Аналитика
Три евра на прв поглед не изгледаат како износ што може сериозно да го разниша глобалниот интернет-бизнис. Но, кога се додаваат на милиони евтини пакети што секојдневно ја преминуваат европската граница, сметката станува сосема поинаква. Само еден месец откако Европската Унија воведе нова царинска давачка за малите пратки, огромната река од производи што пристигнуваат директно од Кина почна забележливо да пресушува.
Податоците на француските царински власти покажуваат дека бројот на мали пратки што влегуваат во Европската Унија се намалил за дури 30 до 40 проценти по воведувањето на новата давачка. Станува збор за пакети со вредност до 150 евра, за кои од 1 јули се наплатуваат по три евра царина за секоја категорија производ во пратката.
На хартија – само три евра. Во реалноста – прва сериозна пречка за бизнис-моделот кој со години им овозможуваше на европските потрошувачи со неколку клика да купуваат исклучително евтина облека, електроника, додатоци и производи за домаќинство од платформи како Temu, AliExpress и Shein.
Последиците веќе се гледаат во продажбата. Меѓу јуни и јули обемот на продажба преку Temu се намалил за околу 50 проценти, додека AliExpress забележал пад од 37 проценти. Shein засега се покажува поотпорен, со намалување од околу 15 проценти, што делумно се поврзува со логистичкото позиционирање на компанијата поблиску до европскиот пазар.
Новиот режим практично ја погоди една од клучните предности врз кои беше изграден бумот на кинеската прекугранична е-трговија – можноста евтин производ да биде испратен директно до европскиот купувач како мала пратка, без класична царинска давачка.
Размерите на овој бизнис во изминатите години станаа огромни. Само во 2025 година во Европската Унија влегле околу 5,9 милијарди производи со ниска вредност. Тоа е повеќе од 16 милиони пратки дневно.
Зад тие бројки стои навика што во меѓувреме стана дел од секојдневието на милиони Европејци: производ од неколку евра, бесплатна или евтина достава и пакет што по кратко време стигнува директно на домашната адреса.
Европските трговци со години предупредуваа дека се натпреваруваат на нерамноправен терен. Компаниите што работат во ЕУ мора да ги исполнуваат европските регулативи, да ги почитуваат стандардите и да ги плаќаат предвидените увозни давачки, додека милијарди мали пакети од земји надвор од Унијата ја користеа поволноста на царинското ослободување.
Контролите спроведени во ЕУ во 2025 година покажале дека повеќе од 60 проценти од проверените производи со ниска вредност не ги исполнувале европските барања или безбедносни стандарди. Огромниот број ситни пакети истовремено значеше и огромен предизвик за царинските служби – физички да проверат што точно влегува на пазарот.
Новата давачка затоа има двојна задача: да ја намали предноста што ја имаа евтините директни испораки од трети земји и во исто време да им овозможи на царинските власти подобра контрола врз производите што пристигнуваат кај европските купувачи.
Првите резултати покажуваат дека потрошувачите реагираат многу побрзо отколку што можеби се очекуваше. Дополнителен трошок од само неколку евра е доволен дел од најевтините нарачки веќе да не изгледаат толку привлечни.
Токму тоа е слабата точка на моделот на Temu, AliExpress и сличните платформи. Кога производот чини три, пет или десет евра, дополнителните три евра повеќе не се незначителна ставка, туку можат драматично да ја променат конечната цена.
Но, ова веројатно е само првата рунда од многу поголема битка.
Новата давачка е замислена како преодно решение пред пошироката реформа на царинскиот систем на Европската Унија планирана за 2028 година. Веќе во ноември би можеле да се разгледуваат и дополнителни такси со кои би се покривале трошоците за обработка на милионите пратки што секојдневно пристигнуваат на европските граници.
Од друга страна, кинеските платформи сигурно нема само да го набљудуваат падот на продажбата. Една од опциите е дел од трошокот да го преземат самите компании. Друга е да го вградат во цените. Трета, и можеби најважна, е стоката однапред да се внесува во европски магацини, а потоа да се испраќа до купувачите како пратка што веќе се наоѓа во ЕУ.
Тоа значи дека Брисел можеби успеа да го забави приливот на мали пакети од Кина, но допрва ќе се види дали успеал да го промени и самиот бизнис.
Засега една работа е јасна: три евра се покажаа како многу посилна бариера отколку што изгледаат. За само неколку недели тие успеаја да намалат за една третина, а според дел од податоците и за речиси половина, еден од најмасовните текови на евтина стока кон европскиот пазар.
