Аналитика
Може ли компанија што за шест месеци пријавила загуба од над 80 милијарди долари да предизвика нов бран оптимизам на светските берзи? „Антропик“, американската компанија што стои зад четботот „Клод“, покажа дека во ерата на вештачката интелигенција инвеститорите не гледаат само колку пари заработуваат компаниите денес, туку и колку би можеле да вредат утре. Нејзината официјална најава за излегување на берза ги раздвижи технолошките акции на Волстрит, а позитивниот бран се прелеа и на азиските пазари. Но, зад берзанската еуфорија стои сè погласно прашање – дали огромните инвестиции во вештачката интелигенција ќе донесат доволно профит за да ги оправдаат високите вреднувања?
Компанијата на 26 октомври достави документација до американската Комисија за хартии од вредност (SEC), со што формално започна важна фаза од подготовките за иницијална јавна понуда на акции (IPO). Планот е акциите да се тргуваат на берзата „Насдак“ под симболот ANT, но бројот на акции и нивната почетна цена сè уште не се утврдени.
Оваа најава доаѓа во момент кога довербата на инвеститорите во технолошкиот сектор беше разнишана од стравувањата дека компаниите трошат премногу за центри за податоци, напредни чипови и развој на модели со вештачка интелигенција, без јасни гаранции кога вложувањата ќе се исплатат.
На Волстрит, берзанската сесија во понеделникот заврши со раст на главните индекси. „Насдак“ доби околу 0,8 проценти, а индексот на производителите на полупроводници во Филаделфија порасна за 2,8 проценти. Акциите на „Нвидија“ се зголемија за околу 2,4 проценти, додека позитивни движења забележаа и други компании поврзани со инфраструктурата за вештачка интелигенција.
Оптимизмот се пренесе и во Азија. Јужнокорејскиот индекс KOSPI во вторникот порасна за околу 3,9 проценти, што претставува негов најсилен дневен раст од почетокот на февруари. Јапонскиот Nikkei доби околу 1,9 проценти, а поширокиот азиско-пацифички индекс MSCI, без Јапонија, забележа раст од 0,9 проценти.
Но, овие бројки се само едната страна од приказната. Многу поинтересни се финансиските податоци што „Антропик“ ги отвори пред потенцијалните инвеститори.
Во првите шест месеци од 2026 година компанијата остварила приходи од 16,3 милијарди долари, во споредба со околу 1,16 милијарди долари во истиот период минатата година. Тоа значи дека приходите се зголемиле приближно 14 пати, темпо што е исклучително ретко за компанија со ваков обем на работење.
Истовремено, „Антропик“ пријавил нето-загуба од 80,7 милијарди долари. Но, оваа бројка бара внимателно толкување. Најголемиот дел од неа произлегува од сметководствено превреднување на конвертибилни финансиски инструменти и други обврски, поврзано со растот на вредноста на компанијата, а не од директни оперативни трошоци. Оперативната загуба за шестмесечниот период изнесува околу 693 милиони долари.
Токму оваа разлика покажува зошто инвеститорите не можат да ја оценуваат компанијата само преку една бројка. Приходите растат со огромна брзина, но и понатаму постои прашањето колку ќе чини одржувањето на тој раст.
Потенцијалното вреднување на „Антропик“ при излегувањето на берза се движи во рамки на проценки од 1,5 до два трилиона долари. Станува збор за пазарни очекувања, а не за официјално утврдена вредност.
Таквото вреднување би ја ставило компанијата меѓу највредните во светот уште при нејзиното прво појавување на јавниот пазар. Но, истовремено би ги зголемило и очекувањата за нејзините идни приходи, профитабилност и способност да ја задржи конкурентската позиција.
Важен дел од приказната е и од каде ќе доаѓаат парите за натамошниот развој. Обуката и користењето на најнапредните модели бараат огромни компјутерски капацитети, скапи процесори, електрична енергија и континуирани инвестиции во инфраструктура.
Затоа, за инвеститорите успешното излегување на „Антропик“ на берза би претставувало многу повеќе од појавување уште една технолошка компанија. Тоа би било прв значаен јавен пазарен тест за тоа колку се подготвени да платат за компанија чиј главен производ се напредните модели на вештачка интелигенција.
Истовремено, пазарот очекува и финансиски извештаи од технолошките гиганти „Мајкрософт“, „Алфабет“ и „Амазон“. Нивните резултати ќе покажат дали огромните инвестиции во вештачката интелигенција се претвораат во доволно брз раст на приходите и профитот.
Дополнителна неизвесност носат и претстојните одлуки на американските Федерални резерви, Европската централна банка и Банката на Јапонија за каматните стапки. Повисоките трошоци за финансирање можат да бидат особено чувствителни за технолошките компании чии вреднувања во голема мера зависат од очекуваните идни заработки.
Берзанскиот раст покажува дека апетитот за инвестиции во вештачката интелигенција не исчезнал. Но, по неколку години силен раст на технолошките акции, инвеститорите стануваат сè повнимателни во проценувањето на финансиската исплатливост.
„Антропик“ засега успеа да го врати оптимизмот на берзите, но вистинскиот тест допрва следува. Бидејќи едно е инвеститорите да веруваат дека вештачката интелигенција ќе ја промени светската економија, а сосема друго е да утврдат колку од таа промена ќе се претвори во реален профит.
(Илустрација генерирана со вештачка интелигенција)
