ИНДУСТРИЈАТА ВО ПЛУС, РАБОТНИЦИТЕ ВО МИНУС – Што се случува во македонските фабрики?

Македонските фабрики произведуваат повеќе, но со сè помалку работници. Во септември индустриското производство пораснало за 2,4 проценти во споредба со истиот месец лани, додека бројот на вработените во индустријата се намалил за 2,9 проценти. Овој контраст, што го откриваат најновите податоци на Државниот завод за статистика, отвора важно прашање: дали домашната индустрија станува поефикасна или зголеменото производство сè помалку придонесува за отворање и зачувување работни места?

Главниот двигател на индустрискиот раст е преработувачката индустрија, која во септември остварила зголемување на производството од 4,2 проценти. Наспроти тоа, рударството и вадењето камен бележат пад од 7,7 проценти, а производството и снабдувањето со електрична енергија, гас, пареа и климатизација се намалиле за 11,4 проценти.

Најизразен раст е забележан кај производството на други неметални минерални производи, од дури 64,4 проценти, додека производството на пијалаци пораснало за 21,3 проценти. Зголемување од пет проценти има и кај производството на моторни возила, приколки и полуприколки. Позитивни движења се регистрирани и во дел од текстилната, хемиската и металната индустрија.

Сепак, зголемениот обем на производство не е проследен со раст на вработеноста. Напротив, индустријата продолжува да губи работници. Во август нивниот број бил за три проценти помал на годишно ниво, а во периодот јануари – август намалувањето изнесувало 2,8 проценти во споредба со истиот период лани.

Ваквите движења можат да бидат резултат на повеќе фактори. Инвестициите во нова технологија и автоматизацијата овозможуваат поголемо производство со помалку работна сила, но врз бројот на вработени можат да влијаат и недостигот на кадар, преструктурирањето на компаниите и промените во побарувачката.

Не е исклучено и растот да биде концентриран во индустриски гранки што имаат помала потреба од работници, додека трудоинтензивните дејности се соочуваат со намалување на активноста. Сепак, статистичките податоци сами по себе не покажуваат кој од овие фактори е пресуден, ниту докажуваат дека автоматизацијата е главната причина за намалувањето на вработеноста.

Дополнително, иако септември донел позитивни резултати, индустриското производство во првите девет месеци од годинава пораснало за само 0,8 проценти. Тоа укажува дека закрепнувањето е умерено, со значителни разлики меѓу одделните производствени гранки.

За македонската економија предизвикот не е само индустријата да произведува повеќе, туку тој раст да создава поголема економска вредност, подобро платени работни места и долгорочна конкурентност. Зашто, растот на производството е позитивен показател, но неговиот вистински придонес за економијата зависи и од тоа дали е придружен со инвестиции, повисока продуктивност и подобри услови за работниците.