Аналитика
Претседателот Доналд Трамп во петокот изјави дека постигнал договор со рускиот претседател Владимир Путин за снабдување на пазарите со руско дизел гориво, во обид да ги намали трошоците за енергија пред изборите на средината на мандатот. Сепак, аналитичарите од енергетскиот сектор велат дека договорот – кој предизвика гнев во Украина – веројатно нема значително да ги намали цените на дизелот.
Трамп на социјалните мрежи напиша дека Путин се согласил „веднаш да испорача“ повеќе од 300.000 тони дизел на глобалните енергетски пазари, а ветени се уште 500.000 тони за ноември. Според Американската управа за енергетски информации, овие количини заедно – што одговараат на 6 милиони барели дизел гориво – би ја покриле побарувачката во САД за околу ден и пол.
Трамп изјави дека по првите пратки ќе бидат испорачани уште милиони тони руски дизел, „во зависност од состојбата на нивните рафинерии за дизел“.
„Зборуваме за зголемување на понудата од МОЖНИ 5-6% во периодот до крајот на годината“, изјави во е-порака Ден Пикеринг, од „Пикеринг енерџи партнерс“ (Pickering Energy Partners), коментирајќи ја најавата на претседателот. „Накратко – ова е корисно, но нема суштински да влијае на глобалните пазари на дизел“, рече Пикеринг. „Дополнителна забелешка – постои причина зошто Трамп зборуваше за количини во тони наместо во барели. Бројката во тони изгледа поголема за обичниот набљудувач. Ова е повеќе политика отколку потег што би донел суштинска промена.“
Русија го забрани извозот на дизел на почетокот на јули, откако украинските напади со беспилотни летала врз нејзините рафинерии предизвикаа сериозен недостиг на гориво низ целата земја. Ова доведе до намалување на понудата на глобалниот пазар за околу 800.000 барели дневно – во време кога залихите веќе беа ограничени поради американската војна против Иран.
Забраната беше продолжена минатиот месец, што дополнително го зголеми притисокот врз цените на енергијата.
Според соопштението на Кремљ за телефонскиот разговор меѓу двајцата лидери, Путин му рекол на Трамп дека Русија е „подготвена да испорачува нафта и нафтени деривати на пазарите во САД и на глобалниот пазар“.
„Уверен сум дека ова ќе има позитивно влијание врз целата глобална економија“, изјави Путин, според наводите на Кремљ. Трамп ја повтори таа изјава подоцна во петокот, кажувајќи им на новинарите во Белата куќа дека „цените на нафтата веќе паѓаат вртоглаво. Така што, многу сме задоволни што ќе ја добиеме.“
Но, аналитичарите – како и трговците со суровини – изразија сомнеж дали Русија ќе може да го исполни тоа ветување.
На крајот од тргувањето во петокот, фјучерсите за дизел забележаа пад од околу 4%.
Сепак, најавата на Трамп наиде на гнев во Украина. Киев долго време се залага за построги санкции врз рускиот извоз на енергенси, тврдејќи дека приходите од нафта и гас се главен извор на финансирање за руската воена машина.
Украина исто така ги засили нападите врз руската нафтена инфраструктура во текот на изминатите неколку месеци, одбивајќи да престане и покрај повиците од Трамп да го стори тоа. Само оваа недела, Киев извести за напади врз четири различни рафинерии низ Русија.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски ја нарече одлуката да ѝ се дозволи на Русија да извезува дизел „слаба одлука на силни партнери“.
„Ова се дополнителни пари за оваа војна, за страдањето и, се разбира, против нас. Ова само му дава гориво на Путин и му овозможува да продолжи да војува“, напиша тој на социјалните мрежи.
Изминатите неколку месеци беа исклучително смртоносни за украинските цивили, бидејќи Русија успеа да го искористи критичниот недостиг на ракети за противвоздушна одбрана во Киев, изведувајќи речиси непрекинати воздушни напади врз украинските градови. Во еден таков напад врз автобуска станица во источна Украина, во четвртокот загинаа повеќе од 30 луѓе.
Зеленски јасно стави до знаење дека тајмингот на најавата – токму кога висока украинска делегација пристигна во Мајами на разговори со американскиот пратеник Стив Виткоф и зетот на Трамп, Џаред Кушнер – ја прави ситуацијата уште поболна за Киев. „Во истиот момент кога нашиот тим разговара со американскиот тим на Флорида, американскиот претседател води разговор со лидерот на Кремљ, со лидерот на оваа војна, со лидерот на оваа агресија“, рече тој.
Поранешни американски функционери велат дека не е јасно дали Путин воопшто ја поседува таа количина на дизел за продажба, за која зборуваше Трамп. Ричард Нефју, поранешен главен заменик-координатор за политика на санкции во Стејт департментот, истакна дека „пораката што се испраќа и штетата што се нанесува на поширокиот режим на санкции се многу значајни“.
„Како може некој сериозно да го сфати режимот на санкции?“, праша тој, посочувајќи дека ако САД тврдат оти треба да го искористат ублажувањето на санкциите за да решат некој економски проблем, „како можеме убедливо да тврдиме дека некој друг не би требало да го искористи истиот изговор?“
Поранешниот висок функционер на Стејт департментот изјави дека не е важно дали Путин навистина може да го испорача дизелот, бидејќи „тој веќе го постигна посакуваниот резултат“ – а тоа е Трамп да мисли дека добил предизборен поттик, како и можното влијание врз пазарите.
Тајмингот на телефонскиот разговор, кој се совпаѓа со почетокот на преговорите со Украина, не е случаен.
„Путин е секаков, но не е глупав“, рекоа тие.
Трамп работи на изнаоѓање начини за намалување на трошоците, вклучително и преку привремено укинување на ограничувањата за дизелот со црвена боја (наменет за земјоделска механизација).
За време на разговорот со Путин, Трамп не го спомна сè уште неразјаснетиот случај на смртта на истражувач од лабораторија за чума.
Наместо тоа, американскиот претседател се фокусираше исклучиво на залихите на дизел, прашање што ги загрижува републиканците бидејќи повисоките цени на енергенсите ги зголемуваат и другите трошоци.
„Поради нашата ЦЕЛОСНА КОНТРОЛА врз Ормускиот теснец и оваа одлична најава за руската енергија, цените на дизелот за Американците, па и за целиот свет, ЌЕ ПАЃААТ – И ТОА БРЗО И ВО ОГРОМНИ РАЗМЕРИ!“, напиша Трамп.
Енергетските аналитичари веднаш изразија сомнеж во тоа тврдење.
„Значи, ако претпоставиме дека ова ќе се случи и Путин ќе го исполни ветувањето – што би значело укинување на забраната за извоз на дизел што е на сила веќе неколку месеци – тоа би било само привремено решение, ништо повеќе“, изјави во електронска порака Грегори Бру, аналитичар во тимот за енергетика, клима и ресурси на „Еуразија груп“ (Eurasia Group).
„Исто така, силно се сомневам дека Путин очекува Украина да ги прекине нападите врз рафинериите во замена за оваа услуга кон Трамп. Тешко ми е да замислам дека Зеленски би соработувал на тој план“, рече Бру.
(Фото: Kremlin.ru, CC BY 4.0)
