Аналитика
Демократите се поблиску до можноста да го преземат мнозинството во американскиот Сенат, а последните предизборни анкети покажуваат дека републиканците би можеле да изгубат неколку места во сојузни држави кои со години важат за нивни упоришта. На денешните избори, Американците одлучуваат за новиот состав на Претставничкиот дом и за 35 места во Сенатот. Исходот може значително да го промени политичкиот однос на силите во Вашингтон и да ја ограничи можноста на претседателот Доналд Трамп да ја спроведува својата економска и политичка агенда.
Најновото истражување на „Њујорк тајмс“ и Универзитетот Сиена, објавено на 1 ноември, покажува дека демократските кандидати имаат предност во сите седум испитани клучни сенаторски трки. Особено изненадувачки се резултатите во Тексас и Канзас, каде што републиканците со децении ја задржуваат контролата врз сенаторските места.
Во моментов републиканците располагаат со 53 места во Сенатот, додека демократскиот блок има 47, вклучувајќи двајца независни сенатори кои соработуваат со демократите. За да го преземат мнозинството, демократите треба да остварат нето-добивка од најмалку четири места и да стигнат до 51 сенатор.
На републиканците им се доволни и 50 места за да ја задржат контролата, бидејќи во случај на изедначено гласање одлучувачкиот глас му припаѓа на потпретседателот Џеј Ди Венс.
ТЕКСАС И КАНЗАС – НАЈГОЛЕМИТЕ ИЗНЕНАДУВАЊА
Според последните анкети, демократот Џејмс Таларико во Тексас има поддршка од 50 проценти, наспроти 43 проценти за републиканскиот кандидат Кен Пакстон. Предноста од седум процентни поени е значајна, имајќи предвид дека Тексас нема избрано демократски сенатор од 1988 година.
Слична е состојбата и во Канзас, каде што демократот Адам Хамилтон води со 49 наспроти 44 проценти против актуелниот републикански сенатор Роџер Маршал. Демократите немаат победено на избори за американскиот Сенат во оваа држава од 1932 година.
Значајна промена се наѕира и во Мејн, каде што демократот Трој Џексон има поддршка од 51 процент, наспроти 45 проценти за републиканската сенаторка Сузан Колинс.
Во Охајо, поранешниот демократски сенатор Шерод Браун води со 49 наспроти 44 проценти против републиканецот Џон Хастед, кој го зазеде сенаторското место испразнето со заминувањето на Џеј Ди Венс на потпретседателската функција.
Многу понеизвесни се трките во Алјаска и Ајова. Во Алјаска, демократката Мери Пелтола има минимална предност од 48 наспроти 46 проценти пред републиканецот Ден Саливан, додека во Ајова демократот Џош Турек води со само еден процентен поен, 48 наспроти 47 проценти, против Ешли Хинсон.
Овие разлики се во рамките на статистичката грешка на истражувањето, поради што двете трки остануваат целосно отворени.
Од друга страна, во Мичиген, каде што демократите веќе го држат сенаторското место, нивниот кандидат Абдул Ел Сајед има убедлива анкетна предност од 53 наспроти 42 проценти против републиканецот Мајк Роџерс.
ЧЕТИРИ НОВИ МЕСТА ГИ ДЕЛАТ ДЕМОКРАТИТЕ ОД МНОЗИНСТВОТО
Изборната математика покажува дека демократите имаат повеќе можни комбинации за преземање на Сенатот.
Доколку ги задржат сите сегашни места и победат во Северна Каролина, каде што поранешниот демократски гувернер Рој Купер има значителна анкетна предност, ќе им бидат потребни уште три победи во државите што моментално ги претставуваат републикански сенатори.
Тоа би можеле да бидат Мејн, Охајо и Тексас, но и Канзас, Алјаска или Ајова.
Последните анкети покажуваат дека вакво сценарио е остварливо, но не и сигурно. Дел од демократските кандидати имаат предности од само еден до пет процентни поени, што значи дека и релативно мало отстапување меѓу анкетите и вистинското гласање би можело да го промени конечниот распоред на силите.
Аналитичкиот центар „Кук политикал репорт“ во последната проценка од 2 ноември дури шест републикански сенаторски места ги класифицира како неизвесни. Станува збор за Алјаска, Ајова, Канзас, Мејн, Охајо и Тексас.
Во Северна Каролина, пак, проценката е дека демократскиот кандидат има предност, што дополнително ја усложнува задачата на републиканците.
Тоа значи дека републиканците повеќе не се борат само да спречат поединечни изненадувања. Тие се соочуваат со можност за пошироко губење на сенаторски места во повеќе делови од земјата.
РАСТЕ НЕЗАДОВОЛСТВОТО ОД ТРАМП
Еден од факторите што влијаат врз изборната динамика е незадоволството од работењето на претседателот Доналд Трамп.
Според истражувањето на „Њујорк тајмс“ и Сиена, неговото работење го одобруваат само 38 проценти од испитаниците што најверојатно ќе гласаат во седумте анализирани држави.
Посебно чувствителни теми се трошоците за живот, цените на основните производи, достапноста на домувањето и општата економска состојба.
За дел од гласачите, изборите претставуваат можност да го изразат незадоволството од насоката во која се движи американската економија.
Републиканците, од друга страна, се обидуваат да ги задржат своите традиционални гласачи и да ја претстават политиката на Трамп како неопходна за економската стабилност, имиграциската контрола и националната безбедност.
Но, според последните анкети, таквата стратегија не обезбедува убедлива предност во дел од државите што Трамп ги освои на претседателските избори во 2024 година.
ШТО ЌЕ ДОНЕСЕ ИЗБОРНАТА НОЌ?
Освојувањето мнозинство во Сенатот би имало последици што ги надминуваат партиските односи во Вашингтон.
Доколку демократите ја преземат контролата и врз Сенатот и врз Претставничкиот дом, администрацијата на Трамп би се соочила со значително поголеми ограничувања при усвојувањето закони, буџетски мерки и дел од своите економски приоритети.
Конгресот би можел да ја засили контролата врз работата на администрацијата, државните расходи, регулаторните одлуки и политиките што се однесуваат на големите технолошки компании.
Посебно значење би имале идните преговори за федералниот буџет, даночната политика, финансирањето на одбраната, здравството и регулацијата на финансискиот сектор.
За инвеститорите, различниот партиски состав на двете конгресни комори може да значи потешко постигнување политички договори, но и ограничување на можноста за нагли законски промени.
Според анализа на „Ројтерс“ објавена на денот на изборите, финансиските пазари внимателно го следат можниот исход, бидејќи промената на контролата во Конгресот може да влијае врз фискалните преговори, банкарската регулатива, криптовалутите и надзорот врз технолошките компании.
Истовремено, евентуалното преземање на Конгресот од демократите не би значело автоматско укинување на економските мерки на Трамп. Претседателот и натаму би располагал со уставни и извршни овластувања, вклучувајќи го и правото на вето врз законите.
Иако последните истражувања покажуваат поволни позиции за демократските кандидати, конечниот резултат останува неизвесен.
Дополнителна неизвесност произлегува од можноста анкетите да го потценат републиканското гласачко тело, како што се случувало во дел од претходните изборни циклуси.
Поради тесните разлики, не е исклучено контролата врз Сенатот да остане неразјаснета и по затворањето на избирачките места.
Посебно во Алјаска и Мејн, каде што се применува систем на рангирано гласање, утврдувањето на победниците може да бара дополнителни кругови на пребројување.
