Аналитика
Иако милиони туристи доаѓаат во Црна Гора секоја година на одмор, повеќе од половина од нејзините жители не можат да си дозволат ниту седумдневен одмор надвор од дома. Според достапните европски податоци, Црна Гора и Романија се издвојуваат како земји каде што граѓаните најтешко си дозволуваат одмор, што е особено очигледно во случајот на Црна Гора, чија економија во голема мера зависи од туризмот.
Според податоците на Евростат, 27,5 проценти од населението на Европската Унија на возраст од 16 години и повеќе во 2025 година не можеле да си дозволат еднонеделен одмор далеку од дома. Најтешка ситуација меѓу членките на ЕУ е во Романија, каде што овој удел е дури 61,4 проценти. Следува Грција со 46,6 проценти, додека во Бугарија и Унгарија тоа е по 39,1 процент од населението.
На другиот крај од европската скала е Луксембург, каде што 10,6 проценти од населението не можат да си дозволат седумдневен одмор, по што следуваат Шведска со 12,4 проценти и Холандија со 12,8 проценти.
ЦРНА ГОРА НА ВРВОТ ВО РЕГИОНОТ
Во достапните европски споредби на овој индикатор, Црна Гора се појавува со удел од околу 58 проценти, зад Романија, а пред повеќето земји во регионот. Во Албанија, околу 53 проценти од населението не може да си дозволи седумдневен одмор, во Турција 51 процент, Северна Македонија 48 проценти, Грција околу 47 проценти, додека во Србија овој удел е околу 36 проценти.
Според податоците на МОНСТАТ, Црна Гора регистрирала 2,73 милиони туристички пристигнувања и 15,37 милиони ноќевања во 2025 година. Странските туристи учествувале со дури 95,8 проценти од вкупниот број ноќевања.
Ова создава еден вид парадокс, додека Црна Гора е дестинација каде што милиони туристички пристигнувања доаѓаат годишно токму за одмор, повеќе од половина од нејзиното население нема финансиски средства да си дозволи седумдневен одмор далеку од дома.
Сепак, при оваа споредба треба да се има предвид дека податоците не се однесуваат на истата референтна година за сите земји. Евростат веќе објави резултати за 2025 година за членките на Европската Унија, додека за некои земји-кандидатки нема податоци за таа година во тековната јавна база на податоци.
Токму ова може да се види во примерот на Црна Гора. Бројката од околу 58 проценти одговара на црногорските податоци од 2023 година, кога 58,2 проценти од населението не можело да си дозволи еднонеделен одмор далеку од дома. Најновите домашни статистики покажуваат дека овој удел во меѓувреме се намалил.
Според прелиминарните резултати од Анкетата за приходи и услови за живот – EU-SILC, објавена од MONSTAT на крајот на јули, 51,8 проценти од населението на Црна Гора во 2025 година живеело во домаќинства кои не можеле да си дозволат еднонеделен одмор далеку од дома.
MONSTAT наведува дека податоците за 2024 и 2025 година се прелиминарни и дека конечните податоци ќе бидат објавени по валидацијата од страна на Евростат. Кога станува збор за материјална депривација, податоците се однесуваат на моментот на анкетата, односно до 2025 година.
ИМА МАЛИ ПОДОБРУВАЊА
Иако повеќе од половина од населението сè уште е во ситуација каде што не може да си дозволи седумдневен одмор, домашната статистика покажува подобрување во последните години.
Во 2023 година, 58,2 проценти од населението не можело да си дозволи таков одмор, во 2024 година 55,7 проценти, додека во 2025 година уделот се намалил на 51,8 проценти. За две години е забележано намалување од 6,4 процентни поени.
Сепак, финансиската ранливост на домаќинствата е видлива и преку други индикатори. 51,6 проценти од населението не може да си дозволи неочекуван финансиски трошок, додека 13,2 проценти живеат во домаќинства кои не можат соодветно да го загреат својот стан или куќа.
Секој втор ден, оброк со месо, пилешко, риба или вегетаријански еквивалент не можат да си дозволат 12,7 проценти од населението, додека 16,5 проценти живеат во домаќинства кои доцнат со плаќањето на станбениот кредит, киријата, сметките за комунални услуги или потрошувачките кредити.
(Фото: плажа во Црна Гора, Liilia Moroz – Own work, CC BY-SA 4.0)
