Аналитика
Од досегашни 400 милиони евра до пристап кон инструмент со максимален капацитет од 50 милијарди евра. Народната банка доби значително посилна можност за обезбедување ликвидност во евра, откако Европската централна банка ѝ одобри пристап до зголемената репо-линија на Евросистемот – ЕУРЕП.
Станува збор за траен механизам преку кој, по завршувањето на техничкото приклучување, Народната банка ќе може брзо да дојде до девизна ликвидност во евра доколку се појават пазарни потреси, проблеми со финансирањето или нагло зголемена побарувачка за европската валута.
Новиот механизам практично претставува дополнителен слој на заштита за домашниот финансиски систем. Девизните резерви и натаму остануваат главниот инструмент со кој Народната банка ја штити макроекономската и финансиската стабилност, но можноста за користење на ЕУРЕП го проширува просторот за реакција во вонредни пазарни околности.
Особено голема е разликата во однос на досегашниот аранжман со ЕЦБ.
Народната банка досега располагаше со репо-линија во максимален износ од 400 милиони евра. Таа беше воведена во времето на пандемијата на ковид-19 како дополнителен механизам за заштита од ликвидносни потреси, а нејзиното важење последен пат беше продолжено до 31 јануари 2027 година.
ЕУРЕП има поинаков карактер. Тој не е привремена линија врзана за конкретна криза, туку постојан инструмент на Евросистемот наменет за централни банки и монетарни власти надвор од еврозоната. Притоа, неговиот максимален капацитет е значително поголем и изнесува 50 милијарди евра.
Тоа не значи дека Народната банка автоматски добива 50 милијарди евра, туку дека добива пристап до механизам преку кој, во случај на потреба и согласно условите на системот, може да се обезбеди ликвидност во евра.
Целта на ЕУРЕП е да придонесе за непречено спроведување на монетарната политика и за стабилно функционирање на финансиските пазари во периоди кога се појавуваат посилни нарушувања. Со инструментот управуваат пет национални централни банки, под координација на Европската централна банка.
За Народната банка, пристапот до овој механизам значи дека во иднина ќе има уште еден канал преку кој може да реагира доколку на домашниот или на меѓународните пазари се појави недостиг од ликвидност во евра.
Со одлуката, ЕЦБ воедно ја проширува својата заштитна мрежа кон централните банки надвор од еврозоната, со цел да ја намали опасноста од прелевање на финансиски потреси и да овозможи побрза реакција во периоди на нестабилност.
За македонскиот финансиски систем тоа значи поголема сигурносна резерва во евра – механизам кој можеби нема да биде потребен во редовни услови, но станува особено значаен кога пазарите ќе влезат во период на зголемена неизвесност.
