КОЛКУ ОД ЛОНДОН ДО ЊУЈОРК: SpaceX Crew-13 се спои со Меѓународната вселенска станица за помалку од 8 часа од лансирањето

Најновото лансирање на астронаути од компанијата SpaceX постави нов вселенски рекорд. Мисијата Crew-13 на компанијата, спроведена за потребите на НАСА, пристигна на Меѓународната вселенска станица (ISS) на 1 октомври во 19:05 часот по источно летно време (23:05 GMT), односно 7 часа и 55 минути по лансирањето од „Вселенскиот брег“ (Space Coast) на Флорида.

Тоа е најкраткото време за кое некое американско вселенско летало стигнало до орбиталната лабораторија, изјавија претставници на НАСА.

Претходниот рекорд изнесуваше 12 часа и 33 минути и беше поставен во ноември 2024 година од товарната капсула „Dragon“ на SpaceX за време на роботскиот лет за снабдување CRS-31. Најбрзото патување на астронаути со американско летало претходно траеше 14 часа и 43 минути, што беше постигнато со мисијата Crew-11 во август 2025 година.

„Овој пат имавме среќа“, изјави Џулијана Шајман, директорка за научни програми на НАСА и програми за „Dragon“ во SpaceX, за време на денешната прес-конференција по лансирањето на Crew-13. „Вселенската станица се наоѓаше на погодна позиција во вселената, а орбиталната механика и физиката се поклопија така што ова стана најкраткото време од лансирање до спојување што сме го имале досега“, рече таа, додавајќи дека „ова е блиску до најголемата можна брзина“.

Сепак, Crew-13 не го постави апсолутниот рекорд за брзина на патување до ISS – ниту оддалеку. Во мај 2020 година, руското вселенско летало „Сојуз“ со тројца астронаути стигна до орбиталната лабораторија само 3 часа и 3 минути по полетувањето од космодромот Бајконур во Казахстан. „Сојуз“ ја стигна ISS по само две орбити околу Земјата.

„Сојуз“ не е побрз ниту помоќен од товарната или патничката капсула „Dragon“. Разликата во времето потребно за стигнување до станицата првенствено се должи на одлуките на контролорите на мисијата; Русија има тенденција да користи поагресивни траектории од типот „брза патека“ (fast-track). Мисијата „Crew-13“ пренесе четворица астронаути до орбиталната лабораторија: Џесика Воткинс и Лук Дилејни од НАСА, Џошуа Кутрик од Канадската вселенска агенција и Сергеј Тетерјатников од руската вселенска агенција „Роскосмос“. Оваа четворка ќе живее и ќе работи во вселената во текот на следните шест месеци.

Тие ќе ги заменат четворицата астронаути од мисијата „Crew-12“ на „SpaceX“, која беше лансирана во средината на февруари. Според претставници на НАСА, тие вселенски патници — астронаутите на НАСА Џесика Меир и Џек Хатавеј, Софи Адено од Европската вселенска агенција и космонаутот Андреј Федјаев — би можеле да се вратат на Земјата во нивната капсула „Crew Dragon“ уште во понеделник (5 октомври).

(Фото: SpaceX Crew Dragon пристигнува на ISS, јануари 2026, NASA Johnson Space Center)