Каракас отвора врати за нафтените гиганти – „Шеврон“ инвестира 7 милијарди долари

Само неколку дена откако Вашингтон и Каракас потпишаа историски договор за пристап до венецуелските нафтени полиња, во главниот град на јужноамериканската земја се случи нова сцена која допрва почнува да ја менува енергетската карта на регионот. На церемонија во Каракас, во присуство на американскиот министер за енергетика Крис Рајт и вршителката на должноста претседател на Венецуела Делси Родригез, нафтените гиганти „Шеврон“ и „Ени“ ставија потпис на договори вредни милијарди долари – потег што го обележува најамбициозниот обид досега за оживување на некогаш моќната, но денес осиромашена нафтена индустрија на земјата.

Договорите не се изолиран настан, туку продолжение на пошироката трансформација што ја поминува венецуелскиот енергетски сектор откако во јануари беше одобрена сеопфатна нафтена реформа. Според таа реформа, десетици постојни енергетски договори минуваат под нови услови, а среда во Каракас беше уште еден чекор во тој процес – повеќето од објавените договори всушност претставуваат проширување на проекти за коишто веќе се преговараше со венецуелското Министерство за нафта и државната компанија PDVSA.

Најголемиот финансиски залог го стави американската „Шеврон“, којашто потврди дека во следните пет години ќе инвестира над 7 милијарди долари во своите заеднички вложувања со PDVSA. Целта е амбициозна – дуплирање на производството на приближно 600.000 барели дневно. Како дел од новите услови, компанијата доби и дополнителна површина во богатиот со нафта појас Ориноко, веднаш до нејзините постојни операции. „Историјата на „Шеврон“ во Венецуела се протега повеќе од еден век, а нашата проширена позиција ја одразува нашата доверба во длабокиот потенцијал на ресурсите на земјата“, изјави извршниот директор на компанијата, Мајк Вирт, кој лично патуваше во Каракас за потпишувањето – негова прва посета на јужноамериканската земја. „Шеврон“ одржува непрекинато присуство во Венецуела уште од 1923 година, дури и во периодите кога други нафтени компании ја напуштаа земјата по заплената на средства за времето на поранешниот претседател Уго Чавез.

Италијанската „Ени“, пак, го промени самиот модел на своето присуство во земјата. Наместо досегашното заедничко вложување со PDVSA, компанијата сега потпиша 25-годишен договор за поделба на производството, со кој станува ексклузивен оператор на полето за тешка нафта Јунин 5 во појасот Ориноко – поле коешто содржи околу 35 милијарди барели сертифицирана нафта, а моментално произведува само околу 12.000 барели дневно. Целта на „Ени“ е да го зголеми тоа производство на 400.000 барели дневно до крајот на деценијата, со планирана годишна инвестиција од 1,5 милијарди долари. „Она што ни треба не е само потпишување документи, туку буриња“, изјави извршниот директор на „Ени“, Клаудио Дескали, јасно давајќи до знаење дека компанијата очекува брзи резултати од новиот аранжман. Освен тешката нафта, италијанската компанија игра клучна улога и во домашното снабдување со енергија на Венецуела – преку вложувањето во „Кардон IV“ со шпанскиот „Репсол“, управува со офшорското поле Перла, најголемото откритие на природен гас во Латинска Америка, коешто покрива речиси 35% од венецуелската потрошувачка на гас.

Меѓу потпишаните документи се и договорите со американската „ЏЕ Вернова“, којашто склучи стратешки сојузи и со PDVSA и со венецуелската државна електрична корпорација „Корпоелек“, насочени кон рехабилитација на електричната инфраструктура. Оваа соработка доаѓа во клучен момент – Родригез посебно го истакна хроничниот дефицит на електрична енергија во земјата, проблем што со часови ги остава домаќинствата без струја и сериозно ги попречува индустриските капацитети. Договори беа потпишани и со енергетската фирма „Примавера“, за развој на нафтени полиња, како и со американската компанија за нафтени услуги „Аспект Холдингс“ со седиште во Денвер, чиј претседател Алекс Кренберг најави дека компанијата ќе развива неколку полиња во земјата во годините што следат.

Позади сите поединечни договори стои поширок политички наратив. Целата иницијатива се потпира на планот на американскиот претседател Доналд Трамп за отклучување на венецуелските резерви на сурова нафта, кои според податоците на ОПЕК изнесуваат над 303 милијарди барели – најголемото докажано количество резерви во светот. Тековното производство на земјата, околу 1,25 милиони барели дневно, останува далеку под врвот од 3 милиони барели дневно, забележан кон крајот на 1990-тите, пред националните нафтени компании во голема мера да се повлечат по бранот на национализации од 2007 година и годините санкции наметнати од Вашингтон. Токму затоа Рајт го опиша темпото на промените во земјата преку директен цитат на претседателот Трамп, велејќи дека Вашингтон го бара најбрзото можно темпо на трансформација, без бавно и постепено движење.

Не сите инволвирани страни беа подеднакво видливи на настанот. Венецуелскиот бизнисмен Алехандро Бетанкур не присуствуваше на церемонијата, и покрај тоа што неговата компанија НАБЕП неодамна потпиша посебен договор со Вашингтон за пристап до една петтина од нафтените резерви на земјата. И Рајт и Родригез го бранеа изборот на НАБЕП како партнер пред новинарите, опишувајќи ја компанијата како втор по големина производител во земјата, со докажана евиденција и венецуелски карактер, додавајќи дека САД ќе задржат строга контрола врз протокот на средства во тие проекти.

Од американска страна, целата постапка се претставува не само како економска, туку и како дипломатска инвестиција. „Овие инвестициски договори во Венецуела имаат за цел да донесат мир, можности и просперитет за народот на Венецуела и народот на Соединетите Американски Држави“, изјави Рајт по пристигнувањето во Каракас. Паралелно, двете земји работат и на укинување на санкциите наметнати врз Венецуела – процес што, доколку продолжи, би можел дополнително да го забрза враќањето на меѓународниот капитал во земјата чиишто нафтени резерви со децении останаа речиси недопрени поради политичка и економска изолација.