Аналитика
Минералните суровини и геотермалната енергија се во фокусот на новите развојни планови на Македонија. Државата подготвува долгорочен пристап за искористување на природните ресурси во следните две децении, а истовремено отвора можности за заеднички европски проекти. На меѓународна конференција во Загреб беше претставена националната стратегија за минерални суровини за периодот 2026–2046 година, а со хрватски партнери е договорено воспоставување соработка и подготовка на проектна апликација за истражување и развој на геотермалните ресурси преку европската програма „Хоризонт Европа“.
Ова се главните резултати од учеството на македонската делегација на меѓународната конференција DIM-ESEE 2026, посветена на развојот и иновациите во искористувањето на минералните ресурси во Источна и Југоисточна Европа, која се одржа од 21 до 23 октомври во Загреб.
Државниот советник за рударство во Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини, Филип Петровски, ги претстави стратешките приоритети на Македонија во геологијата и рударството, со акцент на модернизацијата на секторот, дигитализацијата на геолошките податоци и создавањето поповолни услови за инвестиции.
Стратегијата за периодот 2026–2046 година предвидува долгорочен пристап кон геолошките истражувања и искористувањето на минералните суровини. Целта е природните богатства да се користат на економски одржлив начин, со примена на современи технологии и повисоки стандарди за заштита на животната средина.
За инвеститорите, еден од важните аспекти е достапноста и квалитетот на геолошките податоци. Нивната дигитализација може да овозможи подобра процена на минералниот потенцијал, поефикасно планирање на истражувањата и поголема предвидливост при носењето инвестициски одлуки.
Сепак, интересот за природните ресурси не се ограничува само на рударството. На конференцијата беше отворена и можност за конкретна научна и институционална соработка во областа на геотермалната енергија, ресурс што може да има примена во греењето, индустријата и други стопански дејности.
На билатералната средба со деканот на Рударско-геолошко-нафтениот факултет при Универзитетот во Загреб, професор Боривоје Пашиќ, бил постигнат договор за воспоставување соработка и заедничка подготовка на проектна апликација во рамките на „Хоризонт Европа“.
Станува збор за почетна фаза на партнерство, а не за веќе одобрено европско финансирање. Доколку проектот биде успешно подготвен и добие поддршка, тоа би можело да отвори простор за нови истражувања, размена на експертски знаења и развој на технологии за искористување на геотермалниот потенцијал.
Дополнително значење има и поширокиот европски контекст. Минералните суровини стануваат сè поважни за производството на батерии, електрични возила, електроенергетска опрема и технологии потребни за енергетската транзиција. Затоа прашањето за сигурно снабдување со критични минерали добива и економска и геостратешка димензија.
Токму ова било една од темите на панел-дискусијата за геополитичкото и геоекономското значење на Југоисточна Европа, на која Петровски учествувал заедно со претставници од регионот.
Паралелно со меѓународната соработка, Македонија работи и на промени во домашната регулатива. Во подготовка се нов Закон за рударство и нов Закон за геологија, со кои се настојува националната законска рамка да се усогласи со европските стандарди и да се подобрат условите за управување со минералните ресурси.
Според Министерството, средбите со претставници на европски институции, универзитети, геолошки служби и компании биле искористени за размена на искуства во законодавството, геолошките истражувања и управувањето со природните богатства.
Но, економската вредност на ваквите иницијативи ќе зависи од нивната понатамошна реализација. Стратешките документи, истражувачките партнерства и новите закони можат да создадат основа за инвестиции, но сами по себе не значат и отворање нови производствени капацитети или обезбедени финансиски средства.
За Македонија, следниот предизвик ќе биде минералниот и геотермалниот потенцијал да го претвори во конкретни развојни проекти, со јасни економски придобивки и заштита на животната средина. Бидејќи вистинската вредност на природните ресурси не е само во она што се наоѓа под земјата, туку и во начинот на кој државата ќе успее одговорно да го искористи тој потенцијал.
