Аналитика
Националната метеоролошка служба на NOAA денес објави дека Ел Нињо се развил во тропскиот Пацифик и издаде предупредување за Ел Нињо. Се предвидува дека Ел Нињо, топлата фаза на Јужната осцилација на Ел Нињо (ENSO), ќе се интензивира до умерено или силно ниво оваа есен. Метеоролозите предвидуваат 63% шанса температурите на површината на морето да надминат 2,0°C во регионот на Пацификот што го следи Нињо. Доколку се надмине овој праг, NOAA го смета настанот за „многу силен“ Ел Нињо.
Нема два исти Ел Нињо, но нарушувањето се чувствува најостро во тропските предели.
Поплавите се вообичаени во северниот дел на Перу и јужниот дел на Еквадор, а можат да достигнат делови од Источна Африка, Централна Азија и јужниот дел на САД.
Во исто време, ризикот од суша и шумски пожари се зголемува низ поголемиот дел од Австралија, Индонезија и Јужна Америка – погодувајќи го земјоделството и глобалните залихи на храна.
Ел Нињо, исто така, има тенденција да ги потисне атлантските урагани, а метеоролозите веќе очекуваат сезона потивка од просечната.
Иако Ел Нињо започнува далеку од Европа, неговото влијание може да се прошири низ целиот глобален климатски систем, влијаејќи на температурите, врнежите од дожд, трговијата, земјоделството и јавното здравје. За Европа – континентот што најбрзо се загрева – можноста за уште еден поттик на затоплување доаѓа во чувствителен момент.
Земјите треба да се подготват за Ел Нињо кој би можел „да ги влоши сушата и обилните дождови и да го зголеми ризикот од топлотни бранови и на копно и во океанот“, изјави генералниот секретар на СМО, Селест Сауло.
Тоа е главната загриженост за Европа. Ел Нињо можеби не е единствениот двигател на времето на континентот, но може да додаде дополнителна топлина на веќе потоплиот климатски систем.
ШТО Е ЕЛ НИЊО?
NOAA прогласува дека Ел Нињо (шпански за „мало момче“) се формирал кога температурите во екваторијалниот Пацифик се 0,5°C над просекот неколку последователни месеци. Дополнително, NOAA ја следи атмосферата над овој регион на Пацификот, барајќи шема наречена Вокерска циркулација, масивен проток на воздух од исток кон запад, управуван од разликите во температурата и притисокот помеѓу топлите западни и ладните источни океани. Кога Вокерската циркулација се прекинува и потоплата вода се поместува на исток кон Јужна Америка, се прогласува Ел Нињо.
Метеоролозите сè повеќе ја предвидуваат можноста дека моќен „супер Ел Нињо“ ќе стапи на сила оваа година. Феноменот, кој би можел да биде најсилниот Ел Нињо во најмалку една деценија, може да предизвика казнувачка суша во некои региони и силни бури во други, а воедно да предизвика и зголемување на температурата на Земјата.
Националната океанска и атмосферска администрација наведува дека постои 25 проценти шанса за „многу силен“ Ел Нињо и 50 проценти шанса за „силен“ Ел Нињо, при што температурите во Тихиот Океан ќе се искачат на најмалку 1,5 степени Целзиусови потопло од просекот.
Феноменот – кој обично се случува на секои две до седум години – често се карактеризира со хаос бидејќи го менува глобалното време и воведува нови екстреми. Сепак, некои научници парадоксално го гледаат како шанса да се подготват за она што доаѓа.
Повторувачкиот временски модел ја трансформира климата на Земјата во текот на она што научниците го веруваат дека е стотици милиони години. Обично трае помеѓу девет и 12 месеци.
Никулецот на овој трансформативен феномен лежи во тропскиот Тихи Океан, каде што ветровите обично дуваат од исток кон запад, туркајќи ја потоплата вода и бурното време подалеку од Еквадор и Перу, кон Индонезија. Кога тие ветрови ослабуваат, потоплата вода се движи кон исток, а со тоа и бурното време. Површинските температури низ тој дел од океанот се зголемуваат, менувајќи ја атмосферската циркулација на Земјата.
Сателитите ги следат овие температури на океанот, додека низа истражувачки бови во средината на морето распоредуваат сонди повеќе од илјада стапки под вода за да следат колку длабоко се затоплува. Потоплата вода под површината се крева во текот на неколку месеци за да ги нахрани потенцијалните услови на Ел Нињо. Колку е поголемо зголемувањето на температурата, толку посилен може да биде Ел Нињо.
Супер Ел Нињо не е научен термин, туку етикета што метеоролозите ја користат за многу силен Ел Нињо, кога температурите во Тихиот Океан се зголемуваат за најмалку 2 степени Целзиусови над просекот. Тие се ретки; последниот се случи пред околу 10 години. Беше на исто ниво со други рекордно силни настани кон крајот на 90-тите и почетокот на 80-тите.
Тој може да има разорни ефекти. Најновиот супер Ел Нињо од 2015 до 2016 година беше поврзан со рекордна сезона на урагани во централниот Северен Пацифик, недостаток на вода во Порторико, суша во Етиопија и највисоката глобална температура на површината забележана во тоа време, според NOAA.
КАКО ФУНКЦИОНИРА ЕЛ НИЊО?
Во зависност од неговата јачина, ефектите на Ел Нињо можат да бидат далекусежни, влијаејќи на моделите на бури, сушата, популацијата на диви животни, па дури и на брзината на вртење на Земјата.
Потоплите води во централните и источните делови на тропскиот Пацифик би можеле да значат поинтензивни бури таму – а тие бури можат да влијаат на времето низ целиот свет.
Ел Нињо ги турка млазните струи подалеку на југ, вели Бекер. Во минатото, некои места, вклучувајќи ги југоисточните Соединети Држави и Тексас, виделе повеќе дожд, додека други места, вклучувајќи ја и јужна Африка, доживеале повеќе топлина и суша, што им наштетило на прехранбените култури и довело до глад. Помалку врнежи од дожд и потопли температури во Индонезија и Австралија, исто така, значеа повеќе шумски пожари таму.
Потоплата вода во Пацификот на крајот доведува и до потопол воздух. Во минатото, годините на Ел Нињо беа едни од најтоплите регистрирани.
Ел Нињо, исто така, може да има ефекти врз популациите на дивите животни. Популацијата на пингвини на островите Галапагос сериозно се намали по два силни настани на Ел Нињо во 80-тите и 90-тите години, според студија од 2006 година во „Биолошка конзервација“. Затоплувањето на океаните предизвикано од временските обрасци го намали бројот на макронутриенти и риби во водата, што пак може да ја изгладнило популацијата на пингвини.
Преку Атлантикот, Ел Нињо го зголемува влијанието и јачината на ветерот, силните вертикални налети што ги разбиваат бурите додека се формираат. Тоа, во комбинација со фактот дека делови од Атлантскиот Океан не се толку топли како што беа минатата година, би можело да доведе до помалку интензивна сезона, вели Клоцбах.
И покрај потенцијално катастрофалните ефекти, можноста за следење на овие долго вкоренети временски модели може подобро да нè подготви, велат научниците. „Секогаш се двоумам да ги окарактеризирам Ел Нињо или Ла Нињо како добри или лоши“, вели Бекер. „Тие едноставно се, и скоро отсекогаш биле.“
(Фото: NASA)
