Аналитика
Европската централна банка влегува во новата одлука за каматните стапки со поглед насочен не само кон инфлацијата во еврозоната, туку и кон Ормутскиот Теснец. Обновените судири меѓу САД и Иран повторно ја поскапеа нафтата и го зголемија ризикот енергетскиот шок да ги наруши плановите на ЕЦБ.
По две недели нови борби, сообраќајот низ теснецот е повторно забавен. Станува збор за една од најважните енергетски маршрути во светот, низ која во мирни услови минува околу една петтина од глобалната нафта и природен гас.
ЕЦБ во јуни ги зголеми каматните стапки за 0,25 процентни поени, на 2,25 проценти, реагирајќи на последиците од речиси целосното затворање на теснецот. Тоа беше првото зголемување на каматите од страна на една голема централна банка во актуелниот циклус.
Меморандумот потпишан минатиот месец меѓу Вашингтон и Техеран кратко ги зголеми надежите дека конфликтот ќе се смири. Но, обновувањето на борбите повторно ги турна цените на енергијата нагоре и ги отвори прашањата дали инфлацијата во еврозоната, која во јуни се намали на 2,8 проценти, повторно ќе забрза.
Аналитичарите на „УниКредит“ оценуваат дека падот на енергетските цени по потпишувањето на меморандумот веќе е поништен, поради што поволните јунски податоци за инфлацијата брзо ја губат својата тежина.
Дополнителен ризик претставуваат ниските залихи на нафта во споредба со периодот пред конфликтот, како и сè посилниот притисок врз цените на природниот гас. Затоа се очекува Управниот совет на ЕЦБ и натаму да смета дека ризиците за ценовната стабилност се насочени нагоре.
За централната банка најнеповолното сценарио би било стагфлација – комбинација од слаб економски раст и висока инфлација. Во такви услови, секоја одлука носи ризик.
Намалувањето на каматите би можело да ѝ помогне на економијата, но истовремено да ја поттикне инфлацијата. Ново зголемување би можело да ги ограничи ценовните притисоци, но и дополнително да го забави растот во еврозоната.
Дел од економистите веќе го оценија јунското зголемување на каматите како престрого, потсетувајќи на 2011 година, кога слична одлука беше критикувана поради задушување на закрепнувањето по глобалната финансиска криза.
Сепак, главното очекување е ЕЦБ во четврток да ги задржи каматните стапки непроменети и да почека појасна слика за времетраењето и последиците од конфликтот.
„Не очекуваме промена на каматните стапки на овој состанок“, изјави за АФП високиот економист на „Беренберг“, Феликс Шмит.
Според него, цените на нафтата сè уште не пораснале доволно силно за да предизвикаат поширок инфлациски бран низ производите и услугите во еврозоната.
Сепак, економистот на ИНГ, Карстен Брзески, не ја исклучува целосно можноста за уште едно зголемување. Тој посочува дека нафтата повторно се вратила до нивото што ЕЦБ го користела во своето основно сценарио, кое предвидува инфлацијата оваа и следната година да остане над целта од два проценти.
Европа е силно зависна од увозот на нафта и гас, па секое подолго поскапување на енергијата директно се пренесува врз трошоците за компаниите и домаќинствата. Тоа ја прави монетарната политика на еврозоната сè позависна од настаните надвор од нејзините граници.
Неизвесноста ја потврди и членот на Управниот совет на ЕЦБ, Јоаким Нагел, кој претходно изјави дека се можни повеќе сценарија – ново зголемување, задржување на сегашните стапки или поинаква реакција, зависно од развојот на настаните.
Пазарите очекуваат пауза. Но, додека нафтата поскапува, а конфликтот останува нерешен, вратата за ново зголемување на каматите сè уште не е целосно затворена.
