Аналитика
Евтините производи што со милиони пратки пристигнуваат од Кина добиваат нов трошок на европската граница. Од 1 ноември, Европската Унија воведе административна давачка од две евра за обработка на онлајн-нарачките од земји надвор од Унијата. Таа се додава на царинската давачка од три евра што се применува од јули. Новите правила особено ги погодуваат платформите „Тему“, „Шеин“ и „Алиекспрес“, чиј бизнис-модел се потпира на евтини производи и огромен број мали пратки. Но, дали тоа значи дека и купувачите во Македонија ќе плаќаат повеќе?
Новата давачка е дел од пошироката царинска реформа на Европската Унија, со која Брисел сака да воспостави построга контрола врз онлајн-трговијата и да ја намали нееднаквата конкуренција меѓу европските продавници и трговците од трети земји.
Според Советот на ЕУ, административниот надоместок од две евра е наменет за покривање на трошоците за царинска обработка, проверки и надзор на производите што пристигнуваат преку интернет-нарачки. Тој се применува на увозот во ЕУ, независно од вредноста на пратката.
Оваа давачка е одвоена од привремената царина од три евра, која од 1 јули се применува на пратките со вредност под 150 евра.
Важно е што давачките не се пресметуваат едноставно како пет евра за секој пакет. Пресметката зависи од стоковните категории во пратката. На пример, за пакет под 150 евра што содржи маици и капи, според новиот модел може да се пресметаат вкупно десет евра царински и административни давачки – по пет евра за секој од двата вида производи.
Сепак, тоа не значи дека купувачот задолжително ќе мора да го плати овој износ при преземањето на пратката. Според новите европски правила, одговорноста за царинските формалности и плаќањето се пренесува на платформите, продавачите и другите оператори вклучени во увозот. Дали дополнителниот трошок ќе се одрази врз конечните цени зависи од нивната деловна политика.
Размерите на онлајн-трговијата објаснуваат зошто Брисел се реши на ваков чекор.
Според податоците што ги објави „Ројтерс“, повикувајќи се на Европската комисија, во 2025 година во ЕУ пристигнале околу 5,8 милијарди пратки со вредност под 150 евра, што претставува годишен раст од 26 проценти.
Најголемиот дел од ваквите пратки доаѓаат од Кина. Нивниот огромен број создава трошоци за царинските служби, но и засилена конкуренција за европските трговци, кои работат со поинакви увозни и регулаторни обврски.
Според документ на Европската комисија до кој дошол „Ројтерс“, новите европски давачки би можеле да донесуваат околу шест милијарди евра годишно во буџетот на ЕУ во периодот од 2028 до 2034 година. Станува збор за проценка, а не за веќе остварени приходи.
Промените веќе ги поттикнуваат големите онлајн-платформи да го приспособуваат работењето. „Алиекспрес“ го проширува користењето локални магацини, додека „Шеин“ ги зголемува складишните капацитети во Полска. Целта е дел од производите да бидат поблиску до европските купувачи и да се намали зависноста од директните мали пратки од трети земји.
За македонските купувачи најважно е дека новата европска давачка не се применува автоматски на пратките што се увезуваат директно во Македонија.
Земјава не е членка на Европската Унија и за увозните пратки важат домашните царински и даночни прописи. Оттука, воведувањето на надоместокот од две евра во ЕУ не значи дека секоја нарачка од „Тему“ или „Шеин“ во Македонија од 1 ноември поскапува за истиот износ.
Сепак, европските промени можат индиректно да влијаат и врз регионалниот пазар. Доколку големите платформи ги променат своите цени, логистички канали или начинот на дистрибуција, тоа може да се одрази и врз понудите за купувачите надвор од ЕУ.
Новите давачки затоа се повеќе од административна промена. Тие означуваат пресврт во односот на Европската Унија кон евтината прекугранична интернет-трговија: пратките што досега лесно и масовно пристигнуваа до купувачите сега ќе носат дополнителни трошоци за увозниците.
За платформите предизвикот ќе биде како да ги апсорбираат тие трошоци без да ја изгубат најголемата предност што ги направи толку популарни – ниската цена.
