РЕКОРДНО ТЕМПО КАЈ КРЕДИТИТЕ: Населението сѐ повеќе позајмува за станови

Јулските податоци од банкарскиот систем откриваат интересна слика за движењето на парите во македонската економија. Кредитирањето продолжува силно да расте, граѓаните истовремено ги зголемуваат и заштедите и задолжувањето, додека кај компаниите се забележува остар месечен пад на депозитите. На годишно ниво, вкупните кредити во јули се повисоки за 13,3 проценти, што е значително побрзо од растот на вкупните депозити од 8,8 проценти.

Според најновите податоци на Народната банка, вкупните кредити на недржавниот сектор на крајот од јули достигнале 595,6 милијарди денари, што е за 0,8 проценти повеќе во споредба со јуни. За една година кредитното портфолио на банките е зголемено за повеќе од 73 милијарди денари, бидејќи во јуни 2025 година изнесувало 522,5 милијарди денари. Најголемиот придонес кон годишниот раст доаѓа од компаниите, но кредитната активност останува силна и кај населението.

Од другата страна на банкарските биланси, вкупните депозити во јули изнесуваат 673,1 милијарди денари. Во споредба со претходниот месец тие се намалени за 0,4 проценти, но во однос на јули минатата година се повисоки за 8,8 проценти. Токму тука се појавува една од највпечатливите разлики во јулската статистика – падот целосно произлегува од корпоративниот сектор, додека граѓаните продолжиле да ги зголемуваат своите средства во банките.

Депозитите на компаниите за само еден месец се намалиле за 4,6 проценти, од 190,4 милијарди денари во јуни на 181,7 милијарди денари во јули. Тоа е пад од околу 8,7 милијарди денари за еден месец. Намалување има и кај денарските и кај девизните депозити на компаниите. Денарските се пониски за 3,8 проценти, а депозитите во странска валута за 6,3 проценти. Сепак, на годишно ниво корпоративните депозити и натаму се во плус, но со релативно скромни 2,9 проценти.

Во исто време, компаниите продолжуваат да позајмуваат. Корпоративните кредити во јули достигнале речиси 296 милијарди денари, што е месечен раст од 0,7 проценти и годишен раст од дури 14,5 проценти. Особено силно растат кредитите во денари, кои за една година се зголемиле за 19,6 проценти и достигнале 221,4 милијарди денари. Кредитите во странска валута, пак, бележат многу поумерен годишен раст од 1,8 проценти.

Така, кај корпоративниот сектор во јули истовремено се случуваат две спротивни движења – депозитите се намалуваат, а кредитите продолжуваат да растат. Самите статистички податоци не ја објаснуваат причината за оваа промена, но јасно покажуваат дека во текот на месецот компаниите располагале со помал износ депонирани средства во банките, додека нивната кредитна изложеност се зголемила.

Кај граѓаните сликата е поинаква. Домаќинствата во јули имале депозити од 462,4 милијарди денари, за 1,6 проценти повеќе отколку во јуни и дури 11,1 проценти повеќе во однос на истиот месец минатата година. Само за една година депозитите на домаќинствата се зголемиле за повеќе од 50 милијарди денари.

Интересен е и составот на штедењето. Денарските депозити на домаќинствата достигнале 265,2 милијарди денари и на годишно ниво се зголемени за високи 16,6 проценти, додека депозитите во странска валута пораснале за 4,5 проценти, на 197,1 милијарди денари. Тоа значи дека најголемиот дел од годишното зголемување на заштедите доаѓа токму од денарската компонента.

Но, паралелно со заштедите растат и долговите. Вкупните кредити на домаќинствата во јули достигнале 297 милијарди денари, со месечен раст од 0,9 проценти и годишен од 12,2 проценти. И тука најсилната динамика се забележува кај денарските кредити, кои се повисоки за 18,3 проценти во однос на пред една година.

Особено се издвојуваат станбените кредити. Нивниот износ достигнал 119 милијарди денари, што е за 16,6 проценти повеќе од јули минатата година. За споредба, во јуни 2025 година станбените кредити изнесувале нешто над 101 милијарда денари. Тоа значи дека за приближно една година портфолиото е зголемено за речиси 18 милијарди денари.

Растат и потрошувачките кредити, кои остануваат најголемата поединечна кредитна категорија кај физичките лица. Во јули достигнале 152,7 милијарди денари, со раст од 1,3 проценти за еден месец и 12,1 проценти на годишно ниво.

Истовремено, не сите форми на задолжување се во експанзија. Кредитите преку кредитни картички се намалени за 4 проценти на годишна основа, а негативните салда на тековните сметки за 5,4 проценти. Само во јули негативните салда се намалиле за дури 9 проценти. Податоците покажуваат дека растот на задолжувањето на населението сè повеќе доаѓа од класичните потрошувачки и особено од станбените кредити, додека задолжувањето преку картички и дозволени минуси не го следи истиот тренд.

Во позадина на сите овие движења расте и количината пари во системот. Паричната маса М3 во јули достигнала 655,1 милијарди денари, што е за 8,3 проценти повеќе во споредба со една година претходно. Само готовите пари во оптек за еден месец се зголемиле за 5,3 проценти и достигнале речиси 67 милијарди денари.

Јулските бројки, оттука, покажуваат економија во која банкарското кредитирање останува во висока брзина. Кредитите растат побрзо од депозитите, станбеното кредитирање продолжува со двоцифрено темпо, домаќинствата успеваат истовремено да штедат и да се задолжуваат повеќе, а кај компаниите јулската статистика донесе видливо намалување на средствата на депозитните сметки. Токму односот меѓу овие движења ќе биде еден од показателите што вреди да се следат во наредните месеци.