Аналитика
Океаните испраќаат ново предупредување, а овој пат бројката доаѓа во период од годината кога научниците воопшто не очекуваат температурен рекорд. Просечната температура на светските мориња надвор од поларните региони достигна 21,1 Целзиусов степен, највисоко ниво досега забележано во мерењата.
Податоците на европската климатска служба „Коперникус“ покажуваат дека новиот максимум минимално го надминал претходниот рекорд од 21,09 степени, измерен во март 2024 година. Разликата можеби изгледа мала, но она што ги загрижува научниците е времето во кое е достигната.
Температурата на светските океани вообичаено го достигнува годишниот максимум во март или април, кога завршува летото на јужната хемисфера. Бидејќи таму се наоѓа поголем дел од океанската површина на планетата, јужната хемисфера има големо влијание врз глобалниот просек.
Овојпат, рекордот е достигнат во август.
Уште позагрижувачки е што природниот климатски феномен Ел Нињо сè уште се засилува и се очекува неговото влијание да продолжи да расте во следните месеци. Тоа отвора можност сегашниот температурен рекорд да биде само привремен.
Ел Нињо се карактеризира со невообичаено топли води во централниот и источниот дел на тропскиот Пацифик. Кога толку голема океанска површина дополнително се загрева, ефектот се чувствува и врз глобалните температури.
Научниците предупредуваат дека сегашната состојба е резултат на комбинација од природниот циклус Ел Нињо и долгорочното затоплување предизвикано од човековите активности.
„Овој рекорд е уште еден јасен сигнал дека океанот е под сè поголем притисок“, оцени Саманта Бургес од „Коперникус“, посочувајќи дека Ел Нињо додава дополнителна топлина врз трендот на затоплување што трае со децении.
Токму океаните го апсорбираат најголемиот дел од дополнителната топлина создадена поради зголемените концентрации на стакленички гасови. Според научните проценки, тие преземаат повеќе од 90 отсто од вишокот топлина заробена во климатскиот систем како последица на емисиите од согорувањето фосилни горива.
Тоа долго време ги правеше океаните своевиден амортизер на глобалното затоплување. Но, колку повеќе топлина апсорбираат, толку поголеми стануваат последиците.
А тие не остануваат само под морската површина.
Потоплите мориња можат да им обезбедат повеќе енергија и влага на бурите, да придонесат за поинтензивни екстремни временски настани и да го засилат чувството на жештина во крајбрежните области. Загреаната морска вода се шири, што дополнително придонесува за растот на нивото на морињата и го зголемува ризикот од поплави во крајбрежните региони.
Истовремено, морските топлотни бранови стануваат сè поголем проблем за екосистемите. Коралните гребени се особено чувствителни на продолжено изложување на високи температури, а промените можат да влијаат врз рибниот фонд, синџирите на исхрана и локалните економии зависни од морето.
Екстремно топли води веќе не се регистрираат само во Пацификот, каде што се развива Ел Нињо. Необично високи температури се забележуваат и околу Европа.
Во западниот дел на Ла Манш, на пример, морските топлотни бранови траат речиси непрекинато повеќе од три години, а во јули температурите на одредени места биле дури седум степени над вообичаеното ниво.
Научниците го опишуваат таквиот развој како без преседан.
Посебно внимание сега е насочено кон следните неколку месеци. Ел Нињо се очекува дополнително да зајакне до крајот на годината, а според научниците, доколку сегашниот тренд продолжи, светските океани би можеле повторно да постават рекорд во март или април 2027 година – токму во периодот кога природно ја достигнуваат својата највисока годишна температура.
Со други зборови, 21,1 степен можеби не е врвот, туку само почетокот на нов температурен циклус.
А кога океаните, кои покриваат повеќе од две третини од планетата, почнуваат да рушат рекорди уште пред да стигнат до сезонскиот максимум, предупредувањето веќе не се однесува само на животот во морето. Последиците можат да стигнат и до времето, храната, крајбрежните градови и економиите ширум светот.
