Аналитика
Американските берзи доживеаја еден од најголемите падови во последните година и половина, а политичките последици од среднорочните избори во САД стануваат сè поважен фактор за инвеститорите. Победата на Демократската партија, која ја презеде контролата врз двата дома на Конгресот, предизвика загриженост за иднината на технолошката индустрија и инвестициите во вештачката интелигенција. За само еден ден, компаниите од индексот S&P 500 загубија околу три трилиони долари од пазарната вредност.
Американскиот претседател Доналд Трамп реагираше со остри критики кон Демократите, но и кон самите гласачи, порачувајќи им дека тие се виновни за берзанскиот пад поради изборниот резултат.
„Берзата денес се урна затоа што Демократите имаа голем успех во вторникот. Толку е тажно да се гледа тоа, но самите сте си виновни!“, напиша Трамп на својата социјална мрежа Truth Social, користејќи го и погрдниот назив „Dumocrats“ за политичките противници.
НАЈГОЛЕМ ПАД ОД ЦАРИНСКИОТ ШОК ВО 2025
Тргувањето во четвртокот, 5 ноември, заврши со големи загуби на трите главни американски берзански индекси.
Технолошкиот Nasdaq Composite потона за 5,52 отсто, на 24.315 поени, што претставува негов најголем еднодневен пад во последните 19 месеци. Индексот влезе во таканаречена техничка корекција, откако изгуби речиси 12 отсто од рекордната вредност постигната на 6 октомври.
Широкиот индекс S&P 500 падна за 4,36 отсто, на 7.353,73 поени, додека Dow Jones Industrial Average загуби дури 1.833 поени, односно 3,44 отсто, завршувајќи го тргувањето на 51.523,06 поени.
Според Ројтерс, падот беше најдлабок од април 2025 година, кога американските берзи беа потресени од објавувањето на новите царини на администрацијата на Трамп.
Особено големи загуби претрпеа компаниите поврзани со вештачката интелигенција. Акциите на Nvidia паднаа за повеќе од девет отсто, додека AMD изгуби околу 17 отсто од вредноста. Индексот на производителите на полупроводници се намали за повеќе од 12 отсто.
Само компаниите опфатени со Nasdaq 100 за еден ден изгубија околу 2,5 трилиони долари од својата пазарна капитализација.
ДАЛИ ПОБЕДАТА НА ДЕМОКРАТИТЕ ЈА ИСПЛАШИ БЕРЗАТА?
Среднорочните избори, одржани на 3 ноември, донесоа голема политичка промена во Вашингтон. Демократите освоија мнозинство во Претставничкиот дом и во Сенатот, а остварија значителни успеси и на изборите за гувернери.
За инвеститорите, особено загрижувачка е можноста новата политичка рамнотежа да го забави развојот на инфраструктурата за вештачка интелигенција, која беше еден од главните двигатели на берзанскиот раст во изминатиот период.
Демократските политичари најавуваат построг надзор врз изградбата на големи центри за податоци, кои трошат огромни количества електрична енергија и вода. Во повеќе американски сојузни држави расте отпорот на локалните заедници против ваквите инвестиции поради нивното влијание врз цените на електричната енергија и животната средина.
Особено внимание привлече победата на демократката Џина Хинохоса на гувернерските избори во Тексас. Таа најави запирање на изградбата на нови центри за податоци во државата, која претставува едно од најголемите американски средишта за развој на инфраструктурата за вештачка интелигенција.
Во Конгресот, пак, демократите предлагаат дополнителни правила за заштита на потрошувачите од зголемени трошоци за електрична енергија и независно тестирање на системите за вештачка интелигенција.
Аналитичарите на UBS проценуваат дека околу 30 отсто од планираните нови капацитети на американските центри за податоци во 2028 година би можеле да бидат изложени на ризик доколку се воведат ограничувања за нивната изградба.
Сепак, берзанскиот пад не се објаснува исклучиво со изборниот резултат. Инвеститорите веќе подолго време се загрижени поради огромните вложувања во вештачка интелигенција, високата задолженост на дел од компаниите и неизвесноста околу тоа кога инвестициите ќе почнат да носат соодветна добивка.
ТРАМП: ГЛАСАВТЕ ЗА ДЕМОКРАТИ, САМИ СТЕ СИ ВИНОВНИ!
Реакцијата на Трамп привлече посебно внимание бидејќи претседателот директно ги поврза финансиските загуби со одлуката на Американците да гласаат за Демократската партија.
Во друга објава, тој посочи дека падот на акциите ја намалил и вредноста на пензиските заштеди на Американците, особено на средствата вложени преку пензиските планови 401(k).
Трамп оцени дека берзата доживеала еден од најлошите денови во историјата поради изборниот резултат и порача дека Републиканците не се одговорни за загубите.
Но, берзанските движења откриваат покомплексна слика.
Само еден ден претходно, во средата на 4 ноември, Волстрит забележа силен раст, токму по објавувањето на победата на Демократите. Dow Jones порасна за околу три отсто, S&P 500 за 1,6 отсто, а Nasdaq за 1,4 отсто.
Тогаш инвеститорите позитивно реагираа на намалувањето на изборната неизвесност и можноста поделениот политички систем да го ограничи донесувањето нагли економски и законски промени.
И самиот Трамп во средата се пофали со рекордните берзански вредности и растот на американските пензиски заштеди.
Само 24 часа подоцна, по големиот пад, претседателот ја префрли одговорноста врз политичките противници и граѓаните.
ПОТРЕСОТ СЕ ПРОШИРИ И НА АЗИСКИТЕ ПАЗАРИ
Негативниот тренд од Њујорк брзо се пренесе и на азиските финансиски пазари во петокот, 6 ноември.
Јужнокорејскиот индекс KOSPI во еден момент падна за повеќе од осум отсто, поради што тргувањето беше привремено прекинато на 20 минути. Подоцна загубите се намалија. Силен притисок почувствуваа и јапонските акции, особено компаниите поврзани со полупроводници и технолошка инфраструктура.
Ова покажува колку светските финансиски пазари се поврзани со американските технолошки компании и со очекувањата за идниот развој на вештачката интелигенција.
Сепак, и покрај големите еднодневни загуби, американските индекси сè уште се во плус од почетокот на годината. S&P 500 има раст од околу 7,4 отсто, а Nasdaq од 4,6 отсто.
За инвеститорите, клучното прашање сега е дали станува збор за краткорочна реакција на новата политичка реалност или за почеток на подолга корекција во технолошкиот сектор.
