Аналитика
Рекордно ниските нивоа на водата на реката Дунав го нарушуваат производството на енергија низ Централна и Источна Европа, принудувајќи ги владите да преземат итни мерки за заштита на нуклеарните централи, намалување на побарувачката на електрична енергија и управување со растечкиот притисок врз критичната инфраструктура.
Србија се соочува со сериозни предизвици. Хидроелектричниот комплекс „Железна порта“ на Дунав работеше само со околу една петтина од својот капацитет во понеделник поради продолжената суша.
Производството на хидроенергија во Србија е значително намалено поради неповолните хидролошки услови по целиот Дунав. Министерката за рударство и енергетика Дубравка Ѓедовиќ Хандановиќ изјави дека приливот на вода кај Ѓердап во понеделник бил на историски минимум од само 1.450 кубни метри во секунда. Таа додаде дека управувањето со нивото на водата се координира со романската страна.
Ситуацијата е поповолна на Дрина, каде што реверзибилната хидроцентрала Перучац во вештачкото езеро Тара има резерви од 140 гигавати. Според министерката, ова е „доволно за реакција во случај на непредвидени околности“.
Премиерот Ѓуро Мацут свика итен состанок за енергетската ситуација и ги повика жителите да ја намалат употребата на електрична енергија. „Минимизирајте ја употребата на големите потрошувачи на електрична енергија во нивните домови, како што се клима уредите“, апелираше тој, опишувајќи ја ситуацијата како „сериозна и тешка“.
Нивото на водата на Дунав во Апатин е минус 109 сантиметри, но се очекува мало зголемување, а секое запирање на намалувањето на нивото на водата претставува позитивен развој, изјави денес директорката на Јавното претпријатие „Дунавска обала“ од Апатин, Љиљана Крец. Крец истакна дека во следните десет дена вредноста би можела да се искачи на околу минус 89 сантиметри, што не е големо зголемување, но како што вели таа, во сегашните околности секое запирање на намалувањето на нивото на водата претставува позитивен развој, пренесува РТС.
Јавното водостопанство „Воде Војводина“ исто така објави одлука за забрана на користењето на системот Дунав-Тиса-Дунав за наводнување на територијата на областите Јужна Бачка, Западна Бачка и Северна Бачка.
Ефектите од сушата се чувствуваат дури и подалеку низводно. Новиот германски министер за транспорт, Штефен Билгер, рече дека историски ниските нивоа на водата и на Дунав и на Рајна го нарушуваат товарниот транспорт многу порано отколку што е типично за летната сезона.
„Навистина е многу напната ситуацијата со ниските води“, рече Билгер, најавувајќи кризен состанок подоцна оваа недела.
Романија презеде една од наневообичаените мерки откако нејзината војска минираше карпест дел на речното дно, откриен од ниското ниво на водата на еден крак на Дунав. Операцијата беше дизајнирана да го подобри протокот на вода за ладење до нуклеарната централа Чернавода, која нормално произведува околу една петтина од електричната енергија во земјата.
Експлозијата се случила на околу 50 километри низводно од централата. Добиените остатоци од карпи ќе бидат преместени и потопени на стратешка локација за да се зголеми нивото на водата и да се пренасочи поголем проток кон системот за ладење.
Романскиот министер за одбрана Раду Мирута ја опиша операцијата како успешна, велејќи дека војската чекала со децении можност да ги отстрани изложените карпи. Тој предупреди дека ако делумното пренасочување на реката се покаже како неефикасно, централата Чернавода би можела да биде принудена целосно да се затвори до четврток.
Романија, исто така, започна со намалување на потрошувачката на електрична енергија. Привремениот премиер Илие Болојан изјави дека производителите на автомобили Дачија и Форд се согласиле да го суспендираат производството до 19 август по вонредниот состанок со големите индустриски потрошувачи. Се очекува и други енергетски интензивни компании да преземат слични мерки.
Унгарија за малку избегна целосно затворање на нуклеарната централа Пакш откако официјалните лица минатата недела предупредија дека такво сценарио е можно. Иако објектот со четири реактори остана активен во понеделник, тој работеше со нешто повеќе од 10% од својот нормален капацитет.
Премиерот Петер Маѓар им се заблагодари на домаќинствата и бизнисите за доброволното намалување на потрошувачката на електрична енергија. „Влеговме во критичниот период. Мрежата е стабилна, потрошувачката во моментов е далеку под планираните нивоа, благодарение на самоограничувањето“, рече Маѓар, додавајќи дека прогнозите за состојбата на реките станаа „малку пооптимистички“.
Властите, исто така, побараа од индустриските корисници да ја намалат потрошувачката на електрична енергија, додека електричните товарни возови беа привремено суспендирани за да се намали притисокот врз националната електрична мрежа.
Во Бугарија, Дунав продолжува да опаѓа. Според Извршната агенција за истражување и одржување на реката Дунав, шест од седумте главни хидрометеоролошки станици во земјата пријавиле нивоа на водата под референтната нулта ознака на 4 август, пишува бугарскиот весник Новините.
Најниското ниво е забележано во Русе на минус 94 сантиметри, два сантиметри пониско од претходниот ден. Другите мерења вклучуваа минус 82 сантиметри кај Орјахово, минус 77 сантиметри кај Силистра, минус 58 сантиметри кај Ново Село, минус 38 сантиметри кај Свиштов и минус 1 сантиметар кај Лом. Никопол беше единствената станица што пријави позитивно ниво, од 4 сантиметри.
Највисокиот измерен речен проток е забележан кај Никопол со 2.081 кубни метри во секунда, додека најнискиот е кај Орјахово со 1.329 кубни метри во секунда.
Температурата на водата по должината на бугарскиот дел од Дунав се движеше од 25,8°C до 27,3°C, а најтопла вода е измерена во близина на Русе и Силистра.
Бугарската министерка за енергетика Ива Петрова ја посети нуклеарната централа Козлодуј за да го процени влијанието на опаѓањето на нивото на реките. Дискусиите се фокусирани на работењето на блоковите 5 и 6 и мерките што се преземаат за да се обезбеди стабилноста на електроенергетскиот систем на Бугарија.
Министерството за енергетика соопшти дека двата реактори продолжуваат да работат со полн капацитет и покрај исклучително ниските нивоа на Дунав.
Бугарските власти проценуваат дека ако реката продолжи да опаѓа со просечната брзина од минатата недела, Козлодуј не би требало да бара значително намалување на производството на електрична енергија барем во следните три недели.
(Фото: низок водостој на Дунав крај Будимпешта, Vauia Rex – Own work, CC BY-SA 4.0)
