Аналитика
Најмалку 160 лица загинаа, а стотици се водат како исчезнати откако огромни ненадејни поплави ги зафатија селата во Непал, оштетувајќи патишта, мостови и енергетски проекти во областите во близина на Тибет, соопштија властите. Снимки од сигурносни камери од неколку локации во регионот зафатен со лизгањето на земјиштето прикажуваат катастрофални размери на уништување кои зад себе ги остави природната стихија.
Непалската полиција доцна во средата соопшти дека пронашла 157 тела и дека полицајците продолжуваат да се обидуваат да ги преместат луѓето од ризичните области.
Непалското министерство за туризам соопшти дека околу 403 туристи – од кои 341 странци – се водат како исчезнати по ненадејните поплави.
Меѓу исчезнатите странци има 142 Индијци, а други од Австралија, Обединетото Кралство, Малезија, Холандија, Португалија, Јужна Африка, Јужна Кореја и САД, јави Ал Џазира.
Кинеските власти соопштија дека најмалку три лица загинале, а 265 други сè уште се водат како исчезнати на нивната страна од границата во тибетскиот округ Ѓиронг.
Индиската држава Бихар започна со евакуација на луѓето од шест области бидејќи се плашеше дека поплавите ќе стигнат до тие области.
ШТО ГИ ПРЕДИЗВИКА КАТАСТРОФАЛНИТЕ ПОПЛАВИ?
Според кинеските вести, ненадејната поплава во реката Бхоте Коши во Расува во среда наутро била предизвикана од силно лизгање на земјиштето на кинеската територија на границата меѓу Непал и Кина истиот ден. Кинеските вести објавија дека патните, комуникациските и електричните услуги биле погодени поради ова лизгање на земјиштето.
Според кинеската државна новинска агенција Ксинхуа, лизгањето на земјиштето се случило во близина на пристаништето Ѓиронг во округот Ѓиронг, Шигаце, Тибетски автономен регион, во среда. Локалните власти изјавија дека лизгањето на земјиштето го блокирало патот што води до пристаништето, а исто така влијаело и на комуникацијата и снабдувањето со електрична енергија.
Точната причина за ненадејната поплава не беше веднаш јасна. Климатските експерти во Меѓународниот центар за интегриран планински развој во Непал велат дека лавина од глечер веројатно ги предизвикала поплавите.
Реката Лхенде Кола, притока на реката Бхоте Коши, доживеа максимални поплави во среда, рекоа тие. „Лхенде Кола се поплави двапати за 14 месеци, овој пат предизвикана од лавина од ледени карпи од глечер на непалската страна што ја блокираше реката и испушти ненадеен бран низводно“, рече Сасвата Сањал, специјалист за намалување на ризикот од катастрофи во групата за истражување на климата.
Пристаништето Ѓиронг е главен копнен пат што ги поврзува Непал и Кина. Додека се објавуваше веста за лизгањето на земјиштето на кинеска територија, нивото на водата во реката Бхоте Коши одеднаш се искачи во Непал, предизвикувајќи незамислива штета на животите и имотот во области како Тимуре и Сјабрубеси во Расува. Горниот слив на Бхоте Коши лежи во Тибет. Ненадејните промени во глечерите, ледничките езера и планинскиот терен во Тибет можат да влијаат на реката во Непал, а поплавите од излив на леднички езера (glacial lake outburst floods (GLOFs)) се главната причина за ваквите поплави.
Ризикот поврзан со ледничките езера во овој регион не е нов. Студија објавена во Hydrology and Earth System Sciences во 2021 година идентификуваше 147 леднички езера во сливот на реката Поику и ја истакна потребата од проучување на промените во ледничките езера и ризиците од GLOF во оваа област. Реката Поику се приклучува на системот Бхоте Коши по влегувањето во Непал.
Инцидентот од 2025 година е важен пример за разбирање на можноста за ненадејни поплави од тибетската висорамнина во Бхоте Коши. Според научна студија објавена во 2026 година, масовното излевање на супраглацијално езеро во областа на глечерите Пјурепу на 8 јули 2025 година предизвика катастрофална прекугранична поплава помеѓу Кина и Непал. 11 лица загинале, а 19 се водат како исчезнати во тој инцидент.
Тој инцидент, исто така, предизвикал значителна штета на инфраструктурата што ги поврзува Непал и Кина. Тој покажал колку брзо и разорно настаните поврзани со ледничките езера и глечерите во Тибет можат да влијаат на Непал. Кога ледничкото езеро ќе се распрсне, акумулираната вода во горниот регион може одеднаш да влезе во реката. За време на овој процес, протокот на реката може да носи камења, почва, песок и леднички отпад, создавајќи многу помоќна поплава од нормална поплава предизвикана од дожд.
И во инцидентот во среда, според информациите добиени од Кина, реката била блокирана по лизгањето на земјиштето и се формирало езеро, кое сè уште не е целосно отворено, според добиените информации.
Додека Непал претрпе штета поради поплавата Бхоте Коши, влијанието на природните катастрофи беше забележано и на кинеска страна.
Бидејќи горниот слив на Бхоте Коши е во тибетскиот регион, може да биде тешко да се добијат информации за природните настани во горниот регион пред да се покачи нивото на водата на реката во Непал.
Несреќата, исто така, го покрена важното прашање за тоа колку брзо Непал добива информации во реално време за ненадејни промени во глечерите, ледничките езера и планинскиот терен во Тибет. Доколку се појават настани како што се пукање на леднички езера, уривање на глечери или големи лизгања на земјиштето во горниот слив, можеби ќе треба да се достават информации до крајбрежните населби во Непал за помалку од неколку часа. За ова, редовна размена на податоци меѓу двете земји, автоматски станици за следење на нивото на водата, сателитски мониторинг и ефикасниот систем за рано предупредување се од клучно значење.
