Аналитика
Коалицијата предводена од Саудиска Арабија, која се бори во Јемен, соопшти дека нејзините сили пресретнале уште една балистичка ракета лансирана од Хутите кон саудискиот главен град Ријад, додека градот се соочува со последиците од нападите во кои изминативе денови загинаа најмалку 14 лица.
Во изјава на платформата „Икс“ (X), портпаролот на коалицијата, Турки Ал-Малики, наведе дека Хутите истрелале една балистичка ракета кон Ријад и две кон Хамис Мушаит, град на југозападот на земјата.
Во меѓувреме, цивилниот воздушен сообраќај во Саудиска Арабија е сериозно нарушен по повеќедневните ракетни и дронски напади врз аеродромската инфраструктура. Меѓународниот аеродром „Крал Халид“ во Ријад ќе остане затворен најмалку до 17 октомври, додека по нападот врз аеродромот „Крал Фахд“ во Дамам се вршат проценка на штетите и безбедносни проверки. Повеќе странски авиокомпании веќе ги суспендираа или скратија летовите кон Саудиска Арабија, а западните влади ги заострија предупредувањата за патување.
Најтешко е погоден Ријад. Во нападот врз „Крал Халид“ во саботата загинаа 14 лица, а повеќе од 300 беа повредени, што Reuters го опишува како најсмртоносниот напад во кралството во повеќе од една деценија. Следниот ден аеродромот повторно беше погоден – проектил удри во Терминал 4, при што загина уште едно лице, а 11 беа повредени.
Саудиската Генерална управа за цивилно воздухопловство – GACA ја продолжи суспензијата на операциите за да овозможи целосна проверка на терминалите, пистите и другата инфраструктура. Со NOTAM известување е предвидено аеродромот да остане затворен до 17 октомври во 21 часот по Гринич.
На 11 октомври GACA официјално потврди дека бил нападнат и меѓународниот аеродром „Крал Фахд“ во Дамам, на источниот брег на земјата. Саудиските власти соопштија дека се проверува евентуалната штета и безбедноста на инфраструктурата.
Хутите тврдеа дека во истиот бран напади целеле и објекти на Saudi Aramco, додека саудиските власти претходно регистрираа напади или обиди за напади и врз Абха, Џизан, Наџран, Таиф, Џеда и Јанбу, како и врз енергетска инфраструктура и бродови во Црвеното Море. Британското Министерство за надворешни работи предупредува дека од јули 2026 година тие локации биле мета на ракети и дронови и дека ризикот од нови напади останува.
Особено сериозна беше ситуацијата во Абха, каде во напад на 7 октомври загинаа двајца странски државјани, а десетици беа повредени. Истиот ден имаше жртви и при напад во Ријад.
Хутите во меѓувреме предупредија дека саудиските аеродроми остануваат потенцијални цели доколку Ријад не ја запре воената операција во Јемен. Според AP, тие ги иззеле аеродромите поврзани со светите градови Мека и Медина од својата закана.
АВИОКОМПАНИИТЕ ГИ ОТКАЖУВААТ ЛЕТОВИТЕ, САД: ПРЕИСПИТАЈТЕ ГО ПАТУВАЊЕТО
Последиците веќе се чувствуваат во целиот меѓународен воздушен сообраќај.
Lufthansa Group ги откажа летовите за Ријад до 16 октомври, Air France-KLM ја продолжи суспензијата до крајот на месецот, а Etihad ги стопираше летовите кон Саудиска Арабија најмалку до 13 октомври. Air India и IndiGo ги продолжија откажувањата кон Ријад, а IndiGo и кон Дамам, до 15 октомври. Gulf Air ги откажа летовите за саудиската престолнина до 17 октомври.
Delta, која требаше да отвори директна линија Атланта–Ријад, го одложи почетокот на линијата до март 2027 година.
Според податоците цитирани од Reuters, нападите го испразнија воздушниот простор над саудиската престолнина, а значителен дел од летовите низ земјата беа откажани или пренасочени.
САД сега ја држат Саудиска Арабија на ниво 3 – „преиспитајте го патувањето“, конкретно поради ризикот од ракетни и дронски напади, вооружениот конфликт и тероризмот.
Британската влада оди уште подалеку: советува да не се патува освен ако е неопходно во Ријад, Џеда и Дамам и кон сите саудиски аеродроми освен Медина. Најстрого предупредување важи за областите во близина на границата со Јемен.
Европските и американските воздухопловни власти исто така предупредуваат на зголемен ризик при летови над саудискиот воздушен простор. Саудиска Арабија, пак, отвори истрага за тоа како дел од ракетите и дроновите успеале да ја пробијат нејзината скапа повеќеслојна противвоздушна одбрана.
ШТО ЈА ПРЕДИЗВИКА ЕСКАЛАЦИЈАТА НА КОНФЛИКТОТ СО ХУТИТЕ?
Сегашната ескалација е ново поглавје од војната во Јемен, која започна во 2014 година кога Хутите ја презедоа Сана, а Саудиска Арабија една година подоцна интервенираше на страната на меѓународно признаената јеменска влада.
Конфликтот со години се претвори во регионална конфронтација: Саудиска Арабија ги поддржува силите на јеменската влада, додека Хутите се политички и воено поддржани од Иран. Војната досега однесе повеќе од 150.000 животи и предизвика една од најтешките хуманитарни кризи во светот.
По примирјето од 2022 година директните борби меѓу Саудиска Арабија и Хутите значително се намалија, но во 2026 повторно ескалираа.
Клучната точка овојпат е Баб ел-Мандеб, теснецот меѓу Јемен и Африка низ кој минува значителен дел од глобалната трговија и енергетскиот транспорт. Саудиска Арабија повторно се вклучи поактивно во конфликтот откако Хутите го проширија своето влијание долж брегот на Црвеното Море, а јеменските владини сили започнаа офанзива за враќање на стратешките позиции.
Хутите возвратија со ракети и дронови длабоко во саудиска територија, насочени не само кон воени и нафтени објекти, туку и кон цивилни аеродроми.
Во претходните фази најголемата опасност беше концентрирана во јужните саудиски провинции блиску до Јемен. Нападите врз Ријад и Дамам сега покажуваат дека ракетниот и дронскиот дострел се проширил кон центарот и источниот дел на земјата, вклучувајќи ја и критичната цивилна и енергетска инфраструктура.
Саудиска Арабија одговара со воздушни напади врз позиции на Хутите во Јемен. Последните удари, според AP, биле насочени кон области околу Ходеида, островот Камаран и провинцијата Ал-Џауф, додека Хутите продолжуваат да лансираат ракети кон Ријад.
(Фото: меѓународниот аеродром во Ријад, Kharbaan Ghaltaan – Own work, CC BY-SA 4.0)
