Аналитика
Претседателот на САД, Доналд Трамп, тврди дека зголемувањето на глобалните цени на нафтата предизвикани од војната со Иран всушност би можело да им користи на САД економски, тврдење кое предизвика политички реакции бидејќи цените на бензинот се зголемуваат за американските потрошувачи.
Во услови на шок на пазарот, Трамп се обиде да го претстави скокот како потенцијална економска предност за САД, истакнувајќи го статусот на земјата како најголем производител на нафта во светот. Тој напиша на социјалните мрежи: „Соединетите Американски Држави се убедливо најголемиот производител на нафта во светот, па кога цените на нафтата растат, заработуваме многу пари.“ Но, спречувањето на Иран да има нуклеарно оружје е многу поважно, рече тој.
Цените на суровата нафта денес беа на пат кон уште еден неделен раст, и покрај привремениот пад по објавувањето на 30-дневното ослободување од санкции за руската сурова нафта заглавена на танкерите, додека администрацијата на Трамп се обидува да го ублажи сè посериозното затегнување на понудата.
Суровата нафта Брент се тргуваше по 100,2 долари за барел во времето на пишување на овој текст, а Западен Тексас Интермедиејд се тргуваше по 95,03 долари, и двете малку пониски на затворањето во четврток, но повисоки на почетокот на неделата.
Ослободувањето од санкции од страна на Вашингтон следува по признанието на Меѓународната агенција за енергија дека „Војната на Блискиот Исток создава најголемо нарушување на снабдувањето во историјата на глобалниот пазар на нафта“. Признанието дојде една недела откако шефот на ИЕА, Фатих Бирол, тврдеше дека пазарот е добро снабден. „Денес има многу нафта на пазарот. Повторувам: има многу нафта на пазарот“, рече Бирол пред една недела.
ГЛОБАЛНО НАРУШУВАЊЕ НА ТЕКОВИТЕ НА НАФТАТА
Конфликтот во кој се вклучени САД, Израел и Иран ја наруши регионалната нафтена инфраструктура и транспортните правци, оставајќи ги танкерите блокирани и стеснувајќи ја глобалната понуда. Цените на нафтата скокнаа за околу 9% на околу 100 долари за барел, што е највисоко ниво од енергетскиот шок по руската инвазија на Украина во 2022 година.
Кризата се фокусира на Ормутскиот теснец, низ кој вообичаено минуваат околу 20% од светските испораки на нафта и гас. Секое нарушување на сообраќајот таму брзо одекнува на глобалните енергетски пазари.
Енергетските аналитичари предупредуваат дека конфликтот би можел да предизвика пошироки економски последици ако нарушувањето продолжи, потенцијално поттикнувајќи ја инфлацијата и забавувајќи го глобалниот раст.
Коментарите на Трамп претставуваат остра промена во тонот од претходните политички пораки во кои се нагласуваат ниските цени на бензинот. Само неколку недели претходно, претседателот ги истакна цените на горивата од околу 2,30 долари за галон како доказ за економскиот успех на неговата администрација.
Сепак, од почетокот на конфликтот во Иран, цените на бензинот во САД нагло се искачија, достигнувајќи просек од околу 3,60 долари за галон, според следбениците на енергетскиот пазар.
Промената во реториката одразува поширок аргумент на администрацијата дека високите цени на нафтата можат да им користат на домашните производители и на американскиот енергетски сектор.
КРИТИКИ ЗА ТРАМП
Коментарите на Трамп брзо предизвикаа критики од демократските пратеници, кои тврдеа дека повисоките цени на енергијата првенствено им штетат на домаќинствата, а не на пошироката економија.
Некои критичари рекоа дека главни корисници на повисоките цени се големите нафтени компании, а не обичните Американци кои се борат со растечките трошоци за живот.
Американскиот сенатор Марк Кели, демократ од Аризона, одговори дека работниците Американци се погодени од војната што ја започна Трамп.
„Единствените што имаат корист од вртоглавото зголемување на цените на бензинот се големите нафтени компании“, напиша Кели, потенцијален претседателски кандидат во 2028 година, на X. „Но, има смисла зошто Трамп е среќен поради тоа, бидејќи отсекогаш се грижел само за богатите луѓе“.
Политичката дебата доаѓа во време кога Белата куќа истражува мерки за стабилизирање на пазарите, вклучително и ослободување на стратешките резерви на нафта и ублажување на одредени ограничувања поврзани со енергијата за одржување на снабдувањето.
Поддржувачите на администрацијата тврдат дека улогата на Соединетите Американски Држави како главен извозник на енергија значи дека земјата е помалку ранлива на глобални шокови во снабдувањето отколку во претходните децении.
Сепак, економистите забележуваат дека нафтата останува стока со глобално цена. Дури и ако американските производители имаат корист од повисоките цени, потрошувачите обично се соочуваат со повисоки трошоци за бензин, транспорт и стоки.
(Фото: The White House)
