Цените на горивата мируваат, но не за сите – мазутот поскапува за 2,14 денари

По минатонеделното поевтинување, на бензинските пумпи нема нови ценовни изненадувања. Бензините и дизелот остануваат на истото ниво, што значи дека граѓаните и компаниите засега нема да плаќаат повеќе за гориво. Но, новата одлука на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) носи поскапување на мазутот за 2,145 денари за килограм, односно за околу 4,3 проценти. Овој енергенс, кој се користи во индустријата и во одредени системи за производство на топлинска енергија, од утре ќе чини 51,742 денари за килограм, наместо досегашните 49,597 денари.

Со одлуката донесена денеска, 13 октомври, просечните малопродажни цени на нафтените деривати се зголемуваат за 0,87 проценти во однос на претходната пресметка од 5 октомври. Сепак, зголемувањето не ги опфаќа горивата што најчесто ги користат возачите.

Литар ЕУРОСУПЕР БС-95 и понатаму ќе чини 98,50 денари, додека ЕУРОСУПЕР БС-98 ќе се продава по 100,50 денари. Непроменета останува и максималната малопродажна цена на ЕУРОДИЗЕЛ, која изнесува 97 денари за литар. Истата цена ја задржува и екстра лесното масло за домаќинство – 108,50 денари за литар.

За возачите ова значи дека полнењето резервоар од 50 литри со бензин БС-95 и понатаму ќе чини 4.925 денари, додека за исто количество дизел ќе бидат потребни 4.850 денари. Разликата меѓу двата деривата изнесува 75 денари за еден полн резервоар.

Стабилноста доаѓа по претходната одлука на РКЕ, со која од 6 октомври бензините поевтинија за 1,50 денар за литар, а дизелот за три денари. Тогаш намалувањето на максималните малопродажни цени на нафтените деривати во просек изнесуваше 1,85 проценти.

Особено значајно е што дизелот и оваа недела ја задржува цената под 100 денари за литар. Освен за сопствениците на дизел-возила, тоа е важно и за транспортните компании, земјоделците, дистрибутерите и градежните фирми, кај кои потрошувачката на гориво претставува значителен дел од оперативните трошоци.

Цената на дизелот има пошироко економско значење од трошокот за едно полнење резервоар. Таа учествува во формирањето на трошоците за превоз на стоки, снабдувањето на продавниците, земјоделското производство и дистрибуцијата на прехранбените производи. Затоа, иако непроменетата цена не носи дополнителна заштеда во однос на минатата недела, таа барем не создава нов ценовен притисок врз овие дејности.

Поинаква е состојбата со мазутот, чија цена порасна за 2,145 денари за килограм. На пример, за набавка на 10 тони мазут, според новата максимална малопродажна цена, ќе бидат потребни 517.420 денари, што е за 21.450 денари повеќе отколку досега. За индустриските капацитети со поголема потрошувачка, ваквите промени може да претставуваат дополнителен оперативен трошок.

Мазутот нема директно влијание врз трошоците на најголемиот дел од возачите, но неговата цена е важна за производствените капацитети што го користат како енергенс. Кај таквите компании, промените во енергетските трошоци можат да влијаат врз производствената цена и профитабилноста, особено ако поскапувањата се задржат подолг период.

Сепак, од денешното поскапување на мазутот не може автоматски да се заклучи дека ќе следува поскапување на индустриските производи. Конечниот ефект зависи од потрошувачката на енергенсот, неговото учество во вкупните трошоци и можноста на компаниите да ги апсорбираат промените.

Интересно е што новата одлука доаѓа во услови кога референтните цени на повеќето нафтени деривати на светскиот пазар бележат намалување. Според пресметката на РКЕ, референтните цени на бензините се намалени во просек за 1,561 процент, на дизелот за 1,479 проценти, а на екстра лесното масло за 1,462 проценти. Кај мазутот, пак, е забележан раст од 4,079 проценти.

Токму овие различни движења покажуваат зошто цените на одделните нафтени деривати не мора да се менуваат во иста насока. Иако сите се поврзани со пазарот на нафта, нивните референтни цени зависат од различни пазарни услови, понудата и побарувачката, како и од останатите елементи што влегуваат во регулаторната пресметка.

Новите максимални малопродажни цени ќе важат од 14 октомври, од 00:01 часот. РКЕ утврдува највисоки дозволени цени, што значи дека трговците можат да продаваат и по пониски цени од пропишаните.

Со денешната одлука, по минатонеделното намалување, следува период на ценовна стабилност за бензините и дизелот. За граѓаните тоа значи непроменети трошоци за гориво, а за бизнисите барем краткорочна предвидливост во еден важен дел од работењето. Исклучок е мазутот, чие поскапување покажува дека движењата на енергетските пазари продолжуваат различно да се одразуваат врз одделните категории потрошувачи.