Аналитика
Во услови на зголемена светска неизвесност, ценовната стабилност останува главен предуслов за одржлив економски раст, а централните банки мора да останат внимателни, подготвени и доследни во спроведувањето на своите политики. Ова беше една од главните пораки што ги испрати гувернерот на Народната банка, Трајко Славески, на меѓународниот симпозиум организиран од Банката за меѓународни порамнувања и Народната банка на Кина во Шангај.
Славески учествуваше на панел-дискусијата на гувернерите под наслов „Трасирање на идниот развој“, што се одржа во рамките на симпозиумот „Навигација низ светската финансиска неизвесност – развој на финансиските пазари, инвестициските стратегии и меѓународниот монетарен систем“. Покрај него, на панелот учествуваа и гувернерите на централните банки на Аргентина, Исланд и Монголија.
Во своето обраќање, гувернерот посочи дека централните банки денес функционираат во исклучително сложено опкружување, обележано со низа последователни шокови. Пандемијата, геополитичките конфликти, нарушените синџири на снабдување, како и силниот раст на цените на енергијата и суровините, според него, ги ставија монетарните власти пред едни од најголемите предизвици во последните децении.
„Искуството од последните години потврди дека централните банки и натаму мора да бидат посветени пред сѐ на зачувувањето на ценовната стабилност, дури и кога инфлацијата е поттикната од надворешни фактори, како што се енергетските шокови. Одложените или недоволните реакции може да предизвикаат многу поголеми економски и социјални трошоци“, посочи гувернерот Славески.
Осврнувајќи се на политиките што ги презеде Народната банка за време на последниот инфлациски бран, тој нагласи дека институцијата реагирала со сеопфатен пакет мерки. Меѓу нив беа зголемувањето на каматните стапки, повисоките задолжителни резерви и заострувањето на макропрудентните мерки. Целта, како што посочи, била да се ограничат секундарните ефекти врз инфлацијата и да се зачува довербата во економијата.
Посебен акцент во дискусијата беше ставен и на значењето на стабилниот девизен курс. Славески истакна дека во мала и отворена економија, каква што е македонската, стабилниот курс претставува главно сидро за очекувањата и важен механизам за ублажување на преносот на надворешните ценовни шокови врз домашната економија.
„Во мала и отворена економија, како нашата, стабилниот девизен курс претставува главно сидро за очекувањата и важен фактор за ограничување на преносот на надворешните ценовни шокови врз домашната економија. Во текот на последните светски кризи, повторно се потврди ефикасноста на оваа стратегија“, истакна Славески.
Според гувернерот, навремените и одлучни политики придонеле инфлацијата значително да се намали, економскиот раст да остане отпорен, а финансискиот систем да ја зачува стабилноста. Тој нагласи дека земјата денес е во подобра позиција отколку за време на претходниот шок, имајќи ги предвид пониската инфлација, повисоките девизни резерви и силната доверба во домашната валута и банкарскиот систем.
„Денес сме во подобра позиција отколку за време на претходниот шок. Инфлацијата е значително пониска, девизните резерви се повисоки, а довербата во домашната валута и во банкарскиот систем е силна. Тоа е резултат на соодветните политики, јасната комуникација и долгогодишната посветеност на одржувањето на стабилноста на девизниот курс“, нагласи гувернерот.
Во делот посветен на актуелните светски ризици, Славески предупреди дека неизвесноста останува висока, пред сѐ поради геополитичките тензии и нивното влијание врз енергетските пазари и светската трговија. Во тој контекст, тој порача дека Народната банка и натаму внимателно ќе ги следи состојбите и ќе биде подготвена навремено да реагира доколку ризиците почнат да се остваруваат.
На крајот од своето обраќање, гувернерот истакна дека монетарната политика не може сама да го носи товарот на приспособувањето кон глобалните предизвици. Според него, неопходна е координација со одговорна фискална политика, како и спроведување структурни реформи насочени кон зголемување на продуктивноста, енергетската диверзификација и отпорноста на економијата.
Пораката од Шангај е дека во време на глобални шокови, стабилноста останува најважната економска валута. За мала и отворена економија како македонската, зачувувањето на ценовната стабилност, стабилниот девизен курс и довербата во финансискиот систем остануваат клучни столбови за справување со неизвесноста.
