Аналитика
„Работиме на еден неверојатен проект со мојот сопруг на Медитеранот и тој е навистина огромен. Тоа е преубав, неверојатен приватен остров среде Медитеранот со 1,4 илјади хектари, ние тогаш бевме на бродот на еден наш пријател и така и го најдовме. Тогаш отпливавме до островот, боси се искачивме до врвот и тој не освои и оттогаш е со нас. Во наредните неколку години ја развивме можноста да помогнеме да се разбере неговиот потенцијал и да се трансформира, но со голема воздржаност и грижа бидејќи земјата е толку убава што архитектурата треба да биде целосно интегрирана во неа, речиси да се издига од неа“. Вака за британски Индипендент го опиша албанскиот остров Сезан каде градат огромен луксузен ресорт, Иванка Трамп, сопруга на Џаред Кушнер и ќерка на американскиот претседател Доналд Трамп, само неколку дена откако избувнаа протести против изградбата на приватно одморалиште во друг дел на Албанија, што се поврзува со фирма на Кушнер.
Преку неговата фирма за приватен капитал, „Афинити партнерс“, Кушнер ги изложи плановите за развој на две локации во Албанија: ненаселениот остров Сазан, поранешно воено упориште, и полуостровот Звернец, крајбрежна област во рамките на заштитениот мочуришен комплекс Вјоса-Нарта.
Во неодамнешно појавување во подкаст, Иванка Трамп го опиша развојот на островот Сазан како „кулминација на целото мое искуство во недвижностите“ и ја нагласи својата желба да го интегрира дизајнот во пејзажот, наместо да го наметнува. Плановите вклучуваат развој на луксузен еко-одморалиште со ултра-ексклузивни вили, луксузни ресторани и приватни пристанишни објекти, кое ќе го управува брендот на луксузни хотели „Аман“. Проектот предвидува илјадници хотелски соби и приватни вили, обем што значително би го трансформирал крајбрежјето кое моментално се карактеризира со живеалишта на птици преселници и недопрени песочни дини.
Описот на одморалиштето од страна на Иванка Трамп доаѓа во услови на растечко противење во Албанија, каде што проектот од 1,4 милијарди долари критичарите го оценија како градежна експанзија во заштитено подрачје што ги надминува еколошките и културните заштити. Протестите се интензивираа по законските измени во 2024 година со кои се отворија заштитени зони за петзвездени одморалишта, а противниците ја обвинуваат владата дека ги прилагодува законите за развојот поврзан со Кушнер. Преклопувањето помеѓу дипломатската улога на Кушнер и неговите инвестициски активности дополнително го поттикна критиките.
BirdLife International и други европски организации за животна средина велат дека изградбата поврзана со одморалиштето ѝ штети на заштитената област Пише Поро-Нарта, дел од пејзажот Вјоса-Нарте. Локацијата е дом на загрозени видови, клучни патишта за птици преселници и редок морски свет, со пријавено уништување на песочни дини и нарушување на лагунските плимни текови. Критичарите од „БрдЛајф“ и локалните групи ја нарекуваат штетата без преседан и ја поврзуваат со неодамнешните законски измени што овозможуваат туризам од голем обем во заштитените зони.
Одморалиштето на островот Сазан датира од најмалку 2024 година, кога Иванка Трамп првпат наговести за медитерански проект. Истата година, Албанија го измени својот Закон за заштитени подрачја, дозволувајќи луксузен развој во зони како екосистемот Нарта-Звернец. До почетокот на 2026 година, Кушнер и Трамп ја посетија Албанија за да го унапредат проектот, кој официјалните лица го промовираат како дел од стратегијата за надградба на туризмот, и покрај растечките реакции околу заобиколувањето на законите во полза на приватен инвеститор и занемарувањето на еколошките стандарди.
Додека албанската влада го постави црвениот тепих за Кушнер, локалните заедници и меѓународните еколошки групи се бесни.
Премиерот Еди Рама агресивно го брани проектот, тврдејќи дека привлекувањето престижни луксузни брендови ќе ја подигне економијата на Албанија, ќе генерира локални работни места и ќе ја трансформира нацијата во водечка дестинација на глобалната туристичка мапа.
Лагуната Вјоса-Нарта во близина на Звернец е критична станица за илјадници птици преселници, вклучувајќи ги поголемите фламинга и загрозените далматински пеликани, и служи како витално место за гнездење на морски желки карета.
Еколозите тврдат дека воведувањето тешки градежни работи, бетонска инфраструктура, канализациски системи и бучава 24 часа на ден во одредена заштитена област ги крши и албанските и европските закони за заштита.
Конфликтот достигна точка на вриење откако албанскиот парламент усвои контроверзен амандман на својот закон за заштитени подрачја, кулминирајќи во неколкудневни протести со повеќе лица повредени и уапсени поради насилство. Новото законодавство ѝ дава на владата овластување да одобрува луксузни, „стратешки“ туристички проекти во рамките на националните паркови и заштитените зони.
(Фото: Иванка Трамп, Gage Skidmore from Surprise, AZ)
