Аналитика
Јапонија и Соединетите Американски Држави заеднички интервенираа на девизниот пазар за да го запрат наглото слабеење на јапонскиот јен, кој претходно се спушти на најниското ниво во речиси четири децении.
Интервенцијата следувала откако курсот достигна над 163 јени за еден американски долар, што беше најниска вредност на јапонската валута од 1986 година. По заедничката акција, јенот нагло зајакна до околу 155,2 јени за долар, а потоа се стабилизираше во близина на 156 до 157 јени.
Јапонското Министерство за финансии официјално потврди дека на 31 јули купувало јени во координација со американското Министерство за финансии. Според јапонските власти, целта била да се спречат прекумерната нестабилност и неуредните движења на девизниот курс забележани во изминатите месеци.
Ова е прва заедничка интервенција на двете земји преку директно купување јени во речиси 30 години. Пошироко гледано, последната координирана интервенција на Јапонија и нејзините партнери била во 2011 година, но тогаш целта била да се спречи прекумерното зајакнување на јенот.
Што претставува валутна интервенција?
Валутна интервенција е постапка при која централната банка или владата купува или продава валути на девизниот пазар за да влијае врз вредноста на домашната валута.
Во овој случај, јапонските власти купувале јени, со што ја зголемиле побарувачката за домашната валута и помогнале таа да зајакне во однос на доларот.
Американското Министерство за финансии, според објавените информации, исто така купувало јени преку Федералната резервна банка на Њујорк. Акцијата имала значително поголема тежина поради директното учество на Вашингтон.
Вакви интервенции најчесто се преземаат кога властите сметаат дека движењата на девизниот курс се пребрзи, прекумерни или неуредни и дека можат да предизвикаат пошироки економски последици.
Зошто јенот ослабе толку многу?
Една од главните причини е големата разлика меѓу каматните стапки во Јапонија и во САД.
Каматната стапка на Банката на Јапонија изнесува околу еден процент, додека каматите во САД се значително повисоки. Повисоките американски каматни стапки им нудат поголем принос на инвеститорите, поради што тие се насочуваат кон средства изразени во долари. Со тоа расте побарувачката за доларот, а се зголемува притисокот врз јенот.
Разликата во каматите ја поттикна и таканаречената „carry trade“ стратегија. Инвеститорите позајмуваат пари во Јапонија, каде што трошоците за задолжување се пониски, а потоа ги вложуваат во земји во кои можат да остварат повисок принос.
За спроведување на оваа стратегија тие продаваат јени и купуваат други валути, што создава дополнителен притисок врз јапонската валута.
Загриженоста на инвеститорите ја зголемуваат и состојбата со јапонските јавни финансии и најавените фискални мерки. Владата на премиерката Санае Такаичи предложи даночни олеснувања и зголемена потрошувачка за ублажување на трошоците за живот, но дел од аналитичарите предупредуваат дека мерките можат дополнително да го зголемат јавниот долг и да ја намалат довербата во јенот.
Слабата валута е особено чувствително прашање за Јапонија поради големата зависност од увоз на енергија и други производи. Кога јенот слабее, увозните производи стануваат поскапи, што го зголемува притисокот врз инфлацијата и животниот стандард.
Зошто се вклучија САД?
Учеството на САД испрати посилна порака до глобалните финансиски пазари дека двете земји нема да дозволат неконтролирано слабеење на јапонската валута.
Американскиот министер за финансии Скот Бесент изјави дека координираната акција била насочена против неуредните движења на јенот и дека Вашингтон е подготвен повторно да учествува доколку биде потребно.
Американскиот претседател Доналд Трамп оцени дека интервенцијата носи финансиска корист и дека е позитивна за светската економија. Аналитичарите посочуваат и дека послаб долар може да ја подобри конкурентноста на американските извозници бидејќи нивните производи стануваат поевтини за јапонските купувачи.
Дополнителен мотив за Вашингтон би можело да биде спречувањето на Јапонија да продава поголеми количества американски државни обврзници за да обезбеди средства за интервенција. Таквите продажби би можеле да ги зголемат приносите на американските обврзници и трошоците за задолжување во САД. Ова е процена на пазарните аналитичари, а не официјално наведена причина за интервенцијата.
Што ќе следува?
Финансиските пазари сега внимателно ќе следат дали Јапонија и САД повторно ќе интервенираат доколку јенот се најде под нов притисок.
Јапонската министерка за финансии Сацуки Катајама и американскиот министер Скот Бесент порачаа дека двете земји се подготвени за дополнителна заедничка акција ако нестабилноста продолжи.
Сепак, аналитичарите предупредуваат дека интервенцијата може да има само привремен ефект доколку не се намали разликата меѓу американските и јапонските каматни стапки.
Трајното зајакнување на јенот најверојатно ќе зависи од идните одлуки на Банката на Јапонија, движењето на американските камати и довербата на инвеститорите во јапонските јавни финансии.
