ОД 100 НА 90 ДОЛАРИ: Пауза во судирот меѓу САД и Иран ја спушти цената на нафтата

Само еден викенд без нови американско-ирански напади беше доволен за цената на нафтата да се намали. Светските пазари утрово реагираа со силна распродажба, откако неочекуваното затишје на Блискиот Исток ги зголеми надежите дека снабдувањето со енергенси постепено може да се стабилизира.

Цената на северноморската нафта Brent денес падна за повеќе од шест проценти, на околу 90 долари за барел, а во еден момент се спушти и под ова психолошки значајно ниво. До 6:20 часот по Гринич се тргуваше за 90,58 долари, односно за 6,20 долари помалку од претходното затворање. Американската WTI поевтини за 6,5 проценти, на 83,51 долар за барел.

Падот доаѓа по три недели поскапување, во кои Brent накратко ја надмина границата од 100 долари. Цената растеше поради стравувањата дека судирот меѓу САД и Иран ќе предизвика подолготраен прекин на транспортот низ Ормускиот Теснец, а нападите на Хутите врз саудиски цели дополнително го загрозија транспортот преку Црвеното Море.

Пресвртот настапи откако САД и Иран во текот на викендот ги запреа меѓусебните напади. Американскиот претседател Доналд Трамп одлучил да ги паузира ударите за да остави повеќе простор за дипломатијата, додека Техеран соопштил дека нема да напаѓа доколку истото го почитуваат и САД. Засега не станува збор за траен мировен договор, туку за кревко затишје кое пазарите го протолкуваа како прв посериозен сигнал за деескалација.

За трговците со нафта најважно е дали прекинот на нападите ќе овозможи нормализирање на пловидбата низ Ормускиот Теснец. Пред војната, низ овој теснец секојдневно поминувале околу 20 милиони барели нафта и нафтени деривати, што е приближно една петтина од светското снабдување.

Сепак, танкерите сè уште не се враќаат масовно. Според податоците на компанијата Kpler, во текот на викендот низ Ормускиот Теснец дневно поминувале помалку од десет товарни бродови. Аналитичарите предупредуваат дека обновувањето на сообраќајот ќе биде бавно, бидејќи сопствениците на танкери ќе бараат подолг период без напади пред повторно да ги испратат бродовите во ризичната зона.

Ризик останува и Црвеното Море. Хутите, кои се поддржани од Иран, нападнаа саудиски нафтени постројки и се заканија со блокада на саудискиот поморски сообраќај. Тоа значи дека дури и евентуалното отворање на Ормускиот Теснец нема автоматски да ги реши сите проблеми во снабдувањето.

Падот на нафтата веднаш донесе олеснување и на другите пазари. Акциите во Азија и фјучерсите на европските и американските берзи пораснаа, приносите на државните обврзници се намалија, а инвеститорите ги ублажија очекувањата дека централните банки ќе мора дополнително да ги зголемуваат каматните стапки поради инфлацијата.

Но, денешниот пад не значи дека енергетската криза е завршена. Цената на Brent и натаму е значително повисока отколку пред еден месец, а нов напад врз танкер, нафтена инфраструктура или транспортен коридор може брзо да го врати геополитичкиот ризик во цената.

Пазарот утрово не ја прославува конечната стабилизација, туку ја купува надежта дека таа е можна. Нафтата падна кон 90 долари, но нејзиното следно движење ќе зависи од тоа дали викендот без напади ќе прерасне во дипломатски договор или ќе остане само кратка пауза меѓу две нови ескалации.