Аналитика
Турција официјално прогласи огромен простор од Егејското Море, на север и на југ за „Национален морски парк“ во неделата, што предизвика жестока реакција од официјална Атина.
Според турски медиуми, два претседателски декрета објавени во Службениот весник на Република Турција, објавени во неделата ги потврдија поморските права на Турција во Егејското Море.
Еден декрет ја означи областа помеѓу округот Фетије во Мугла и округот Каш во Анталија на југот од Егејското Море како „национален морски парк“, додека друг ја примени истата ознака на област во Северното Егејско Море, во близина на бреговите на Текирдаг и Чанаккале.
Одлуката на Турција да прогласи два национални морски парка во Североисточниот Егеј и Источниот Медитеран, кои се протегаат надвор од територијалните води на земјата, е нелегална, соопшти Грција.
За официјална Анкара, ова е само потег за заштита на морскиот биодиверзитет, но морските паркови веќе некое време се извор на несогласувања со соседна Грција. Грчките медиуми објавија претходно овој месец дека грчката влада, исто така, напредува со плановите за прогласување на нов национален морски парк во јужниот дел на Егејското Море. Декретот за ова прашање сега е пред највисокиот суд во земјата и, според веб-страницата „То Вима“, ќе биде финализиран во октомври.
„Доколку парковите покриваат области на отворено море, нивното основање е нелегално, бидејќи ниедна држава нема право, според Законот за морето, еднострано да основа заштитени морски подрачја во области надвор од националната јурисдикција“, соопшти грчкото Министерство за надворешни работи во неделата, реагирајќи на потегот.
Грција минатата година објави два морски парка, или области назначени за заштита на морските видови, во Јонското Море и околу јужните острови Киклади, на разочарување на Анкара. Турција тврдеше дека прогласувањето на морски паркови, особено во близина на островите, е политичко, а не насочено кон заштита на биодиверзитетот и претставува обид за промена на статус кво во спорното море, додека пак Грција остана на тврдењето дека морските паркови се наоѓаат ексклузивно во нејзините територијални води.
Грчките медиуми објавија дека нови морски паркови би можеле да бидат прогласени во близина на островите Додеканези, или „На Ики Ада“ (Дванаесет острови), како што се познати во Турција. Островите биле отомански домени до почетокот на 20 век, пред да бидат отстапени на Италија. Италија, пак, ги отстапи на Грција по Втората светска војна.
Анкара и Атина се стремат да ги подобрат односите по години непријателства, но поморските јурисдикции остануваат трнливо прашање. Земјите, кои беа блиску до тотална војна во 1990-тите околу Егејското Море, остануваат будни, при што Турција се концентрира на развој на својата домашна одбранбена индустрија. Грција се потпира на странски партнери за да ја зајакне својата одбрана. Прифаќајќи ја доктрината да се биде ефикасен и моќен на море, како што некогаш беше нејзиниот претходник, Отоманската Империја, Турција во текот на изминатите две децении разви независна одбранбена индустрија способна да работи во отворени води, со што ги помести геополитичките рамнотежи во своја корист. Морнарицата игра клучна улога во обезбедувањето на безбедноста на поморските трговски патишта во Источниот Медитеран, Црното Море и Егејското Море, промовирајќи ја регионалната стабилност.
Проактивниот став на Анкара во врска со морското просторно планирање е дел од поширока стратегија за потврдување на своите поморски права и почитување на меѓународните правни норми во услови на она што го смета за посегнувачки иницијативи од страна на Грција. Турските власти тврдат дека напорите за заштита на морските води мора да бидат транспарентни, правични и кооперативни, особено во полузатворени мориња како Егејското, каде што морските граници остануваат нерешени.
Заштитата на своите права во својата „Сина татковина“ (области на поморска надлежност на Турција) е од суштинско значење за Анкара, особено во време на растечка меѓународна соработка, особено во која се вклучени Израел, Грција и администрацијата на кипарските Грци, чии поморски претензии се спротивставуваат на оние на Турција и други земји. Во мај, Турција ги откри плановите за „Закон за сина татковина“, за кој се очекува да се дискутира во Парламентот кога ќе започне следниот законодавен мандат во октомври. Со цел да ги опфати сите правни аспекти на поморските области над кои земјата има суверенитет, тој ќе ги зацврсти и разјасни правата на Турција низ Црното Море, Егејското Море, Медитеранот и Мраморното Море, пишува Дејли Сабат.
(Фото: турскиот брег на Егејот крај Фетие, Maurice07 – Own work, CC BY-SA 3.0)
