Аналитика
Европската комисија упати предупредување до Албанија да се воздржи од потези што би можеле да го загрозат нејзиниот пат кон членство во Европската Унија, во услови на денови протести низ целата земја поради развоен проект поврзан со зетот на американскиот претседател Доналд Трамп, објавува Политико.
Протестите во Албанија траат веќе седум дена, а несмален е и револтот на Албанците, кои побараа забрана за изградба на луксузно одморалиште од страна на инвеститор поврзан со Џаред Кушнер, зетот на Трамп. Противниците на проектот велат дека тој претставува закана за заштитено подрачје, живеалиште на фламинга, медитерански фоки, морски желки и голем број други загрозени животниски видови.
Европската комисија предупредува дека проектот би можел да ја доведе Албанија во конфликт со еколошките правила на ЕУ и да го загрози затворањето на Поглавјето 27, кое се однесува на животната средина, во преговорите за пристапување.
„Албанија треба да се воздржи од дејствија што би можеле да го загрозат исполнувањето на конечните одредници и очекуваме албанските власти да дејствуваат без одлагање“, изјави портпарол на Европската комисија за Политико, одговарајќи на прашање за контроверзниот проект.
„Во процесот на пристапување кон ЕУ, како дел од конечните критериуми за преговарачкото Поглавје 27 за животна средина и климатски промени, од Албанија се очекува целосно да се усогласи со законодавството на ЕУ во оваа област, вклучувајќи ја Директивата за птици и Директивата за живеалишта“, рече портпаролот, повикувајќи ја Албанија да ги поништи измените на Законот за заштитени подрачја и да го укине Законот за стратешки инвестиции. Како дел од процесот на пристапување кон ЕУ, Албанија мора да го усогласи своето законодавство со европските правила за животна средина.
Според Политико, портпаролот, исто така, рече дека албанскиот министер за животна средина, Софјан Јаупај, ја информирал Комисијата во Брисел дека работата на проектот е суспендирана и дека ќе се спроведе проценка на влијанието врз животната средина со учество на организациите на граѓанското општество.
„Веќе му ја изразивме нашата загриженост на министерот за животна средина за можните недостатоци на овој проект“, рече портпаролот.
Албанските антикорупционери минатиот вторник ги замрзнаа банкарските сметки на компанија за земјиште поврзана со контроверзен проект за луксузен одморалиште вреден 4 милијарди долари, поддржан од Џаред Кушнер, зет на претседателот Доналд Трамп. Ескалацијата на кризата околу крајбрежниот развој предизвика масовни протести, остар дипломатски спор со соседна Грција и строги предупредувања од Европската Унија.
Превентивната заплена, нарачана од Специјалното обвинителство за борба против корупцијата и организираниот криминал, беше насочена кон „Албанија Ленд Дивелопмент“ во услови на проширена истрага за наводни лажни имотни листови. Компанијата, во сопственост на истакнатите катарски претприемачи Мутаз и Рамез Ал-Кајат, неодамна купи парцели на плажа во Звернец. Заштитената крајбрежна област покрај Јадранското Море, во близина на јужниот град Валона, е местото каде што инвестициската фирма на Кушнер, „Афинити Партнерс“, планира да изгради елитен мега-одморалиште.
Протестите, наречени „Револуција на фламинго“ по фламингата што го населуваат заштитеното подрачје, се интензивираа во текот на викендот, при што повеќе демонстранти бараа оставка од премиерот Еди Рама. Специјалното обвинителство на Албанија за борба против корупцијата и организираниот криминал, СПАК, започна истрага за контроверзните промени во статусот на заштитеното подрачје и сопственоста на земјиштето во 2024 година.
„Забележуваме дека проектот е предмет на тековни истраги од страна на СПАК, кои наводно одат подалеку од еколошките прашања“, рече портпаролот.
Рама неодамна изјави за Политико дека во моментов има мал интерес кај лидерите на ЕУ за политичките немири во Албанија. Во интервју дадено на маргините на самитот ЕУ-Западен Балкан во Црна Гора на 5 јуни, Рама исто така рече дека „да не беше во прашање името на Џаред Кушнер, никој немаше да се грижи“ за проектот.
Албанците од дијаспората, преку протестни активности во многу светски градови, се придружија на барањата за запирање на проектот и за обезбедување природните ресурси на земјата да не станат жртви на неконтролиран туризам.
Албанија, заедно со Црна Гора, се смета за една од водечките земји-кандидатки за членство во ЕУ, а Рама постави цел земјата да се приклучи на Унијата до 2030 година, со завршување на техничките преговори до крајот на 2027 година.
Зголемено внимание е насочено кон измените на Законот за заштитени подрачја на Албанија од 2024 година, за кои критичарите велат дека отвориле врата за големи градежни проекти во еколошки чувствителни области. Меѓу нив е и заштитеното подрачје Вјоса-Нарта, каде што се наоѓа проект поврзан со Џаред Кушнер, за кој сè уште не е спроведена проценка на влијанието врз животната средина.
Брисел долго време врши притисок врз Тирана да го укине Законот за стратешки инвестиции од 2015 година, бидејќи тој дозволува одредени проекти да поминат низ забрзани процедури што можат да ги заобиколат механизмите за заштита на животната средина на ЕУ, пишува Политико.
(Фото: островот Сазан, albinfo – Own work, CC BY 4.0)
