ОД БЛИСКИОТ ИСТОК ДО ЕВРОПА: Енергијата поскапува на сите фронтови

Цената на енергијата повторно оди нагоре, и тоа со брзина што сè повеќе ја загрижува и економијата и граѓаните. Од бензинските пумпи во САД до берзите за природен гас во Европа, ефектите од конфликтот со Иран стануваат сè поочигледни.

Во САД, возачите веќе го чувствуваат ударот. Просечната цена на бензинот достигна 4,06 долари за галон, што е скок од над еден долар за само еден месец, според AAA. Во некои држави, како Калифорнија, цените се приближуваат до 6 долари, додека и на Источниот брег веќе се движат околу или над 4 долари.

Но уште посилен сигнал за широчината на кризата доаѓа од Европа.

Цените на природниот гас нагло пораснаа, при што референтниот холандски TTF скокна за повеќе од 6% и достигна над 50 евра за мегават-час. Утринските тргувања го позиционираа на околу 50,4 евра, што е значителен пресврт по краткиот пад во претходните денови.

Причината за овој нагорен тренд е повторната ескалација на геополитичките ризици. Пазарите првично реагираа со оптимизам по најавите за можен дипломатски напредок, но тој тренд брзо се промени по новите пораки од Donald Trump, кои сугерираа продолжување на воените активности. Тоа ги избриша очекувањата за брз прекин на огнот и повторно ја зголеми неизвесноста.

Трговците внимателно ги следат случувањата околу Ормутскиот теснец — клучна артерија за глобалната трговија со енергенси. Секое потенцијално ограничување таму директно влијае врз снабдувањето со течен природен гас и нафта, особено за Европа.

Европските пазари остануваат исклучително чувствителни на вакви шокови, особено по искуството од енергетската криза по војната меѓу Русија и Украина. Само минатиот месец, цената на TTF достигна ниво од околу 78 долари, што покажува колку брзо може да се менува пазарот под притисок.

Во меѓувреме, дизелот во САД достигна 5,49 долари за галон — највисоко ниво од 2022 година. Ова е особено важно бидејќи дизелот е клучен за транспортот и индустријата, што значи дека неговото поскапување ќе се прелее во цените на храната, логистиката и производството.

Експертите предупредуваат дека ова е комбинација од повеќе фактори: геополитика, сезонска побарувачка и ограничено снабдување. Со приближувањето на летото, побарувачката за гориво дополнително ќе расте, што може да значи нови ценовни удари.

Сликата што се создава е јасна, енергетската криза повеќе не е само регионален проблем. Таа станува глобален економски предизвик, кој се чувствува и на пумпа и на сметките за струја.

И додека пазарите внимателно ја следат секоја изјава и секое движење на Блискиот Исток, едно веќе е извесно: енергијата повторно станува најсилниот двигател на инфлацијата и најголемиот притисок врз стандардот на граѓаните.