Аналитика
СПАК, албанското обвинителство за борба против корупција покренало истрага за тоа како се случиле промените во заштитениот статус на заштитениот предел Вјоса-Нарта во Звернец, каде што проектот за луксузно одморалиште поврзан со Џаред Кушнер, зет на американскиот претседател Доналд Трамп, предизвика спротивставување и протести од страна на животната средина, објави Политико. Крајбрежното мочуриште е дом на фламинга, медитерански фоки, места за гнездење на морски желки, како и живеалиште на огромен број на загрозени или ретки животински видови во Европа.
И покрај тоа што протестите околу Звернец се интензивираат, албанскиот премиер Еди Рама вчера го бранеше проектот за луксузен ресорт од 4 милијарди евра поврзан со инвестициската платформа на Кушнер, отфрлајќи ги повиците за запирање на прелиминарните работи на дел од јадранскиот брег за кој еколошките активисти велат дека треба да остане заштитен, објави Блумберг. Рама го претстави проектот како трансформативна инвестиција способна да го подобри туристичкиот сектор на Албанија и да привлече побогати меѓународни посетители.
Развојот на копното е еден од двата големи проекта за одморалишта во Албанија што ги објави Кушнер, чија фирма ги помина изминатите неколку години барајќи можности за угостителство и мешана намена низ целиот Балкан. Плановите предвидуваат луксузни хотели и стотици вили по должината на брегот.
Во 2024 година, Кушнер јавно разговараше за плановите на неговата фирма, „Афинити партнерс“, за развој на луксузни туристички проекти во Албанија, вклучително и во областа Звернец. Порано оваа година, тој ја посети областа со својата сопруга, Иванка Трамп.
Албанскиот премиер Еди Рама неодамна потврди за „Политико“ дека се во тек разговори меѓу владата и Кушнер за договорот, за кој се очекува да вклучува околу 10.000 хотелски соби и вили.
Претходно, инвестиција поврзана со Кушнер, исто така, обезбеди статус на стратешки инвеститор за предлог за одморалиште од 1,4 милијарди евра на островот Сазан, поранешна воена база и најголемиот остров во земјата.
Проектите станаа предмет на контроверзи во Албанија, каде што критичарите тврдат дека проектите ги загрозуваат еколошки чувствителните предели и покренуваат нерешени прашања за сопственоста на земјиштето и владините одобренија. Опозицијата се зголеми во последните месеци откако започна подготовката на локацијата во област позната како клучно живеалиште за птици преселници, вклучувајќи ги и фламингата.
Протестите на албанските граѓани и непрофитните групи започнаа во мај кога на предложената локација беа подигнати големи огради со бодликава жица, спречувајќи ги локалните жители и туристите да пристапат до плажата. Во неделата, демонстрантите се собраа пред владините канцеларии за да побараат прекин на проектот, како и оставка на Рама.
Тензиите ескалираа овој викенд кога демонстрантите се соочија со приватното обезбедување на локацијата на проектот. Видео на кое се гледа како еден демонстрант е влечен се прошири нашироко на социјалните медиуми, помагајќи да се поттикнат дополнителни демонстрации во главниот град Тирана.
Активистите побараа истрага за инцидентот и ги повикаа властите да ги суспендираат градежните активности во заштитените подрачја.
По протестите во неделата, се појавија снимки на кои се гледа како приватно обезбедување напаѓа и влече еден демонстрант по карпа. Некои чувари наводно им се заканувале на други демонстранти кои се обидувале да отстранат огради и да ја запрат изградбата.
Лиценците на две приватни компании за обезбедување беа одземени по инцидентот. Во меѓувреме, околу 15 демонстранти се обвинети, а локалниот началник на полицијата е одземен од должност.
Во обид да се дистанцира од настаните, Рама тврдеше дека лицата кои извршиле насилство врз демонстрантите требало да бидат приведени.
Тој, исто така, ги отфрли обвинувањата дека јавното земјиште се префрла на приватни интереси, тврдејќи дека островот Сазан останува во државна сопственост и дека владата има намера да учествува како партнер во проектот. Одморалиштето на копното, рече тој, се развива на земјиште стекнато од приватни сопственици.
Контроверзноста доаѓа во време кога балканската експанзија на Кушнер се соочува со зголемен надзор. Порано оваа година, посебен развој поврзан со семејството Трамп во Белград се распадна откако Кушнер се повлече од контроверзниот хотелски проект во Белград, Србија, по обвинението против министер во кабинетот и тројца функционери вклучени во проектот. Притоа, министерот и другите функционери беа обвинети за злоупотреба на службената положба и фалсификување документи.
(Фото: Звернец, Албанија, Arbenllapashtica – Own work, CC BY 4.0)
