Аналитика
Да се произведе веќе не е единствениот предизвик за домашните земјоделци. Сè поголем проблем е произведеното да се продаде навреме и по цена што ќе ги покрие вложените трошоци. Додека овошјето и зеленчукот созреваат, а сигурен откуп нема, дел од производителите сè почесто го нудат родот директно од нивите.
Групите за земјоделство и продажба на домашни производи се преплавени со огласи за овошје и зеленчук. Дел од производите се продаваат веќе набрани, а има и понуди во кои купувачите можат сами да дојдат, да наберат и да платат пониска цена, се нуди целиот род од поголеми насади.
За производителите тоа често значи обид барем делумно да го вратат вложеното, наместо родот да остане необран и целосно да пропадне.
Проблемот не е само во недостатокот на купувачи. Земјоделците сè потешко наоѓаат работници за берба, а цената на работната рака е сè поголем трошок. Кога на тоа ќе се додадат расадот, ѓубривото, препаратите, водата, горивото, механизацијата, амбалажата и транспортот, ниската откупна цена лесно може да ја направи целата сезона неисплатлива.
Ова не е нов проблем за домашното земјоделство. Со години производителите се соочуваат со несигурен пласман, ниски откупни цени, доцно договарање на откупот и големи осцилации на цените. Добриот род сам по себе не гарантира добра заработка. Напротив, кога понудата е голема, а откупот ограничен, цената може дополнително да падне.
Проблемот со пласманот го потврдуваат и последните официјални податоци. Според Државниот завод за статистика, во првото тримесечје од 2026 година откупот на земјоделски производи од индивидуалните производители е намален за дури 46,2 проценти во споредба со истиот период лани. Вкупната вредност на откупот и продажбата на земјоделски производи во овој период изнесувала 4,08 милијарди денари. Податоците покажуваат дека проблемот со сигурниот пласман останува сериозен и годинава, во време кога дел од производителите се обидуваат сами да најдат купувачи и родот го нудат директно од нива.
На другата страна е потрошувачот, кој во продавниците и на пазарите истиот или сличен производ го плаќа значително поскапо. Дел од разликата се должи на транспорт, складирање, сортирање, амбалажа и други трошоци, но останува старото прашање: колкав дел од крајната цена навистина стигнува до земјоделецот.
Директната продажба може да биде добра можност и за производителите и за купувачите, бидејќи се скратува патот од нивата до трпезата. Но, кога земјоделецот е подготвен целиот род да го продаде по многу ниска цена само некој да дојде и да го собере, тогаш станува збор за многу подлабок проблем.
За земјоделците веќе не е доволно само да произведат. Потребни им се сигурен пласман, навремен откуп и цена што ќе го оправда трудот и вложувањето.
