Аналитика
Во некои бачила утрото веќе не почнува со молзење и пуштање на стадото на пасење, туку со пребројување на новите заболени и угинати грла. Сипаниците кај овците и козите се претвораат во еден од најтешките удари за македонското овчарство во последните години, а сточарите предупредуваат дека времето за чекање истекува. Додека тие бараат итна вакцинација и повисоко обесштетување, надлежните најавија дека од Турција треба да пристигнат 500.000 дози вакцина.
Според проценките што ги изнесе Сојузот на одгледувачи на овци, досега поради болеста угинале меѓу 7.000 и 10.000 овци, а уништени се околу 40 до 50 стада. Сточарите тврдат дека секојдневно се појавуваат нови жаришта и предупредуваат дека ширењето на заразата може дополнително да се забрза доколку движењето на животните не биде ставено под строга контрола.
Само неколку часа по нивниот протест и прес-конференција пред Владата стигна одговор од институциите – Министерството за земјоделство најави донација од половина милион вакцини од Турција, а дополнителни количества се побарани и од Европската комисија.
Вакцинацијата, сепак, нема да започне веднаш по пристигнувањето на дозите. Според информациите од Министерството и Агенцијата за храна и ветеринарство, вакцините прво треба да бидат лабораториски проверени за безбедност и чистота, а потоа да се применуваат според официјален план и под надзор на надлежните служби.
Во меѓувреме, сточарите бараат брза реакција, предупредувајќи дека секој изгубен ден може да значи ново уништено стадо.
Претседателот на Сојузот на одгледувачи на овци, Насер Џемаили, изјави дека состојбата е особено тешка во источниот дел од државата. Според информациите со кои располага Сојузот, во штипскиот регион болеста веќе зафатила голем дел од стадата.
„Околу 40 фамилии останаа без леб“, предупреди Џемаили, посочувајќи дека за многу од овие семејства стадото не е само имот, туку главен и често единствен извор на приходи.
Токму затоа, покрај вакцинацијата, најголемото незадоволство меѓу сточарите го предизвикува начинот на обесштетување. Според нив, сегашниот износ од 100 денари за килограм е далеку под реалната економска вредност на животните, особено кога станува збор за расни овци, приплодни грла и стада создавани со години.
Од Сојузот бараат да се формира посебен фонд за обесштетување, а сопствениците на уништените стада да ги добијат и субвенциите за оваа година. Нивниот аргумент е дека луѓето не ги изгубиле животните по сопствена вина и без финансиска поддршка многумина нема да можат повторно да започнат со производство.
Членката на Управниот одбор на Сојузот и одгледувач на овци од Куманово, Милена Величковиќ, вели дека државата мора да најде начин да го заштити домашното овчарство, дури и доколку вакцинацијата донесе ограничувања за извоз на одредени пазари.
Според сточарите, можноста за проблеми со извозот во Европската Унија досега била еден од главните аргументи поради кои се одолговлекувала одлуката за вакцинација. Тие, сепак, сметаат дека спасувањето на стадата мора да има приоритет, а државата паралелно да бара алтернативни пазари за македонското месо и други производи.
Особено загрижувачки се тврдењата од терен дека дел од одгледувачите веќе се обидуваат самостојно да набават и да применуваат вакцини.
Токму на ова реагираше Агенцијата за храна и ветеринарство со јасно предупредување: вакцинација без одобрение од АХВ ќе се санкционира, а за животните вакцинирани на своја рака нема да следува обесштетување доколку заболат и бидат одземени.
Надлежните предупредуваат дека неконтролираната вакцинација може да го отежне следењето на болеста и да ја наруши ефикасноста на официјалните мерки. Затоа вакцините ќе смеат да ги применуваат единствено овластени ветеринарни служби, согласно планот на АХВ.
Агенцијата соопшти дека во сомнителните одгледувалишта се земаат примероци од крв и брисеви за лабораториско испитување. Кога болеста ќе биде потврдена, се носи решение за спроведување контролни мерки, по што заразените животни се евтаназираат и закопуваат.
Но, токму брзината на тие постапки е уште една од забелешките на сточарите. Од Сојузот тврдат дека имало случаи во кои заболени или угинати животни останувале со денови во одгледувалиштата, што дополнително го зголемува стравот од ширење на заразата.
Кризата со сипаниците доаѓа во момент кога македонското овчарство веќе подолго време се соочува со намалување на сточниот фонд и сè помал интерес за оваа дејност. Според Џемаили, во земјава сега има околу 250.000 до 300.000 овци, а новиот удар може дополнително да го забрза напуштањето на производството.
Поради тоа, битката против заразата веќе не е само ветеринарно прашање. Таа станува и економско прашање за опстанокот на цели семејства, производството на месо и млеко и иднината на домашното овчарство.
Сега вниманието е насочено кон најавените 500.000 вакцини од Турција. За сточарите тие не се само дози во здравствена програма, туку можност да се запре ширењето на болеста пред бројките за уништени стада да станат уште поголеми.
До почетокот на организираната вакцинација, АХВ апелира одгледувачите строго да ги почитуваат биосигурносните мерки, да не внесуваат животни од други стада и никако да не применуваат вакцини самостојно.
