Аналитика
Јули донесе интересна слика на банкарскиот пазар, кредитите во просек и натаму се поевтини отколку пред една година, но кај дел од новото задолжување веќе се забележува мало движење нагоре. Во исто време, штедењето не се движи во една насока – каматите на вкупните депозити благо растат на месечно ниво, додека кај новите депозити има намалување. Податоците на Народната банка покажуваат дека зад малите поместувања од неколку стотинки процентен поен се кријат различни трендови кај граѓаните и кај компаниите.
Просечната каматна стапка на сите кредити во јули изнесувала 4,68 проценти, што е само 0,01 процентен поен повеќе од јуни. Но, споредбата со јули минатата година дава поинаква слика – кредитите во просек се пониски за 0,23 процентни поени. Пред една година просечната стапка изнесувала 4,91 проценти.
Тоа значи дека трендот на намалување на цената на кредитите, видлив во изминатиот период, сè уште е присутен кога се гледа подолгиот хоризонт, иако во јули е регистрирано минимално месечно покачување.
Поинаква е сликата кај кредитите што банките ги одобриле токму во јули. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити достигнала 4,44 проценти, наспроти 4,38 проценти во јуни. Тоа е раст од 0,06 процентни поени за еден месец. Стапката е и за 0,02 процентни поени повисока отколку во јули 2025 година.
Токму тука се гледа разликата меѓу старото кредитно портфолио и новите зделки што се склучуваат во банките. Вкупниот кредитен долг сè уште носи пониска просечна камата од пред една година, но новоодобрените кредити во јули се склучувале по нешто повисока просечна цена и од претходниот месец и од истиот месец лани.
Кај компаниите, просечната каматна стапка на вкупните кредити изнесувала 4,34 проценти, што е месечно зголемување од 0,03 процентни поени. Сепак, и овде годишната споредба е во корист на должниците – стапката е за 0,20 процентни поени пониска отколку во јули минатата година.
Интересно е што кај новото корпоративно задолжување движењето е обратно. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити за корпоративниот сектор во јули се намалила на 4,21 процент, од 4,25 проценти во јуни. Во однос на јули минатата година, таа е пониска за 0,01 процентен поен.
Граѓаните, пак, во јули не почувствувале промена кај просечната цена на постојните кредити. Каматната стапка на вкупните кредити на домаќинствата останала на 5,02 проценти, исто колку и во јуни. Во споредба со јули 2025 година, кога изнесувала 5,28 проценти, тоа е намалување од 0,26 процентни поени.
Но, оној што земал нов кредит во јули се соочил со малку повисока просечна камата. Кај новоодобрените кредити на домаќинствата стапката достигнала 4,73 проценти, што е за 0,02 процентни поени повеќе од јуни и за 0,06 процентни поени повеќе од јули минатата година. Според податоците на Народната банка, месечниот раст произлегува од повисоките камати на денарските кредити без и со валутна клаузула, додека кај кредитите во странска валута е забележано намалување.
На другата страна од банкарскиот биланс се депозитите. Просечната каматна стапка на вкупните депозити во јули изнесувала 2,18 проценти, за 0,01 процентен поен повеќе од претходниот месец. Сепак, во споредба со јули 2025 година, кога стапката изнесувала 2,21 процент, има благ годишен пад од 0,03 процентни поени.
Кај новопримените депозити движењето е поизразено. Просечната стапка се спуштила од 2,54 проценти во јуни на 2,42 проценти во јули, односно за 0,12 процентни поени. И покрај месечниот пад, таа е повисока за 0,07 процентни поени во однос на истиот месец минатата година.
Особено се издвојува разликата меѓу компаниите и граѓаните. Кај новопримените депозити на корпоративниот сектор каматната стапка во јули паднала на 1,98 проценти, што е намалување од 0,22 процентни поени за еден месец и дури 0,41 процентен поен во однос на јули 2025 година.
Кај домаќинствата, пак, ситуацијата е поинаква. Просечната камата на вкупните депозити на граѓаните благо се зголемила на 2,11 проценти, но сè уште е за 0,04 процентни поени пониска отколку пред една година. Новопримените депозити на домаќинствата во јули носеле просечна камата од 2,65 проценти. Тоа е помалку од 2,74 проценти во јуни, но значително повеќе од 2,33 проценти во јули минатата година – годишен раст од 0,32 процентни поени.
Оттука, јулските бројки не испраќаат едноставна порака дека „каматите растат“ или дека „каматите паѓаат“. Кај вкупното кредитно портфолио и компаниите и домаќинствата плаќаат пониски просечни камати отколку пред една година. Но, кај новите кредити за граѓаните веќе има мало поскапување и на месечна и на годишна основа. Истовремено, новото штедење на домаќинствата, и покрај јулскиот пад, сè уште носи повисока просечна камата отколку пред една година. Токму ова раздвојување меѓу старите и новите кредити и депозити ја прави јулската каматна слика многу посложена отколку што покажува едно единствено просечно число.
