Аналитика
Иконата изгледала вистински, името било познато, а апликацијата била преземена од продавницата што Apple со години ја претставува како едно од најбезбедните места на интернет. Неколку моменти подоцна, биткоините исчезнале. Тројца корисници останале без речиси 1,8 милиони долари, а сега тврдат дека измамата немало да биде можна доколку Apple навистина ги исполнувал ветувањата за безбедноста на својот App Store.
Случајот се однесува на лажна апликација што се претставувала како „Sparrow Wallet“, познат биткоин-паричник. Проблемот е во тоа што официјалната апликација Sparrow Wallet воопшто не е достапна за iPhone и за оперативниот систем iOS. Таа функционира на Windows, macOS и Linux, но измамниците успеале да пласираат нејзина копија во продавницата на Apple и да ги убедат корисниците дека преземаат легитимен производ.
Според тужбата поднесена пред Окружниот суд на САД за Северниот округ на Калифорнија, тројцата корисници ја презеле апликацијата директно од App Store, верувајќи дека таа претходно била проверена и одобрена од Apple. Потоа во неа ги внеле своите таканаречени „seed phrases“ – тајни комбинации од зборови што овозможуваат целосен пристап до криптопаричникот.
Во светот на криптовалутите, оној што ја поседува оваа комбинација практично ги поседува и средствата. Откако корисниците ги внеле своите податоци во лажната апликација, измамниците наводно добиле пристап до нивните паричници и ги префрлиле биткоините на други адреси. Трансакциите со криптовалути најчесто не можат едноставно да се отповикаат, па парите исчезнале речиси веднаш.
Загубите се огромни. Џејмс Рамирез тврди дека останал без околу 875.000 долари, Кристофер Елис загубил приближно 840.000 долари, а Џејлен Делгадо околу 120.000 долари. Нивната вкупна загуба изнесува приближно 1,835 милиони долари.
Тројцата сега не ја насочуваат вината само кон непознатите измамници, туку и кон една од највредните и најмоќни технолошки компании во светот.
Нивниот аргумент е едноставен: Apple има целосна контрола врз тоа кои апликации смеат да влезат во App Store, зема провизии од продажбата и со години ја користи безбедноста како едно од главните оправдувања за својот затворен систем. Корисниците, според тужителите, токму поради тоа веруваат дека апликацијата што ја преземаат од официјалната продавница е проверена и безбедна.
Во тужбата се наведува дека Apple преку долгорочни маркетинг-кампањи се претставувал како компанија што нуди повисоко ниво на безбедност и доверливост од конкурентите. Со тоа што одлучува кои апликации можат да се инсталираат на iPhone, компанијата, според тужителите, создала систем во кој корисниците целосно зависат од нејзиното ветување дека App Store е безбедно место.
Токму тука овој случај станува многу поголем од една измамничка апликација.
Apple со години се спротивставува на барањата iPhone да овозможи полесно инсталирање апликации надвор од App Store. Еден од главните аргументи на компанијата е дека отворањето на системот би ги изложило корисниците на измами, вируси и кражби на податоци. Но, тужителите сега го поставуваат спротивното прашање: ако опасна копија може да помине низ контролите на официјалната продавница и да предизвика милионски загуби, колку навистина вреди безбедносното ветување на Apple?
Дополнителен проблем за компанијата е тврдењето дека предупредувањата за лажните апликации не биле нови. Креаторот на вистинскиот Sparrow Wallet, Крег Ро, претходно јавно го критикувал Apple поради тоа што во App Store се појавувале апликации што лажно го користеле името на неговиот производ. Во тужбата се тврди дека компанијата знаела или требало да знае дека корисниците можат да бидат измамени.
Ситуацијата станала уште понеобична кога Ро објавил дека неговата сметка за развивачи била означена за можно укинување поради наводна „нечесна активност“, иако тој тврдел дека се обидувал да ги заштити корисниците од лажните копии.
Apple не се произнел директно за наводите во тужбата, но соопштил дека апликациите што се претставуваат како други производи ги прекршуваат неговите правила и дека компанијата ги отстранува кога ќе ги идентификува. Според Apple, во App Store моментално нема лажни копии на Sparrow Wallet, а биле затворени и сметките на развивачите поврзани со таквите апликации.
Компанијата истовремено посочува дека нејзиниот систем за контрола секоја недела обработува околу 150.000 нови апликации и надградби. Само во 2025 година, според податоците на Apple, биле одбиени повеќе од 371.000 апликации затоа што копирале други производи, содржеле спам или се обидувале да ги доведат корисниците во заблуда. Apple тврди и дека неговите системи спречиле повеќе од девет милијарди долари потенцијално измамнички трансакции.
Но, токму овие бројки можат да бидат употребени и против компанијата. Доколку Apple располага со толку развиена контрола, човечки тимови и автоматски системи за проверка, адвокатите на оштетените корисници веројатно ќе прашаат како апликација што го копира името на познат криптопаричник воопшто успеала да биде објавена.
Тужителите бараат судење пред порота, враќање на изгубените средства, дополнителен надомест на штета и појасни предупредувања за реалните ризици при преземање апликации од App Store. Засега, нивните обвинувања не се докажани пред суд, а останува отворено и прашањето дали Apple може да биде правно одговорен за пари што биле украдени од независни измамници.
За тројцата корисници, сепак, големата дебата за конкуренцијата, дигиталните пазари и правилата на App Store е споредна. Тие отвориле апликација со познато име, преземена од официјалната продавница на Apple, и за кратко време останале без заштеди вредни речиси два милиони долари.
Сега судот треба да одговори на прашањето што може да има последици за целата технолошка индустрија: кога една компанија ветува дека нејзината затворена продавница е побезбедна од отворениот интернет, дали тоа е само маркетинг-порака – или ветување за кое мора да сноси одговорност кога контролите ќе потфрлат?
