Аналитика
Македонија засега нема да ги замени патарините со вињетки. Наместо тоа, државата сè повеќе се насочува кон електронска наплата и кон модел во кој возачите би плаќале според реално поминатото растојание на автопатиштата.
Министерот за транспорт Александар Николоски објасни дека анализите покажале оти повеќе од 70 отсто од домашните возила не излегуваат од општината во која се регистрирани, а автопатишта и експресни патишта користат околу 30 отсто од возилата. Според него, воведувањето општа вињетка би значело дополнителен трошок и за голем број сопственици кои речиси и не ги користат автопатиштата.
Дополнителен аргумент е транзитот. Коридорот 10 годишно го користат околу 4,5 милиони возила, а значителен дел од приходите од патарини доаѓа токму од странските патници што транзитираат низ земјата. Само во 2025 година од патарини биле собрани околу 67,6 милиони евра, што покажува колку овој систем е важен извор на приходи за патната инфраструктура.
Сепак, вињетката сама по себе не значи дека мора да плаќа секој автомобил. Во повеќе европски земји таа ја купува оној што сака да ја користи одредената патна мрежа, со избор на дневна, неделна, месечна или годишна важност. Оттука, вистинското прашање е дали таков модел би бил поисплатлив и за државата и за редовните корисници на автопатиштата.
Во Македонија, пак, Јавното претпријатие за државни патишта анализира друг пристап – електронски затворен систем во кој наплатата би зависела од поминатите километри. За Коридорот 8 веќе се разгледува таков модел, а паралелно се шири и употребата на М-ТАГ уредите и електронското плаќање.
Тоа значи дека најреалната насока во моментов не е класична вињетка, туку систем во кој оној што вози повеќе – плаќа повеќе, а оној што користи само кратка делница – помалку. Отворено останува прашањето дали редовните домашни корисници, особено оние што секојдневно патуваат до работа, во иднина ќе добијат претплатнички или повластен модел на наплата.
(Илустрација генерирана со вештачка интелигенција)
