Аналитика
Владата на Панама ја презеде контролата врз две клучни пристаништа на влезовите во Пацификот и Атлантикот во Панамскиот канал од CK Hutchison Holdings со седиште во Хонг Конг, откако Врховниот суд на земјата пресуди дека долгогодишната концесија на компанијата е неуставна.
Хонгконшкиот конгломерат CK Hutchison во вторникот соопшти дека властите во Панама им се заканиле на своите вработени со кривично гонење доколку ги прекршат наредбите да ги остават двете стратешки каналски пристаништа во центарот на правната битка што ги заплетка Пекинг и Вашингтон.
ЦК Хачисон изјави дека одлуката на Панама да ги откаже клучните пристанишни договори и да им додели привремени лиценци на данската бродска компанија „Маерск“ и на „Медитеранската бродска компанија“ (MSC) со седиште во Женева е „незаконска“ и најави дека ќе разгледува национални и меѓународни правни мерки против земјата.
Панама издаде декрет со кој се овластува Панамската поморска управа да ги окупира терминалите Балбоа и Кристобал, вклучувајќи ја опремата и системите, наведувајќи „итен општествен интерес“. CK Hutchison ги прекина операциите под закана од судска постапка и го осуди преземањето како незаконско.
Овој потег ги разгоре геополитичките тензии меѓу САД и Кина. Американските претставници долго време изразуваа загриженост за кинеското влијание во стратешката трговска инфраструктура на Панама. Потенцијалната продажба на пристаништата на група во која е вклучена американската инвестициска фирма BlackRock беше попречена по интервенцијата на кинеските власти.
Панама назначи привремени оператори – данската фирма APM Terminals (единица на Maersk) и локалната подружница на MSC – според 18-месечна преодна рамка додека се организира нов процес на концесија. Панама инсистира дека акцијата не е експропријација, туку привремена правна мерка.
Владата на Хонг Конг и компанијата CK Hutchison упатија официјален протест против одлуката, а компанијата започна меѓународна арбитража и може да покрене понатамошни правни дејствија. Министерството за надворешни работи на Кина вети дека ќе ги брани правата на својата компанија.
Самиот Панамски канал останува под панамска контрола. Пристаништата се од суштинско значење за глобалната трговија – ракувајќи со голем обем на контејнерски сообраќај – а спорот го нагласува поширокото соперништво меѓу САД и Кина околу влијанието во критичната поморска инфраструктура.
(Фото: Панамски канал, Alastair Rae, CC)
