Аналитика
Компанијата што стои зад Claude официјално го започна процесот за излегување на Nasdaq, со потенцијална пазарна проценка од 1,5 билиони долари. Инвеститорите очекуваат еден од најголемите берзански настани во историјата, но спектакуларниот раст на приходите е придружен со огромни финансиски загуби. Дали Anthropic ќе го врати оптимизмот на светските берзи или ќе ги заостри сомнежите во исплатливоста на милијардите вложени во вештачката интелигенција?
Американската компанија Anthropic, развивач на системот за вештачка интелигенција Claude, направи решавачки чекор кон излегување на берза, објавувајќи ја на 26 октомври документацијата за иницијална јавна понуда на акции (IPO). Компанијата планира нејзините акции да котираат на Nasdaq под берзанската ознака ANT, а според пазарните очекувања, нејзината вредност би можела да достигне околу 1,5 билиони долари.
Според информации на „Ројтерс“, Anthropic разгледува прибирање до 100 милијарди долари преку продажба на акции, што би ја вброило трансакцијата меѓу најголемите берзански понуди во историјата.
Веста веќе предизвика реакции на глобалните пазари. Американските технолошки акции пораснаа во понеделникот, а позитивното расположение се пренесе и на азиските берзи во вторникот. Јужнокорејскиот индекс KOSPI забележа раст од околу 3,9 проценти, јапонскиот Nikkei се зголеми за 1,9 проценти, додека американскиот индекс на производителите на полупроводници порасна за 2,8 проценти во понеделникот.
Сепак, оптимизмот не е подеднакво присутен на сите пазари. Европските берзи остануваат изложени на притисоци од високите каматни стапки, економската неизвесност и загриженоста за исплатливоста на инвестициите во вештачката интелигенција.
ВРЕДИ ЛИ АНТРОПИК 1,5 БИЛИОНИ ДОЛАРИ?
Во мај 2026 година Anthropic обезбеди приватно финансирање од 65 милијарди долари, со што нејзината проценета вредност достигна 965 милијарди долари.
Само неколку месеци подоцна, потенцијалните инвеститори на берзата дискутираат за вреднување од околу 1,5 билиони долари. Тоа би претставувало зголемување за приближно 55 проценти во однос на последната приватна проценка.
Претходно се споменуваше дури и вредност од два билиона долари, но нестабилноста на технолошките акции и сомнежите околу високите трошоци за развој на вештачката интелигенција ги намалија очекувањата.
Важна е разликата меѓу овие бројки: 1,5 билиони долари е можната вредност на целата компанија, додека 100 милијарди долари е износот што, според медиумските информации, би можел да се прибере со понудата на акции.
Конечната цена на акциите, бројот што ќе биде понуден и вкупната големина на IPO сè уште не се официјално утврдени.
Според „Ројтерс“, продажбата на акции би можела да започне во средината на ноември, со претставување на понудата пред институционалните инвеститори во неделата што почнува на 9 ноември. Но, овие датуми остануваат подложни на промени.
ЕМ СИЛНИ ПРИХОДИ, ЕМ ОГРОМНИ ЗАГУБИ
Документацијата доставена до американската Комисија за хартии од вредност (SEC) ја открива големината на деловната експанзија на Anthropic, но и финансиските ризици што ги презема компанијата.
Во првото полугодие од 2026 година Anthropic остварила приходи од 16,3 милијарди долари, наспроти само 1,16 милијарди долари во истиот период минатата година. Тоа претставува речиси четиринаесеткратно зголемување.
Истовремено, оперативната загуба е намалена од 2,1 милијарда на приближно 693 милиони долари.
Меѓутоа, нето-загубата за првите шест месеци изнесува дури 80,7 милијарди долари. Најголемиот дел од неа произлегува од сметководствени корекции на вредноста на конвертибилните финансиски инструменти, поврзани со растот на проценетата вредност на компанијата.
Затоа оваа бројка не треба да се толкува како идентичен износ на потрошена готовина или оперативна загуба. Сепак, таа ја покажува сложеноста на финансиската структура и ризиците што инвеститорите ќе мора внимателно да ги анализираат.
Anthropic има и огромни долгорочни обврски. Според „Ројтерс“, компанијата презела обврски за трошење најмалку 518 милијарди долари во следната деценија за облачна инфраструктура, компјутерски капацитети и други технолошки услуги.
За инвеститорите, централното прашање е дали приходите ќе растат доволно брзо за да ги оправдаат овие трошоци и високата пазарна проценка.
ЗОШТО ИПО-ТО НА АНТРОПИК МОЖЕ ДА ВЛИЈАЕ НА СВЕТСКИТЕ БЕРЗИ?
Влијанието на Anthropic не се ограничува на нејзините идни акционери.
Компанијата е дел од голем инвестициски екосистем кој ги поврзува производителите на чипови, добавувачите на компјутерска меморија, операторите на дата-центри, енергетските компании и технолошките гиганти што обезбедуваат облачни услуги.
Затоа, успешното излегување на берза може да има пошироки последици.
Првиот ефект е врз технолошките акции на Волстрит. Компаниите како Nvidia, AMD, Broadcom, Amazon и Alphabet се директно или индиректно поврзани со развојот на инфраструктурата за вештачка интелигенција.
Ако IPO на Anthropic покаже дека инвеститорите и натаму се подготвени да вложуваат големи суми во овој сектор, тоа би можело да ја поддржи побарувачката за акции на компании што произведуваат чипови и обезбедуваат инфраструктура.
Но, постои и спротивна можност. Дел од големите инвестициски фондови би можеле да продаваат постојни технолошки акции за да обезбедат средства за купување акции од Anthropic. Таквото пренасочување на капиталот би можело привремено да создаде притисок врз други компании.
Вториот ефект е врз азиските пазари. Јужнокорејските Samsung Electronics и SK Hynix, како и тајванскиот TSMC, имаат значајна улога во глобалниот синџир на производство на полупроводници и мемориски компоненти.
Очекувањата за продолжување на големите инвестиции во вештачката интелигенција ја поддржуваат побарувачката за нивните производи. Затоа позитивните сигнали од Anthropic веќе се одразија врз расположението на азиските инвеститори.
Сепак, растот на берзите на 27 октомври не е последица исклучиво на Anthropic. На расположението влијаат и плановите на Meta за ново финансирање, очекуваните квартални резултати на големите технолошки компании и претстојните одлуки на централните банки.
Третиот ефект е врз европските технолошки компании. Производителите на опрема и компоненти за полупроводничката индустрија, меѓу кои ASML и ASM International, се чувствителни на промените во глобалните планови за инвестиции.
Ако расте побарувачката за компјутерски капацитети, тоа може да ги подобри очекувањата за дел од европската технолошка индустрија. Но, послаб интерес за акциите на Anthropic би можел да ја засили претпазливоста и на европските пазари.
МОЖЕ ЛИ ЕДНО ИПО ДА ПОВЛЕЧЕ КАПИТАЛ ОД ДРУГИ КОМПАНИИ?
Ова е една од главните дилеми на финансиските аналитичари.
Во исто време кога Anthropic се подготвува за берзата, Meta планира да прибере до 95 милијарди долари за проширување на инфраструктурата за вештачка интелигенција.
Ако Anthropic навистина понуди акции во вредност од 100 милијарди долари, само овие две операции би можеле да мобилизираат до 195 милијарди долари инвестициски капитал.
Толку голема понуда на нови акции може да влијае врз распределбата на парите во инвестициските фондови, особено кај институционалните инвеститори кои веќе имаат значителна изложеност на технолошкиот сектор.
Затоа, и покрај позитивните реакции на веста за IPO, не е исклучено дел од помалите и послабо профитабилни технолошки компании да се соочат со намалена побарувачка за нивните акции.
Дополнително, високата проценка на Anthropic може да воспостави нов репер за вреднување на компаниите што развиваат напредни системи за вештачка интелигенција.
Тоа би имало влијание и врз идните берзански планови на конкурентите, меѓу кои и OpenAI, развивачот на ChatGPT.
ТЕСТ ЗА БУМОТ НА ВЕШТАЧКАТА ИНТЕЛИГЕНЦИЈА
IPO на Anthropic доаѓа во чувствителен момент.
По години на силен раст на технолошките акции, инвеститорите сè почесто го поставуваат прашањето кога вложувањата во вештачката интелигенција ќе почнат да создаваат доволно профит за да ги оправдаат пазарните вредности на компаниите.
Зголемените каматни стапки дополнително ги поскапуваат инвестициите во дата-центри, чипови и енергетска инфраструктура.
Неколку компании од секторот веќе ги одложија своите берзански планови, меѓу нив операторот на дата-центри Switch и компанијата за инфраструктура за вештачка интелигенција Nscale.
Anthropic, напротив, продолжува со подготовките.
Токму затоа пазарните аналитичари го сметаат нејзиното IPO за важен показател на довербата во долгорочната економска исплатливост на вештачката интелигенција.
Компанијата има една специфичност што дополнително ќе ја следат инвеститорите. Според поднесената документација, седумтемина основачи преку посебна сопственичка структура ќе задржат 50,1 процент од гласачката моќ и по излегувањето на берза.
Таквиот модел им овозможува да ја зачуваат контролата врз стратешките одлуки, но истовремено го ограничува влијанието на новите акционери врз управувањето.
Во наредните недели вниманието ќе биде насочено кон три прашања: по која цена ќе бидат понудени акциите на Anthropic, колкава ќе биде побарувачката од институционалните инвеститори и дали постигнатата пазарна проценка ќе може да се одржи по почетокот на тргувањето.
Силна побарувачка и стабилно движење на акциите по IPO би можеле да ја зајакнат довербата во технолошкиот сектор и да поттикнат нов бран берзански понуди. Од друга страна, преголема почетна проценка или брза корекција на цената би можеле да ја зголемат претпазливоста кон компаниите што бараат огромни инвестиции, а сè уште немаат стабилна долгорочна профитабилност.
