Аналитика
Понудите за преселба на романтична локација во некоја од европските земји честопати осамнуваат во медиумите и сите, како по правило, нудат навидум идилични услови за потенцијалните кандидати – симпатично италијанско градче во кое ќе пиете кафе со локалните мустаклести дедовци, атрактивен грчки остров и сино Егејско море, каде се нудат пари за доселување или сериозни суми пари кои ги добивате ако се населите во мало, заспано швајцарско село. Но зад атрактивните наслови „ќе ви платат да живеете тука“ речиси секогаш стојат строги услови: мора да купите или реновирате куќа, да останете со години, да работите од далечина или да отворите бизнис. А кај дел од програмите странците можат да аплицираат само ако веќе имаат право на престој во земјата.
Највисоката сума што моментално се нуди во Европа доаѓа од Ирска, но таму има важна финта: државата не ви дава 84.000 евра само затоа што сте се преселиле на остров.
Во рамки на политиката Our Living Islands, за 23 населени острови е достапен грант до 60.000 евра за реновирање празна куќа, односно до 84.000 евра ако објектот е руиниран. Куќата мора да била празна најмалку две години и изградена пред 2008 година, а апликантот мора да ја поседува или да е во процес на купување.
Тоа, сепак, не е „чек на рака“. Парите се наменети за конкретни работи на имотот и не ви даваат автоматско право да живеете во Ирска. За граѓанин на Северна Македонија и натаму важат ирските имиграциски правила – грантот не е виза ниту дозвола за престој.
ШВАЈЦАРИЈА: 25 ИЛЈАДИ ФРАНЦИ ЗА ВОЗРАСЕН
Најпознатиот пример е алпското село Албинен, кое со години се обидува да го запре иселувањето.
Општината нуди 25.000 швајцарски франци за самец, 50.000 за пар и уште 10.000 франци за секое дете. Кандидатите мора да бидат најмногу 45 години и да останат во Албинен најмалку десет години. Ако се иселат порано или го продадат имотот, парите мора да ги вратат.
Токму тука се крие ограничувањето што многу интернет-текстови го прескокнуваат: странец мора веќе да поседува швајцарска дозвола за постојан престој C. Значи, Македонец не може едноставно да замине во Швајцарија и да побара 25.000 франци за преселување.
Имотот исто така не може да биде само викендичка – мора да стане главно живеалиште.
САРДИНИЈА: ДО 25.000 ЕВРА, НО МОРАТЕ ДА РЕНОВИРАТЕ КУЌА
На Сардинија функционира една од најреалните италијански антииселувачки шеми. Регионалната власт финансира купување или реновирање прв дом во мали општини, а некои локални повици продолжија и во 2026 година. Во Setzu, на пример, годинава беше објавен повик за грант до 15.000 евра, односно најмногу 50% од трошокот.
Основната регионална мерка е создадена за населени места со помалку од 3.000 жители. Парите може да ги добие и човек што претходно не живеел на Сардинија, ако ја префрли резиденцијата во местото во предвидениот рок. За едно семејство се одобрува само еден грант.
Но и тука важи истото правило за странците: финансискиот грант не создава имиграциско право. Граѓани од ЕУ можат многу полесно да се преселат, додека Македонец мора одделно да има основ за законски престој во Италија – работа, семејство, дигитално-номадска виза или друга дозвола.
КАЛАБРИЈА: НАЈМНОГУ ДОСЕЛЕНИ ПЕНЗИОНЕРИ И REMOTE WORKERS
Калабрија годинава отиде чекор понатаму со програмата Abita Borghi Montani Calabria. Во февруари регионот потпиша договори со 64 општини, а програмата располага со 5 милиони евра. Најмалку 4 милиони се наменети за луѓе што отвораат нов бизнис во планинските села, а до еден милион за пензионери и луѓе што работат од далечина и ќе ја префрлат резиденцијата таму.
Регионалниот советник Џанлука Гало објави дека интерес веќе покажале 180 лица за отворање бизнис и околу 108 пензионери или remote workers кои одлучиле да се преселат во мали калабриски места. Програмата е наменета и за луѓе што не потекнуваат од Калабрија.
Во конкретни случаи документите покажуваат грантови од околу 20.000 евра за нова деловна активност, иако висината и условите зависат од локалниот повик.
ШПАНИЈА: 10 ИЛЈАДИ ЕВРА ЗА ДОСЕЛЕНА ЖЕНА
Шпанската Екстремадура има поинаков модел – не бара да купувате стара куќа, туку сака луѓе што работат од далечина.
Програмата предвидуваше 10.000 евра за жени, лица под 30 години или за оние што ќе се населат во место со помалку од 5.000 жители, а останатите добиваа 8.000 евра. Условот беше да се остане најмалку 24 месеци. За третата година беше предвиден дополнителен износ од 4.000 или 5.000 евра.
Првиот круг веќе е затворен, но токму на 9 октомври 2026 регионалната влада почна постапка за нови правила и нова рунда на програмата, што значи дека моделот продолжува.
Ова е една од програмите што може да биде релевантна и за државјани надвор од ЕУ: претходниот повик предвидуваше дека странски апликант мора да има NIE – идентификациски број за странец, а работата мора целосно да може да се врши од далечина.
Но повторно – NIE не значи автоматски право на престој. Македонски државјанин би морал да ги исполни и шпанските имиграциски услови.
ГРЦИЈА: 10 ИЛЈАДИ ЕВРА ЗА ПРЕСЕЛБА НА ОСТРОВОТ ЕВРОС, САМО ЗА ГРЦИ
Многу чист пример за тоа дека не сите програми се за странци е северна Грција.
Грчката држава нуди 10.000 евра за преселување во населено место со до 500 жители во регионот Еврос, со помала помош за поголеми места. Но кандидатот мора да биде полнолетен грчки државјанин, да ја префрли главната резиденција во регионот и таму да работи или да учествува во програма на службата за вработување.
Значи оваа понуда, иако често се појавува на листи со наслов „Грција ќе ви плати да се преселите“, воопшто не е отворена за Македонци или други странски државјани.
НЕ Е ЛОШО, АМА НЕ Е НИТУ СЕ ТАКА РОЗОВО
Тука интернет-сликата станува многу пореална.
Рубија Андраде Даниелс, која купила една од прочуените куќи за едно евро во Мусомели на Сицилија, за американското јавно радио WBUR раскажува дека куќата практично била урнатина.
Таа вели дека на крај потрошила околу 60.000 евра за целосна реконструкција, но сепак е задоволна бидејќи добила куќа направена според нејзините желби. Нејзиното најголемо предупредување е за темпото: работите во Сицилија, според неа, се движат „многу побавно“, а роковите лесно се продолжуваат поради празници, локални настани и поинаков ритам на живот.
Британецот Џорџ Лејнг имал слично искуство. Тој исто така купил имот во Мусомели. Иако куќата формално чинела едно евро, по агенциски, правни и други трошоци на негово име била префрлена за околу 5.000 евра, а потоа морал да ги исполни обврските за реновирање во предвидениот рок.
Овие искуства се добар потсетник дека „куќа за едно евро“ и „15.000 евра за преселување“ речиси никогаш не значат бесплатен нов живот.
Локалните власти можат да ви дозволат да конкурирате за куќа или грант, но тие не можат да ви дадат право на имиграција ако националните правила не го дозволуваат тоа.
Граѓаните на ЕУ имаат огромна предност кај програмите во Италија, Шпанија, Ирска или Грција затоа што имаат слобода на движење и престој. Македонски државјанин мора дополнително да има соодветна виза или дозвола за престој.
Швајцарскиот Албинен е уште порестриктивен – таму дури и странец што легално живее во Швајцарија мора да има C permit, што практично ги исклучува новодојдените.
