Аналитика
Србија ја разгледува можноста за купување на удел од пет до 10 проценти во проектот за унгарската нуклеарна централа „Пакш 2“, чија изградба официјално започна на почетокот на февруари, а експертите го сметаат тоа за чекор напред во долгорочната енергетска стабилност на регионот, објави РТС.
Со истурањето на првиот бетон на почетокот на февруари, „Пакш 2“ премина од фазата на подготовка во статус на објект во изградба. Унгарските власти го гледаат проектот како симбол на енергетски суверенитет и долгорочна стабилност, бидејќи животниот век на нуклеарната централа е најмалку 60 години, со можност за продолжување.
Директорот на Институтот за нуклеарни науки „Винча“, Славко Димовиќ, смета дека влегувањето на Србија во сопственичката структура на „Пакш 2“ би имало првенствено стратешко и психолошко значење, објави РТС.
„Купувањето 5 или 10 проценти е добар, но апсолутно недоволен чекор кон енергетскиот суверенитет. Сепак, тоа влегува во таканареченото лоби на нуклеарното семејство – забрзано формирање на кадровската база и посериозна комуникација со јавноста“, нагласува Димовиќ.
Тој додава дека на долг рок, на Србија ѝ се потребни не само инвестиции во постојните проекти во регионот, туку и изградба на сопствени капацитети.
„На Србија ѝ се потребни најмалку два конвенционални нуклеарни реактори, како и мали модуларни реактори. Купувањето удел во „Пакш“ не смее да ја исклучи изградбата на сопствена територија – овие две работи мора да одат паралелно“, вели Димовиќ.
„Пакш 2“ го гради рускиот „Росатом“, по принципот „клуч на рака“, но во технолошкиот процес ќе учествува и француски партнер. Ова се реактори од најновата генерација со подобрени безбедносни системи.
„Денешните реактори се дизајнирани така што искуствата од Чернобил и Фукушима никогаш нема да се повторат. Безбедноста од зрачење и нуклеарната безбедност се на највисоко ниво“, објаснува Димовиќ.
Според него, од клучно значење е Србија да соработува со сите земји кои имаат развиено нуклеарно знаење – од Франција, со која веќе е потпишан меморандум, до други европски партнери.
Доколку се донесе одлука за учество во „Пакш 2“, Србија би го направила првиот конкретен чекор кон враќање кон нуклеарната енергија по повеќе од 35 години.
Соработката е најавена пред 12 години, одлуката сè уште не е донесена
Александар Вучиќ претходно во неколку наврати изрази интерес за „Пакш 2“ и ја најави можноста за учество на Србија во проектот.
Во ноември 2014 година, делегациите од двете земји потпишаа серија билатерални договори во Будимпешта, нагласувајќи дека унгарско-српските односи се на „највисоко историско ниво“ и дека двете земји имаат заеднички интереси во енергетскиот сектор, инфраструктурата и транспортот.
„Го замолив Орбан да ја разгледа можноста за откуп на пет или 10 проценти од сопственоста во унгарската нуклеарна централа Пакш, а нашиот удел би бил околу 150 милиони евра“, рече Вучиќ во тоа време по разговорот со Орбан.
„Унгарија е изложена на притисок од Европската Унија поради енергетската соработка со Русија, но ќе продолжи да се спротивставува на санкциите и да ги штити економските интереси на земјата“, изјави инженерот и експерт за нуклеарна енергија Золт Харфас по повод почетокот на изградбата.
Тој оцени дека и Унгарија и Србија имаат енергетски дефицит и дека овој дефицит може да се пополни со нуклеарна енергија. Додаде дека би било добро Србија да има удел во Пакс.
Според него, со поголем удел на нуклеарна енергија, Унгарија ќе може да ја намали потрошувачката на гас за 40 проценти, а годишните емисии на јаглерод диоксид за една третина.
Рокниот рок до кој Србија треба да одлучи дали сака да учествува во проектот „Пак’ 2“ и во кој удел сè уште не е познат, пренесува N1.
(Фото: нуклеарна централа Пакс, Barna Rovács (Rovibroni))
