Аналитика
Според најновото истражување за банкарското кредитирање на Европската централна банка (ЕЦБ), побарувачката за станбени кредити во еврозоната забележа многу поизразен пад од очекуваниот, што претставува најголемо намалување од 2023 година наваму. ЕЦБ го поврзува овој пад со зголемените трошоци за позајмување, намалената доверба кај домаќинствата и помалку поволните изгледи за пазарот на недвижности.
Истражувањето, спроведено кон крајот на септември и почетокот на октомври меѓу 159 финансиски институции во еврозоната, покажува сè поизразен нето-пад на побарувачката за станбени кредити во текот на третиот квартал од 2026 година. Намалувањето изнесува 27%, во споредба со 15% во претходниот квартал; ова е најголемиот пад од истиот период во 2023 година и претставува влошување што е значително поголемо од она што го предвидуваа банките (-12%).
Падот на побарувачката за станбено финансирање во овој квартал е забележан во Германија, Шпанија и Франција, додека во Италија побарувачката остана стабилна. Оваа состојба се објаснува со растот на каматните стапки, губењето на довербата кај потрошувачите и влошувањето на очекувањата во однос на движењата во секторот за недвижности.
„Движењето на каматните стапки изврши значителен притисок врз побарувачката за станбени кредити, придонесувајќи негативно, при што тој негативен ефект се засилуваше трет квартал по ред“, нагласуваат од ЕЦБ.
Влијанието на овој фактор (-39%) беше на највисоко ниво од третиот квартал на 2023 година, а институциите од четирите најголеми економии во еврозоната пријавија негативни последици. Истовремено, намалената доверба кај потрошувачите продолжи негативно да влијае врз побарувачката, иако во Шпанија и Италија нејзиното влијание беше неутрално. Што се однесува до изгледите за пазарот на недвижности, тие имаа негативно влијание врз склучувањето станбени кредити во Шпанија, Франција и Германија, додека во Италија ефектот беше неутрален.
Гледајќи кон следниот квартал, банките во еврозоната очекуваат „уште поголем и поизразен“ нето-пад на побарувачката за станбени кредити, со предвидено намалување од 36%. Во овој контекст, се издвојува случајот со Франција, каде што се очекува „особено изразен“ пад (-88%). Доколку се потврди, овој пад би бил споредлив – сметано од почетокот на следењето на податоците во 2002 година – единствено со падот забележан во четвртиот квартал од 2022 година.
Истовремено, банките наведоа дека кредитните стандарди за станбени кредити останале непроменети во третиот квартал, откако во претходниот период предвидуваа благо заострување (2%).
Сепак, гледајќи кон четвртиот квартал од 2026 година, банките најавуваат значително заострување на критериумите за одобрување станбени кредити (10%). Меѓу четирите најголеми економии во еврозоната, ова се должи на банките од Франција, Шпанија и Италија, додека германските банки очекуваат нивните услови да останат непроменети.
Паралелно со ова, банките во еврозоната забележаа значително заострување на конкретните услови за станбени кредити (пораст од 16%) – што е четири пати повеќе отколку во претходниот квартал и претставува најизразено заострување уште од третиот квартал на 2023 година.
Во овој контекст, главна причина за зголемените рестрикции беше порастот на каматните стапки, додека намалувањето на маржите кај кредитите со среден рок делуваше како фактор што го ублажува овој тренд.
Исто така, банките забележаа нов пораст на уделот на одбиени барања за станбени кредити во текот на третиот квартал (зголемување од 5%), што е над историскиот просек од 4% забележан од 2015 година наваму.
КРЕДИТИТЕ ЗА КОРПОРАТИВНИОТ СЕКТОР СО ПОСТРОГИ КРИТЕРИУМИ
Што се однесува до финансирањето на претпријатијата, анкетата на ЕЦБ покажува дека банките во еврозоната дополнително ги заостриле критериумите за одобрување кредити или кредитни линии за компаниите во текот на третиот квартал од 2026 година. Рестрикциите се зголемиле за 9%, што е повеќе од она што секторот го очекувал (5%).
Зголемената перцепција за ризик и намалената толеранција кон ризикот кај банките остануваат главните фактори што го објаснуваат заострувањето на условите за корпоративно кредитирање. Дополнително, некои банки укажаа на зголемениот притисок што произлегува од геополитичката неизвесност и случувањата на енергетскиот пазар. Истовремено, во еврозоната е забележан нето-пад на побарувачката за финансирање од страна на компаниите (-6), што е спротивно на претходната прогноза за раст (4%), по закрепнувањето забележано во вториот квартал (3%).
Според анкетираните банки, побарувачката за кредити од страна на корпоративниот сектор била главно ограничена од општото ниво на каматните стапки, додека намалената побарувачка за инвестиции во основни средства од страна на малите и средните претпријатија (МСП), како и свртувањето кон алтернативни извори на финансирање, исто така придонеле – иако во помала мера – кон намалување на потребата за банкарски кредити.
Дополнително, некои банки наведоа дека неизвесноста поврзана со геополитичката и енергетската ситуација и понатаму негативно влијае врз побарувачката за кредити од страна на компаниите.
За четвртиот квартал од 2026 година, банките очекуваат дополнително заострување на кредитните стандарди што се применуваат за компаниите.
