Аналитика
Криптовалутата Zcash повторно привлекува внимание на финансиските пазари. Институционалните инвестиции, најавената технолошка надградба и сè поголемиот интерес за приватноста на дигиталните плаќања ја поддржуваат нејзината вредност. Меѓу најистакнатите поддржувачи се браќата Камерон и Тајлер Винкелвос, кои преку повеќе инвестиции и најавен берзански фонд ја зацврстуваат својата позиција во екосистемот на Zcash.
Криптовалутата Zcash (ZEC) повторно ја надмина границата од 1.200 долари, забележувајќи раст од околу седум проценти во последната недела. Во утринските часови на 27 октомври, нејзината вредност се движеше околу 1.230 долари, а пазарната капитализација надминуваше 20 милијарди долари.
Во изминатата година Zcash поскапе повеќекратно, претворајќи се во една од најзабележителните криптовалути според остварениот принос. Според историските ценовни податоци, нејзината вредност е повеќе од четирипати повисока отколку пред една година. Сепак, во однос на ценовните нивоа од крајот на септември, забележана е и значителна корекција, што ја потврдува високата нестабилност на пазарот.
Зад обновениот интерес стојат неколку фактори: нови инвестиции преку берзански фондови, очекувана надградба на блокчејн-мрежата и сè поголемото внимание што инвеститорите го посветуваат на криптовалутите кои овозможуваат поголема приватност.
Особено значајна е улогата на браќата Камерон и Тајлер Винкелвос, познати како основачи на криптоберзата Gemini и меѓу најраните големи инвеститори во Биткоин.
МИЛИОНИ ДОЛАРИ ВЛЕГУВААТ ПРЕКУ БЕРЗАНСКИТЕ ФОНДОВИ
Еден од факторите што го поддржуваат интересот за Zcash е американскиот берзански фонд на Grayscale, кој се тргува под ознаката ZCSH.
Во неделата од 19 до 23 октомври фондот забележа нето-прилив од приближно 41 милион долари, по претходен период на повлекување капитал. Само на 23 октомври во фондот влегоа околу 20,5 милиони долари.
Според официјалните податоци на Grayscale, на 26 октомври фондот управуваше со средства во вредност од приближно 708 милиони долари.
Зголемениот интерес за ваквите инвестициски производи го олеснува пристапот до Zcash за инвеститорите кои сакаат изложеност на неговата цена без директно да купуваат и чуваат криптовалути.
Сепак, приливите во фондовите не се гаранција за продолжување на растот. Инвеститорите можат брзо да го повлечат капиталот, а пазарната вредност на средствата во фондовите се менува и со самата цена на ZEC.
БРАЌАТА ВИНКЕЛВОС – ОД БИТКОИН ДО ZCASH
Камерон и Тајлер Винкелвос, кои станаа познати и по долгогодишниот правен спор со Марк Закерберг околу создавањето на Facebook, се меѓу најистакнатите финансиски поддржувачи на Zcash.
Преку својата инвестициска компанија Winklevoss Capital, во октомври 2025 година тие предводеа приватно финансирање од 58,88 милиони долари за тогашната Leap Therapeutics, компанија која подоцна го презеде името Cypherpunk Technologies и започна стратегија на акумулирање Zcash.
Во ноември истата година компанијата објави дека купила 203.775 ZEC за околу 50 милиони долари.
Но, амбициите на браќата Винкелвос не завршија со купувањето криптовалути.
Во август 2026 година, Cypherpunk Technologies склучи договор со компании поврзани со Winklevoss Capital, вреден 33,33 милиони долари, за преземање опрема и договори за рударење Zcash. Трансакцијата беше реализирана преку издавање финансиски инструменти поврзани со акции, а не како обична готовинска инвестиција.
Со ова Cypherpunk обезбеди рударска инфраструктура која, според соопштението од 18 август, претставуваше околу 18 проценти од тогашната вкупна пресметковна моќ на мрежата Zcash.
Ова е важен чекор бидејќи преку своите инвестиции браќата Винкелвос добиваат економска изложеност не само на вредноста на криптовалутата, туку и на инфраструктурата што учествува во создавањето нови ZEC и одржувањето на блокчејн-мрежата.
БРАЌАТА ПОДГОТВУВААТ СВОЈ ZCASH ETF
Новиот голем потег следуваше на 6 октомври 2026 година, кога Winklevoss Asset Services поднесе барање до американската Комисија за хартии од вредност (SEC) за основање на Winklevoss Zcash ETF, со предложена берзанска ознака WINK.
Според поднесената документација, фондот би инвестирал директно во Zcash, а чувањето на дигиталните средства би било доверено на Gemini Trust Company, поврзана со браќата Винкелвос.
Предложениот годишен надомест изнесува 0,25 проценти, значително пониско од надоместот од 2,5 проценти кај постојниот фонд на Grayscale.
Фондот на Винкелвос сè уште не е лансиран и неговото функционирање зависи од завршувањето на потребните регулаторни постапки.
Доколку започне со работа, тој би можел да ја зголеми конкуренцијата меѓу инвестициските производи поврзани со Zcash и дополнително да ја прошири достапноста на криптовалутата за инвеститорите.
На тој начин, браќата Винкелвос истовремено градат позиции во поседувањето Zcash, неговото рударење и финансиските услуги поврзани со него.
Иако ваквите инвестиции придонесуваат за поголема видливост и доверба кај дел од инвеститорите, не постојат докази дека токму активностите на браќата Винкелвос се непосредната причина за сегашниот раст на цената.
Дополнителен фактор што го привлекува вниманието на инвеститорите е претстојната технолошка надградба на Zcash, наречена NU7.
Нејзиното активирање на главната блокчејн-мрежа е планирано околу 5 ноември 2026 година.
Со надградбата, просечното време за создавање нов блок треба да се намали од 75 на 25 секунди. Тоа би овозможило значително побрзо потврдување на трансакциите и подобра ефикасност на мрежата.
На 22 октомври фондацијата Zcash ја објави стабилната верзија на софтверот Zebra 7.0.0, која ја поддржува претстојната надградба.
Побрзите трансакции се важни за практичната употреба на криптовалутата, особено во услови на зголемена конкуренција меѓу дигиталните платежни системи.
Сепак, технолошките подобрувања сами по себе не гарантираат повисока пазарна цена.
ЗОШТО Е ZCASH СПЕЦИФИЧНА КРИПТОВАЛУТА?
Zcash е децентрализирана криптовалута која официјално започна со работа на 28 октомври 2016 година. Нејзината основна карактеристика е можноста за заштита на приватноста на дигиталните трансакции.
Криптовалутата произлезе од истражувачка работа на група научници и криптографи, а нејзиниот најпознат основач е американскиот експерт за компјутерска безбедност Зуко Вилкокс (Zooko Wilcox), кој ја предводеше компанијата Electric Coin Company, задолжена за првичниот развој на проектот.
За разлика од Биткоин, каде што податоците за трансакциите се јавно видливи на блокчејнот, Zcash овозможува таканаречени заштитени трансакции (shielded transactions), при кои можат да останат скриени податоците за испраќачот, примачот и износот.
Ова се постигнува преку напредна криптографска технологија наречена zero-knowledge proofs, која овозможува потврдување на исправноста на трансакцијата без откривање на чувствителните информации.
Приватноста не е задолжителна за сите трансакции. Zcash поддржува и јавни трансакции, што значи дека степенот на заштита зависи од начинот на користење.
Слично како Биткоин, Zcash има максимално ограничена понуда од 21 милион монети, а новите единици се создаваат преку рударење.
На 28 октомври криптовалутата ќе одбележи десет години од своето создавање.
Приватноста станува инвестиционен аргумент, но и регулаторен предизвик
Растечкиот интерес за Zcash е дел од пошироката дебата за приватноста во дигиталните финансии.
Поддржувачите сметаат дека заштитените трансакции можат да им помогнат на поединците и компаниите да ги заштитат своите финансиски податоци од неовластено следење и анализа.
Од друга страна, регулаторите предупредуваат дека истите технологии можат да го отежнат откривањето нелегални трансакции, перењето пари и заобиколувањето санкции.
Токму оваа двојна природа на финансиската приватност останува едно од клучните прашања за иднината на Zcash.
Инвестициите на браќата Винкелвос, новите берзански фондови и технолошките подобрувања го зголемуваат интересот за криптовалутата, но не ги отстрануваат ризиците од силни ценовни осцилации и можни регулаторни ограничувања.
По десет години постоење, Zcash повторно се наоѓа во центарот на вниманието – не само како криптовалута чија цена нагло се менува, туку и како дел од пошироката расправа за тоа колку приватни треба да бидат парите во дигиталната економија.
