Аналитика
Француските и швајцарските власти ќе воведат еднонеделни гранични ограничувања слични на оние кои се применуваа во услови на пандемија, додека американскиот претседател Доналд Трамп и другите лидери присуствуваат на самитот на Г7 што започнува во понеделник, додека организаторите стравуваат од потенцијално насилни протести.
Самитот на Г7 се одржува во Евиан, Франција од понеделник (15 јуни) до среда (17 јуни), само неколку часа откако САД и Иран се согласија за рамка за ставање крај на кризата во Заливот, а која се очекува да биде потпишана во Женева на 19 јуни.
Земјите-членки на Г7 ќе расправаат за детали за договорот и планираното повторно отворање на Ормутскиот теснец за превоз. Францускиот претседател Емануел Макрон во објава на Инстаграм објави дека самитот ќе ги испита „последиците“ од договорот со Иран во однос на импликациите за Либан, трајното повторно отворање на Ормускиот теснец и балистичките активности на Иран. Тој додаде на платформата за социјални медиуми X дека мисијата на Велика Британија и Франција за помош во повторното отворање на теснецот ги има своите средства „на место“ и е „подготвена да биде распоредена“.
Во блиската Женева, Швајцарија, сопствениците на бизниси и локалните лидери сакаат да избегнат повторување на насилните протести што ги уништија излозите на маргините на самитот на Г8 во 2003 година, кога Русија уште беше во клубот нанајбогатите нации.
Се очекува илјадници демонстранти да се соберат во Женева под силно полициско присуство пред самитот на Г7 во Евиан во соседна Франција, поради страв од повторување на насилството што го одбележа сличен самит во 2003 година.
Коалицијата „Не-за Г7“ од повеќе од 60 здруженија, синдикати и левичарски групи има за цел да го осуди „фашизмот и империјализмот“. Протестите не се ништо ново околу ваквите елитни собири. Овој пат, активистите сакаат да покажат фрустрација од лидерството на Трамп заради царините, војната во Иран и климата, или дури и да ги истакнат неговите минати врски со осудениот сексуален престапник Џефри Епстин.
Активистичките групи вклучуваат екологисти, феминистки и антикапиталисти.
Американскиот претседател Доналд Трамп веќе се упати кон Евиан за са присуствува на самитот на Г7 во Франција, каде се очекува да го стави фокусот на прашањата – Иран, Украина, трговијата и друго – кои беа извори на несогласувања со сојузниците со кои ќе се сретне.
Само неколку часови пред да замине од Вашингтон, Трамп објави договор за прекин на војната – развој на настаните што би можел да ја промени динамиката за лидерите на Г7 за време на разговорите од доцна во понеделник до среда.
Пред неколку дена, кога прекинот на огнот меѓу Иран и САД висеше на конец, со обновени напади, собирот на бреговите на најголемото алпско езеро во Европа се чинеше дека се движи кон бурни води.
Аналитичарите шпекулираа дека атмосферата меѓу учесниците на самотот би можела да се вжешти и дека Трамп можеби нема да остане долго во Евиан-ле-Бен, алпскиот спа-град кој е обвиен во безбедносен меур за лидерите на Г7 и гостите поканети и од францускиот претседател Емануел Макрон, домаќинот.
Освен Франција и САД, другите земји од Г7 се Канада, Германија, Италија, Јапонија и Обединетото Кралство.
Аналитичарите веќе сугерираат дека исходите од самитот би можеле да зависат од расположението на Трамп, споделените вредности и интереси, личната хемија на лидерите и неформалноста на собирите на Г7 – клубот првпат се собра во 1975 година за да размислува за решенија за заболената глобална економија – што ја олесни дискусијата на претходните состаноци.
„Многу од големите иницијативи на самитот на Г7 произлегоа од спонтаното согорување на лидерите, создадено од нивна страна на лице место, врз основа на слободен, неограничен дијалог за вредностите, сеќавањата, па дури и спортовите, како што е бејзболот, што ги делат“, рече Џон Киртон, специјалист за Г7 на Универзитетот во Торонто.
Но, односите на Трамп со европските сојузници беа напнати дури и пред да ја започне војната во Иран со Израел во февруари без да се консултира со нив. Собирот во Евиан е нивното прво собирање оттогаш.
Како домаќин, Макрон ги спакува најбитните и потенцијално најспорните теми во првите 24 часа од самитот, вклучувајќи ја војната во Иран и нејзиното влијание врз снабдувањето со енергија и војната во Украина, која во голема мера е поништена од листата на главни приоритети на Белата куќа.
Утринската сесија за Украина во вторник ќе му овозможи на поканетиот гостин претседател Володимир Зеленски можност да го покаже напредокот што го постигнуваат украинските сили. Доколку Зеленски успее да го убеди Трамп дека рускиот претседател Владимир Путин не може да ги постигне своите цели во војната воено, можеби ќе може да го убеди и Путин да биде притиснат на преговарачка маса.
Ручекот во вторник за Блискиот Исток би можел да се одвива во повеќе насоки. Се очекува договорот меѓу САД и Иран да биде потпишан во петок, по што ќе следат технички разговори за деталите во следните 60 дена. Трамп ќе биде приморан да добие повеќе информации за условите на договорот.
Доколку повторно се отвори Ормутскиот теснец, се очекува Франција и Велика Британија да изнесат аргументи дека би можеле да помогнат во ослободувањето на тесниот воден пат од какви било мини и да ги придружуваат танкерите низ него. Тие работеа на вакви планови со други нации, но чекаа стабилен прекин на огнот за да ја започнат мисијата.
Се очекува лидерите на Г7 да разговараат и за развој на дополнителни правци за снабдување со енергија од Заливот, вклучително и преку Египет. Египетскиот претседател, Абдел-Фатах ел-Сиси, како и владејачкиот емир на Катар и претседателот на Обединетите Арапски Емирати, ќе се приклучат на тие разговори. Трамп, исто така, ќе се сретне со секој од овие регионални лидери приватно за време на самитот.
Густа агенда со други прашања, Кина, која не е членка на Г7, се очекува да биде во фокусот на економските разговори во среда. Економијата на Кина е засенчена од онаа на сите земји на Г7 освен на САД.
Закажани се и дискусии за вештачката интелигенција, вклучително и како да се заштитат младите луѓе на интернет и како економски да се помогне на земјите во развој.
Индискиот премиер Нарендра Моди и претседателот на Бразил, Луиз Инасио Лула да Силва, присуствуваат на дел од самитот.
Првиот самит на клубот, во Рамбује, Франција, во 1975 година, ги собра лидерите на шест нации – Франција, Западна Германија, Италија, Јапонија, Велика Британија и САД – за да размислат како да го забрзаат закрепнувањето од најостриот економски пад од Втората светска војна. Канада се приклучи следната година, со што стана членка на Г7.
Ниеден лидер на Г7 досега не пропуштил годишен самит, што е совршен рекорд на посетеност повеќе од 50 години, рече Киртон, специјалист на Универзитетот во Торонто.
(Фото: Евиан, Швајцарија, Daniel Jolivet, CC)
