Аналитика
Единаесет морнари сè уште се водат како исчезнати откако товарниот брод HS Dignity, под знаме на Гвинеја-Бисао, беше потопен во најновиот напад со дронови во Црното Море во близина на бугарскиот брег. Пет членови на екипажот се спасени, а потрагата продолжува. Во истиот бран напади беше погоден и бродот Chelsea 3, кој пловел под малтешко знаме, но сите 15 членови на неговиот екипаж се извлечени живи.
Нападите се случиле во текот на ноќта на 13 октомври. HS Dignity потонал кај Крапец, додека Chelsea 3 бил погоден со три дрона. На вториот брод имало седум Украинци и осум Азербејџанци; петмина добиле медицинска помош, но никој не бил сериозно повреден.
Ова е втор смртоносен напад врз цивилна пловидба кај Бугарија во само една недела. Во претходниот напад, на 6 октомври, потона друг товарен брод, а девет сириски морнари и еден Египќанец останаа исчезнати.
РУСКАТА АМБАСАДОРКА ПОВИКАНА НА РАЗГОВОР
Бугарскиот премиер Румен Радев ги нарече нападите „апсолутно неприфатливи“ и нагласи дека станува збор за уште еден удар непосредно до бугарските територијални води. Софија формално не ја обвини Русија, но Радев изјави дека исходот од нападите „ѝ оди во корист на Руската Федерација“.
По нападот, руската амбасадорка во Софија, Елеонора Митрофанова, беше повикана на разговор. Таа изјавила дека нема информации од руското Министерство за одбрана за руски напади врз цивилни бродови во Црното Море и не ја исклучила можноста за „провокација од трета страна“.
Бугарската министерка за надворешни работи Велислава Петрова порача дека нападите се „сериозно кршење на меѓународното право и принципите на безбедна пловидба“ и дека безбедноста во Црното Море е неразделна од европската безбедност. Таа веќе разговарала со партнери од НАТО и ЕУ за помош во утврдувањето на потеклото на дроновите и за засилено надгледување на бугарскиот воздушен и морски простор.
НАТО: ЗАСИЛЕНО МОРСКО И ВОЗДУШНО НАДГЛЕДУВАЊЕ ВО РЕГИОНОТ
Премиерот Радев разговараше и со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте.
Руте соопшти дека НАТО ќе продолжи тесно да соработува со сојузниците во Црното Море и потсети дека Алијансата веќе ја засилила својата поставеност на источниот фронт.
„Ќе продолжиме да ја следиме безбедносната средина и ќе ја приспособуваме нашата позиција за одвраќање и одбрана според потребите.“ НАТО засега не најавува конкретна воена операција по нападот, но остава отворена можност за засилено морско и воздушно надгледување и дополнително присуство во регионот.
Софија бара и поголема размена на разузнавачки информации и координација со Романија и Турција, трите НАТО-членки со директен излез на западниот и јужниот дел од Црното Море.
МОСКВА НЕГИРА ВМЕШАНОСТ
Од Москва засега нема официјално признание за вмешаност во нападите.
Руската амбасадорка во Софија изјавила дека нема податоци што би укажале дека нападите ги извршила руската војска. Русија воедно ја остава отворена тезата дека нападот можеби бил провокација од трета страна.
Украина, напротив, директно ја обвинува Москва. Украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха оцени дека нападите покажуваат „намерно непочитување на цивилните животи“ и дека Русија го користи Црното Море за да ја загрози глобалната безбедност на храната.
И претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен реагираше остро, велејќи дека Црното Море станало уште еден фронт на ескалацијата на руската војна против Украина и дека одговорните мора да одговараат.
Со најновите удари, опасноста се приближува до водите на НАТО-членка. Најзагрижувачкиот елемент е што нападите сè почесто се насочуваат кон трговски бродови, а не само кон воени цели и пристаништа.
И Русија и Украина се меѓу најголемите светски извозници на жито, а Црното Море е клучен коридор за светската трговија со храна. Русија со години ги напаѓа украинските пристаништа, додека Украина сè повеќе цели руски бродови и логистички точки во други делови на Црното и Азовското Море.
(Фото: илустрација создадена од ВИ)
