Аналитика
Поблага зима од вообичаеното, но не и нужно зима без снег. Вака, засега, може да се сумираат првите посериозни сезонски прогнози за зимата 2026/27 за Македонија и поширокиот регион. Најголемата неизвесност е токму она што најмногу ги интересира туристичките центри – колку снег ќе има и дали снежната покривка ќе биде доволно долготрајна за нормална скијачка сезона.
Причина за дополнително внимание годинава е брзото засилување на Ел Нињо, климатскиот феномен во тропскиот Пацифик кој преку промени во глобалната атмосферска циркулација може да влијае врз времето илјадници километри подалеку.
Американската Национална океанска и атмосферска администрација – NOAA, во проценката од 10 септември 2026 година, наведува дека Ел Нињо продолжува да се засилува и дека постои повеќе од 90 проценти веројатност тој да достигне категорија на многу силен настан во текот на есента и зимата 2026/27. Уште повпечатлива е проценката дека постои 75-процентна веројатност во периодот октомври–декември да се достигнат вредности што би го вброиле меѓу најсилните Ел Нињо настани во современите мерења.
Сепак, силен Ел Нињо не значи автоматски ниту топла, ниту снежна, ниту блага зима во Македонија. Неговото влијание врз Европа е далеку посложено отколку врз Северна Америка и зависи од состојбата на Северниот Атлантик, млазната струја, поларниот вител и други атмосферски фактори.
ШТО ПОКАЖУВААТ МОДЕЛИТЕ ЗА МАКЕДОНИЈА?
Најновата септемвриска сезонска прогноза на европската климатска служба Copernicus покажува дека зимата како целина има зголемена веројатност да биде потопла од климатскиот просек на речиси целото европско копно. За врнежите сигналот е послаб: повлажни услови се фаворизираат во поголемиот дел од Европа, но прогнозата станува понеизвесна кон јужните и северните рабови на континентот.
Токму тука се наоѓа и главната дилема за Македонија. Повисоката температура во зима не мора да значи помалку врнежи. Напротив, може да има и многу влажни периоди. Но, при повисоки температури поголем дел од тие врнежи на пониските и средните надморски височини може да паднат како дожд или влажен снег, наместо како сув снег што создава стабилна снежна покривка.
Тоа е особено важно за зимскиот ски-центар во Маврово.
Скијачките терени во Маврово се протегаат приближно од 1.255 до 1.860 метри надморска височина. Тоа значи дека, доколку прогнозираниот потопол зимски режим се оствари, пониските делови од скијалиштето ќе бидат почувствителни на температурните осцилации. При циклон со многу влага, но со температура неколку степени повисока од вообичаеното, долниот дел од планината може да добие дожд или мешани врнежи, додека на повисоките патеки истовремено ќе паѓа снег.
Во такво сценарио проблемот не мора да биде недостатокот на големи снежни врнежи, туку трајноста на снежната покривка меѓу две снежни епизоди. Неколку топли денови, дожд или силно јужно струење можат брзо да го намалат снегот на пониските патеки.
Ски-центарот располага и со опрема за производство на вештачки снег, што може да помогне во стабилизирање на патеките, но и вештачкото заснежување зависи од доволно ниски температури.
Затоа, доколку зимата 2026/27 навистина биде потопла од просекот, за Маврово може да биде поважно колку долго ќе траат студените периоди, отколку колкава ќе биде вкупната количина врнежи во текот на сезоната.
ПОПОВА ШАПКА ИМА ВИСИНСКА ПРЕДНОСТ
Нешто поповолна е почетната позиција на Попова Шапка. Туристичкиот центар е на околу 1.700–1.800 метри, а скијачките терени се искачуваат кон надморски височини од околу 2.400–2.500 метри.
Таа висинска разлика е значајна. Во потопла зима, кога границата меѓу дождот и снегот се поместува нагоре, Попова Шапка има поголема веројатност значителен дел од врнежите да ги добие како снег, особено на горните делови од Шар Планина.
Но, ниту Попова Шапка не е имуна на долги топли периоди. Доколку над Балканот преовладува јужно или југозападно струење, температурите можат да бидат високи и на надморски височини над 1.500 метри, а краткотрајното топење и дождот врз постоечка снежна покривка можат да го влошат квалитетот на патеките.
Сепак, доколку зимата биде променлива, Попова Шапка би требало подобро да ја задржи природната снежна покривка од центрите на пониска надморска височина.
Сличен ризик ќе важи и за другите македонски зимски туристички локации. Центрите и патеките на повисока надморска височина ќе бидат во подобра позиција, додека на пониските терени расте ризикот сезоната да зависи од неколку пократки студени периоди наместо од континуирана зимска снежна покривка.
МОЖЕ ЛИ ЕЛ НИЊО ДА ДОНЕСЕ СНЕГ И СТУДОВИ?
„Потопла зима“ значи дека просечната температура за три месеци е повисока од вообичаената. Таа не исклучува една или повеќе недели со екстремно студено време.
Ако во таков студен период над Јадранот или Медитеранот се развие силен циклон и донесе големо количество влага кон Балканот, планините во западниот дел на Македонија можат за многу кратко време да добијат обилни снежни врнежи.
Токму затоа не може уште во септември да се прогнозира дали на Маврово или Попова Шапка ќе има, на пример, 50 сантиметри или два метра снег во јануари.
Сезонските модели не функционираат на тој начин.
ECMWF објаснува дека ваквите прогнози не предвидуваат конкретни временски епизоди неколку месеци однапред, туку веројатност одреден месец или сезона да биде потопол, постуден, повлажен или посув од климатскиот просек.
Дополнителна анализа на септемвриските ECMWF податоци за снег, објавена од Severe Weather Europe, покажува дека прогнозата за Европа засега не сигнализира генерално многу снежна зима, иако во новото издание се појавуваат подобри услови за натпросечен снег во делови од централна Европа, особено подоцна во сезоната. Авторите нагласуваат дека ваквите карти треба да се читаат како тренд, а не како прогноза за конкретна количина снег.
За Македонија тоа значи дека во моментов нема доволно силен сигнал за да се прогласи ниту снежна, ниту безснежна зима.
Слична слика се појавува и пошироко на Западниот Балкан.
Еден од конкретните регионални сигнали доаѓа од српскиот Републички хидрометеоролошки завод. За декември 2026 година таму се прогнозира поблаг и просечно влажен месец, при што средните минимални и максимални температури би биле околу еден до два степени над повеќегодишниот просек.
Тоа е во согласност со поширокиот сигнал на Copernicus.
За Хрватска, Босна и Херцеговина, Србија, Црна Гора, Косово, Албанија и Северна Македонија засега е пооправдано да се зборува за зголемена веројатност за поблага зима, отколку за исклучително студена сезона.
ВО НОЕМВРИ РАБОТИТЕ ЌЕ БИДАТ ПОЈАСНИ
Но, врнежите остануваат многу понеизвесни.
Западните делови на Балканот можат да добијат големи количества влага од Јадранот и Медитеранот. Ако таа влага се совпадне со студен континентален воздух од север или североисток, резултатот може да бидат интензивни снежни врнежи на планините, па и снег во пониските места.
Ако, пак, циклонот повлече топол воздух од Медитеранот, истата количина влага може да падне претежно како дожд.
Затоа, засега најреалното сценарио за Северна Македонија е потопла зима во сезонски просек, со поголем ризик од нестабилна снежна покривка на пониските скијачки терени, но со реална можност за неколку силни снежни епизоди на планините.
Дали зимата 2026/27 ќе биде добра за скијање ќе може многу посигурно да се процени во ноември, кога временскиот хоризонт ќе се скрати, ќе бидат познати состојбата на поларниот вител и Северниот Атлантик, а сезонските модели ќе имаат значително повеќе информации за вистинскиот европски ефект на исклучително силниот Ел Нињо.
