Аналитика
Ден по катастрофалната железничка несреќа во близина на Толедо, Шпанија се соочува со трагичната реалност во која за само девет месеци, се случиле дури две вакви трагедии кои однесоа повеќе десетици загинати и стотици повредени. По судирот на два брзи воза во близина на Толедо, во кој загинаа најмалку 68 луѓе, јавноста бара одговори за причините, безбедноста на железничката мрежа и одговорноста на надлежните. Додека спасувачите сè уште ги пребаруваат уништените вагони, машиновозачите стапија во штрајк, а незадоволството од состојбите во железницата излезе и на улиците.
Шпанија ја завршува 2026 година со една од најтешките железнички трагедии во својата понова историја.
Најмалку 68 лица загинаа, а повеќе од 100 се повредени во судирот на два брзи воза што се случи во средата, на 28 октомври, во близина на местото Урда, во шпанската провинција Толедо. Според последните информации од шпанските власти, 53 повредени сè уште се хоспитализирани, а 15 лица се во многу тешка состојба. Бројот на жртвите може дополнително да се зголеми, бидејќи спасувачките екипи продолжуваат со пребарување на остатоците од возовите.
Несреќата се случила во 8:53 часот, кога брз воз AVE на државниот железнички оператор Renfe удрил одзади во запрен воз на приватниот оператор Iryo, на високобрзинската пруга што ги поврзува Мадрид и Андалузија. Во двата воза патувале повеќе од 500 патници. Силата на ударот предизвикала неколку вагони да излетаат од шините и да паднат покрај железничкиот насип.
Трагедијата се случи само девет месеци по катастрофата кај Адамус, во јужната провинција Кордоба, во која во јануари загинаа 46 лица. Со најновиот судир и несреќата во Гелида, во близина на Барселона, трите големи трагедии годинава однесоа најмалку 115 човечки животи. Тоа е исклучително тежок биланс за земја чија мрежа на брзи железници со години се смета за еден од нејзините најзначајни инфраструктурни успеси.
ШТО ЈА ПРЕДИЗВИКАЛО НЕСРЕЌАТА КРАЈ ТОЛЕДО?
Првичните сознанија од истрагата укажуваат на комбинација од технички проблем и погрешна одлука во управувањето со железничкиот сообраќај.
Според информациите што ги соопшти шпанскиот министер за транспорт Оскар Пуенте, околу 8:30 часот престанал да функционира безбедносниот систем LZB, кој ја контролира циркулацијата на возовите на дел од високобрзинската мрежа. Дефектот предизвикал запирање на најмалку шест возови.
Меѓутоа, шест минути подоцна, контролниот центар на железничкиот инфраструктурен оператор Adif во Мадрид му дозволил на еден од возовите на Renfe да го продолжи патувањето со нормална брзина, иако пред станицата Урда имало црвен сигнал, а друг воз сè уште бил запрен на истата пруга.
Возот продолжил да се движи приближно 25 километри, по што удрил во композицијата на Iryo.
Шпанското радио Cadena SER објави аудиоснимки од комуникацијата меѓу машиновозачите и контролниот центар, според кои на возот му било наложено да продолжи со нормално движење, наместо со ограничена брзина до 40 километри на час, како што предвидуваат безбедносните процедури во вакви околности.
Министерот Пуенте ја оцени одлуката на контролниот центар како очигледно погрешна, но конечната одговорност допрва треба да ја утврдат истражните органи. Се испитува зошто системот откажал, зошто било дозволено продолжување на движењето и дали постоеле дополнителни пропусти во безбедносните протоколи. Засега нема конечен официјален извештај за причините.
ТРОДНЕВНА ЖАЛОСТ, ИСТРАГИ И ВОНРЕДНИ МЕРКИ
Шпанскиот премиер Педро Санчез прогласи тридневна национална жалост, од 29 до 31 октомври, а државните знамиња се спуштени на половина копје. Тој најави целосна истрага и преземање мерки доколку се потврдат негрижа, човечки грешки или системски пропусти во безбедноста на железничкиот сообраќај.
Истовремено, надлежните истражители ги прибираат комуникациите на машиновозачите, податоците од контролните системи и записите од возовите. Истрагата ја водат надлежните судски и полициски органи, паралелно со независната техничка истрага за причините.
ПРОТЕСТИ И БАРАЊА ЗА ОСТАВКИ
Несреќата предизвика силни реакции во шпанската јавност. Во средата вечерта, околу 1.500 демонстранти се собраа пред Министерството за транспорт во Мадрид, барајќи утврдување одговорност за трагедијата и оставка од министерот Оскар Пуенте.
Протестот, кој се организираше преку социјалните мрежи и беше поддржан и од крајнодесничарски организации, помина во тензична атмосфера. Дел од демонстрантите упатија остри обвинувања кон министерот и премиерот Санчез. Europa Press објави и информации за полициска интервенција против дел од собраните граѓани.
Во повеќе шпански градови, меѓу кои Мадрид, Барселона, Валенсија, Севилја и Толедо, се одржаа и собири за оддавање почит на жртвите. На дел од нив, граѓани истакнаа транспаренти со барања за политичка одговорност.
Уште посериозен предизвик за железничкиот систем претставува 24-часовниот штрајк на машиновозачите, кој започна на 29 октомври. Синдикатот Semaf одлучи да го одржи претходно закажаниот штрајк, кој првенствено се однесува на неисполнетите барања за поголема безбедност и подобри работни услови.
Околу 6.000 вработени се повикани на протестната акција. Синдикатот бара посигурна инфраструктура, подобри процедури во опасни ситуации, дополнително вработување машиновозачи и поголема сигурност на железничката опрема.
Од Renfe, пак, тврдат дека презеле мерки по претходната несреќа во Адамус и дека дел од синдикалните барања не се во нивна директна надлежност.
2026 – СМРТОНОСНА ЗА ШПАНСКАТА ЖЕЛЕЗНИЦА
Според податоците на шпанската Агенција за железничка безбедност (AESF), презентирани во март 2026 година од претседателот на Комисијата за истражување железнички несреќи, Ињаки Барон де Ангоит, од 2020 до 2024 година на шпанската железничка мрежа се евидентирани 871 несреќа, од кои 296 се класифицирани како значајни.
Од почетокот на годинава се идентификуваат најмалку шест значајни железнички несреќи и судири, меѓу кои четири со смртни последици. Вкупниот број загинати во овие четири несреќи достигнува најмалку 116 лица. Тоа не е целосен биланс на сите железнички инциденти во 2026 година, туку потврден минимум врз основа на познатите случаи.
Иако трагедиите кај Адамус и Урда се случија на истиот високобрзински железнички коридор, првичните наоди укажуваат на различни непосредни причини.
Кај Адамус сомнежите се насочени кон физички дефект на пругата. Кај Урда, пак, истрагата е насочена кон откажувањето на сигнално-безбедносниот систем и последователната одлука на контролниот центар.
Заедничкото прашање е дали постојните мерки биле доволни за да спречат една техничка неисправност или човечка грешка да прерасне во катастрофа.
Шпанската високобрзинска железница, која се развива од 1992 година и е најголемата таква мрежа во Европа, до оваа година немала смртоносни несреќи на своите наменски високобрзински линии, според информациите што ги пренесува Associated Press. Двете катастрофи во 2026 година го прекинаа тој безбедносен рекорд.
