањето или трошоците за процесот, што ја отежнува независната проценка.

Дали златото создадено во лабораторија може да влијае на цените на златото?

Оваа објава покрена прашања за тоа дали вештачки произведеното злато еден ден би можело да влијае на глобалните пазари на злато. Иако „Marathon Fusion“ претходно процени дека една идна фузиона електрана би можела да произведува околу две тони злато годишно, таа проекција останува теоретска и зависи од успешниот развој на комерцијални фузиони реактори. Производството на злато преку фузија би барало високо напредна технологија, значителни инвестиции и строги безбедносни мерки. Производството од комерцијален обем сè уште не е докажано.

Оваа стартап-компанија, исто така, истражува можности за производство на радиоактивни изотопи кои би се користеле во дијагностиката и лекувањето на ракот.