Аналитика
Поевтино патување, без долги часови зад воланот и без неизвесно чекање во автомобилските колони на границата – новата железничка врска меѓу Белград и Будимпешта би можела значително да го промени начинот на кој граѓаните патуваат кон Централна Европа. Од 13 декември се најавува воспоставување директен брз воз, со билет од околу 35 евра и патување од приближно три до три и пол часа. А за оние што сакаат да продолжат до Виена, планирани се и директни линии без преседнување. Сепак, иако српските железници го потврдија датумот, конечниот старт сè уште зависи од завршувањето на процедурите во Унгарија.
По повеќе одложувања, вршителот на должноста директор на „Србијавоз“, Љубиша Пејчиќ, најави дека меѓународниот патнички сообраќај на релацијата Белград – Будимпешта – Виена ќе започне на 13 декември 2026 година, кога стапува во сила новиот европски железнички возен ред.
Според најавениот план, од Белград секојдневно ќе има осум поаѓања кон Унгарија, од кои шест ќе завршуваат во Будимпешта, додека два воза ќе продолжуваат до австриската престолнина. Патниците за Виена нема да мора да преседнуваат, бидејќи директните линии треба да ги опслужуваат унгарски железнички композиции.
Пејчиќ најави дека билетот до Будимпешта би требало да чини околу 35 евра, додека за Виена во јавноста се споменува цена од околу 43 евра. Сепак, конечните тарифи сè уште се усогласуваат меѓу српските, унгарските и австриските железници, а билетите не се пуштени во редовна продажба.
Најавен е и промотивен период со поволности, но засега нема официјално утврдени цени и услови.
Времето на патување е вториот голем адут. Најбрзите директни возови, според претходните планови, би можеле да стигнуваат за нешто повеќе од три часа, додека за дел од линиите се предвидуваат околу три и пол часа. До Виена патувањето би траело приближно шест до шест и пол часа, зависно од конечниот возен ред.
За ваквата брзина е заслужна модернизираната железничка инфраструктура. На српската делница, од Белград кон Суботица, возовите можат да развиваат брзина до 200 километри на час, додека на унгарската страна максималната предвидена брзина е 160 километри на час.
Но, брзината на пругата не е единствениот фактор што ќе го одредува времетраењето на патувањето. Бидејќи Србија не е дел од Шенген-зоната, патниците и понатаму ќе подлежат на гранична и пасошка контрола.
Според информациите што унгарската полиција ги доставила до српската телевизија Н1, контролата на поголемиот дел од меѓународните линии ќе се врши на железничката станица Келебија, каде што заеднички ќе постапуваат српските и унгарските служби.
За одредени директни поаѓања, кои нема да запираат на попатните станици во Србија, предвидено е дел од граничните формалности да се завршуваат уште на железничката станица Белград Центар, позната како Прокоп.
Целта е контролите да бидат побрзи и да не го поништат времето заштедено со модерната железница. Сепак, колку навистина ќе трае преминувањето на границата ќе стане јасно дури со воспоставувањето на редовниот сообраќај.
Иако патничките возови сè уште не ја поврзуваат целата релација, дел од инфраструктурата веќе функционира. Српската брза пруга до Суботица е во употреба од октомври 2025 година, додека на унгарскиот дел редовниот товарен сообраќај започна на 27 февруари 2026 година.
Токму унгарската делница беше причината за повеќекратното одложување на патничките линии. За разлика од српската пруга, која нема вкрстувања со патниот сообраќај на исто ниво, на унгарскиот дел постојат повеќе од 90 железнички премини, што наметна дополнителни безбедносни проверки.
На почетокот на октомври успешно беа завршени тестирањата на европскиот систем за контрола на возовите ETCS, но унгарските власти предупредија дека за конечен старт се потребни и сите соодветни сертификати и одобренија.
Унгарскиот портал „Телекс“ објави дека Министерството за транспорт во Будимпешта сè уште не го потврдува 13 декември како дефинитивен датум. Според нивните информации, се чекаат дополнителни документи од железничкиот оператор МАВ и од компанијата за контрола на квалитетот TÜV.
Резервираност има и од австриската страна. Австриските федерални железници (ÖBB) во информациите за возниот ред за 2027 година предвидуваат повторно воспоставување директна врска со Белград, со два воза дневно во секој правец, но нагласуваат дека точниот почеток зависи од одобрувањето на пругата во Унгарија.
За македонските граѓани, новата линија може да биде интересна можност за продолжување на патувањето кон Централна Европа. Оние што ќе пристигнат во Белград со автомобил или автобус би можеле од таму да продолжат со воз до Будимпешта, а потоа и до Виена или други европски дестинации.
Особено привлечна може да биде можноста за викенд-патувања, туристички посети и деловни средби, без потреба од возење на долги релации. Сепак, вкупниот трошок за македонските патници ќе зависи и од превозот до Белград, евентуалното паркирање, трансферите и времето потребно за преседнување.
Новата пруга има и пошироко економско значење. Железничката врска долга околу 350 километри е дел од важен транспортен правец што ја поврзува Централна Европа со Балканот и понатаму со грчките пристаништа. Покрај патниците, инфраструктурата е наменета и за побрз товарен транспорт, што може да придонесе за развој на трговијата и логистиката во регионот.
Но, за граѓаните најважниот тест ќе биде многу поедноставен: дали навистина ќе можат да купат билет по најавената цена, да се качат на воз во Белград и за неколку часа да пристигнат во центарот на Будимпешта.
Доколку 13 декември остане конечниот датум, директната железничка врска ќе отвори нова можност за побрзо патување од Балканот кон Европа. Но, по повеќето одложувања, вистинската потврда за успехот нема да биде уште една најава, туку првиот воз што со патници ќе ја помине целата релација.
