Аналитика
Речиси пола век откако ги напуштија лансирните рампи на Земјата, двете најпознати вселенски сонди во историјата сè уште испраќаат сигнали – и сè уште не престануваат да изненадуваат. „Војаџер 1″ и „Војаџер 2″, лансирани од НАСА во далечната 1977 година, одамна ги оставија зад себе планетите на Сончевиот систем, но токму на самиот раб на неговото влијание, инструментите на сондите регистрирале нешто што научниците не го очекувале – температура од дури 30.000 до 50.000 келвини, двојно повисока од првичните пресметки.
Треба веднаш да се разјасни едно нешто – границата на Сончевиот систем не е замислена како линија што вселенско летало едноставно ја преминува. Сонцето постојано испушта поток од наелектризирани честички, познат како сончев ветар, кој околу целиот систем формира огромен заштитен меур – хелиосферата. Токму на нејзиниот надворешен раб, каде притисокот на сончевиот ветер повеќе не доминира, туку се судира со материјата на меѓуѕвездениот простор, се наоѓа преодната зона naречена хелиопауза. Таму, во тој невидлив судир меѓу два различни „ветра”, инструментите на „Војаџер 2″ го измериле изненадувачкото зголемување на температурата.
Бројката сама по себе звучи застрашувачки – десетици илјади степени звучат како средина во којашто ниту еден метал не би преживеал. Но клучот за разбирање на феноменот лежи во тоа што температурата во физиката ја опишува енергијата на движење на честичките, а не количеството топлина коешто тие реално можат да го пренесат. Во регионот на хелиопаузата, честичките се толку ретки, толку раштркани во просторот, што и покрај нивната екстремно висока енергија, тие практично немаат со кого да се судираат за да пренесат таа енергија понатаму како топлина. Токму затоа двете сонди успеале да „прелетаат” низ она што популарно се нарекува „огнен ѕид” без најмала штета – всушност воопшто не станува збор за ѕид, туку за исклучително ретка, но енергетски „вжештена” плазма.
Историскиот момент на преминување на оваа граница веќе одамна е забележан во книгите – „Војаџер 1″ ја премина хелиопаузата и влезе во меѓуѕвездениот простор во 2012 година, станувајќи прв човечки создаден објект што го направил тоа, а „Војаџер 2″ го следеше истиот пат во 2018 година. Мерењата на температурата од втората сонда, всушност, ги надминале сите претходни теоретски проценки на научниците, коишто пред самото преминување очекувале дека температурата во таа зона ќе изнесува помеѓу 15.000 и 30.000 степени – речиси двојно помалку од она што реално било измерено.
Податоците на „Војаџер 2″ открија дека самата граница е далеку посложена структура отколку што се претпоставувало. Пред самата хелиопауза, научниците идентификувале преодна зона широка 1,5 астрономски единици – подолга дури и од растојанието меѓу Земјата и Сонцето – во којашто плазмата забавува, се загрева, а нејзината густина буквално се дуплира во однос на претходните вредности. На самата хелиопауза, промените стануваат уште поостри – густината на плазмата драстично се менува за помалку од еден единствен ден, во она што претставува еден од најнагло видливите премини регистрирани од која било вселенска мисија досега.
Иако веќе одамна ги надминаа своите првобитни планетарни мисии, ниту едната ниту другата сонда не престанаа да работат. Наместо тоа, тие продолжуваат да служат како единствените човечки инструменти коишто директно ја истражуваат материјата на меѓуѕвездениот простор. „Војаџер 1″ во моментов доставува вредни податоци за густината на меѓуѕвездената плазма, додека „Војаџер 2″ неодамна ги изненади научниците со уште едно неочекувано откритие – насоката на магнетното поле надвор од Сончевиот систем се покажала изненадувачки слична на онаа во зоната сè уште доминирана од влијанието на Сонцето, наод што дополнително ги комплицира постојните теории за тоа како точно функционира границата меѓу нашиот дом во вселената и остатокот од галаксијата.
