Кој ќе работи во Европа? Компаниите тешко наоѓаат кадар, а работната сила старее

Европските компании се соочуваат со необичен парадокс – бројот на слободни работни места се намалува, но квалификуваните работници и понатаму тешко се наоѓаат. Дури 83 проценти од анкетираните работодавачи во Германија имаат проблем да обезбедат соодветен кадар, покажува истражувањето на ManpowerGroup за 2026 година. Недостигот е уште поизразен во Словачка, каде што тешкотии при вработувањето пријавиле 87 проценти од компаниите, и во Грција со 84 проценти.

Проблемот е широко распространет. Според ManpowerGroup, 72 проценти од анкетираните работодавачи на глобално ниво се соочуваат со недостиг од квалификувани кандидати. Истовремено, податоците на Евростат покажуваат дека стапката на слободни работни места во Европската Унија во вториот квартал од 2026 година се намалила на два проценти, од 2,1 процент една година претходно. Тоа покажува дека европската економија нема само проблем со бројот на расположливи работници, туку и со нивните квалификации.

Најголема побарувачка за кадар има во здравството, градежништвото, индустријата, транспортот и угостителството. Меѓу дефицитарните професии се медицинските сестри, лекарите, негувателите, електричарите, заварувачите, водоинсталатерите, професионалните возачи и готвачите. Во исто време, дигитализацијата создава потреба од нови профили, особено од специјалисти за вештачка интелигенција и напредни технолошки вештини.

Колку тешко се пополнуваат одредени работни места покажува примерот на Германија. Според Федералната агенција за вработување, во 2025 година едно слободно работно место во занаетчиските професии останувало непополнето просечно 242 дена, односно речиси осум месеци. Дополнителен проблем е стареењето на работната сила. Околу 718.000 вработени во германските занаетчиски професии се на возраст од 55 до 64 години, што значи дека во наредните години значителен дел од нив ќе се приближуваат кон пензионирање.

Европските компании сè повеќе се потпираат на странски работници, но нивното вработување не е едноставно. Истражувањето на Евробарометар покажува дека 46 проценти од малите и средните претпријатија тешко наоѓаат кадар со соодветни вештини, додека административните процедури, признавањето квалификации и јазичните бариери дополнително го отежнуваат ангажирањето работници од земјите надвор од ЕУ.

Ваквите состојби имаат значење и за Македонија. Потребата од работници во Германија и другите европски економии отвора можности за подобро платени работни места во странство, но истовремено создава дополнителен притисок врз домашниот пазар на трудот. Македонските компании се соочуваат со конкуренција од странските работодавачи, особено кога станува збор за искусни и квалификувани работници.

Недостигот од кадар веќе не е само проблем на вработувањето, туку и ограничување за економскиот раст. За компаниите тоа значи одложени проекти, неискористени производствени капацитети и повисоки трошоци. За европските економии, пак, предизвикот не е само да отворат нови работни места, туку да обезбедат луѓе што ќе можат да ги пополнат.