Аналитика
Американскиот претседател Доналд Трамп и Републиканската партија ја критикуваа канадската влада за тоа што не ги отстранила вишокот дрва и грмушки што ги поттикнуваат пожарите како оние што сега горат во северно Онтарио. Владата на Карни, рекоа тие, е одговорна за токсичниот чад што предизвикува опасен квалитет на воздухот во градови како Чикаго, Њујорк и Вашингтон, што предизвика предупредувања милиони Американци да останат во затворен простор.
„Ја сметаме Канада за одговорна за фактот дека не ги одржуваат правилно своите шуми и грмушки во нив, а Соединетите Американски Држави се непотребно нападнати од валкан, загаден и нездрав воздух, чиј квалитет е опасен и целосно неприфатлив!“, објави Трамп во петокот на Truth Social.
Канада моментално има повеќе активни шумски пожари отколку што имаше во истата фаза во која било од изминатите две години, додека површината што изгоре досега оваа година го надминува 10-годишниот просек.
Втората најголема земја во светот по површина, има речиси една десетина од вкупната шумска површина во светот и околу 24% од бореалните шуми во светот. Многу од нив се недостапни по пат и ненаселени.
Огромни облаци чад од канадски пожари се движат преку границата во Соединетите Американски Држави, носејќи опасен квалитет на воздухот за повеќе од 120 милиони луѓе на Средниот Запад и Североисток на САД. Загадениот воздух ќе трае до сабота, додека нови бранови чад се шират кон југ.
Чадот го покри хоризонтот и предизвика предупредувања за квалитет на воздухот да стапат на сила почнувајќи од четврток од Бостон до Минеаполис. Оттогаш, покачените нивоа на фини честички од чадот ги зголемија индексите на квалитет на воздухот далеку над „опасно“ ниво во градовите најблиску до пожарите, вклучувајќи ги Чикаго, Детроит и Торонто.
Шумските пожари се природен процес што ги убива штетниците и ги чисти нездравите грмушки. Но, во последниве години, големината и интензитетот на пожарите се зголемија.
Но, додека претседателот ја префрли вината на Канада, експерти за климата и јавното здравје велат дека сè поактивните сезони на шумски пожари се последица на климатските промени, особено рекордниот топлотен бран низ Северна Америка. Речиси 900 пожари горат низ Канада, а повеќе од 150 шумски пожари беснеат во САД, вклучувајќи 15 во Мичиген. Фините честички што се движат кон југ во чадот од шумските пожари се опасни, особено за постарите лица, децата и оние со здравствени проблеми.
Зголемувањето на температурите поради климатските промени значат посуви шуми. Посувите шуми овозможуваат пожарите да се шират побрзо. Пожарите често се запалени од гром или логорски огнови во понаселени области.
Мајк Фланиган, професор по пожари во дивината на Универзитетот Томпсон Риверс во Британска Колумбија, забележа дека површината што изгорела во Канада е речиси четирикратно зголемена од 1970-тите. Потоплите температури ја продолжија сезоната на пожари, а повеќе громови исто така предизвикуваат пожари, рече тој.
Климатологот Ендру Деслер, професор по атмосферски науки на Тексашкиот колеџ за уметност и науки А&М, рече дека канадските пожари гореле во претежно неуправувани шуми каде што, во последните сто години, им било дозволено да горат сè додека не изумрат. Како и Фланиган, тој вели дека повисоките температури поттикнуваат поголеми, поинтензивни пожари во Канада. „Причината зошто ова има голем ефект врз САД во моментов е поради климатските промени, тоа е она што се променило. Ништо друго не се променило“, рече тој.
Како што пожарите стануваат поголеми и се гори повеќе шумска површина, чадот го следи ветерот. Пожарите во северниот и западниот дел на Онтарио, како и во северниот дел на Минесота, го донесоа најлошиот квалитет на воздух во светот во Торонто претходно оваа недела, а потоа се проширија во Њујорк и Вашингтон. Детроит и Чикаго до петокот имаа најлош квалитет на воздух во светот.
Откако најголемата сезона на пожари во Канада по површина изгоре во 2023 година, експертите и политичарите почнаа да повикуваат на национална организација за одговор. Овие повици се интензивираа откако пожарите во 2024 година зафатија една третина од туристичкиот град Џаспер.
Канада е единствената земја од Г7 без федерална агенција фокусирана на борба против пожари. Голем дел од одговорноста за гаснење пожари паѓа на провинциите.
Во јуни 2026 година, канадскиот Сенат објави извештај во кој се бара федерална координативна канцеларија за пожари и итни интервенции, и се предлага финансирање на национална флота од модерни противпожарни авиони, меѓу другите мерки. „Шумските пожари сега се криза“, се вели во извештајот, забележувајќи ја рекордната површина опожарена во последните години.
Канада во моментов има околу 126.000 пожарникари кои работат за градови, села и населби, од кои околу 90.000 се волонтери. Само 3.000 до 5.000 пожарникари се обучени за справување со пожари во дивината низ целата земја, велат надлежните.
Но, и Соединетите Американски Држави, исто така, доживуваат надпросечна година на пожари, со 3,7 милиони хектари изгорени од почетокот на годината во 2026 година, во споредба со 10-годишен просек од 2,7 милиони хектари, според Националниот меѓуагенциски центар за противпожарна заштита.
Пожарите на западот на САД горат со поголем интензитет и горат повеќе хектари откако рекордно ниските зимски снежни покривки проширија услови на суша на повеќе од 90% од регионот, според Американскиот монитор за суша.
(Фото: сателитска снимка на чадот од пожарите во Канада, NOAA)
